سندونه: طالبان د چینايي وګړي د وژنکو په پیدا کولو کې پاتې راغلي

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د یوې ښځې په ګډون دریو کسانو ته یې د زنا په تور او د دوو ښځو په ګډون اتو کسانو ته یې د نامشروع اړیکو، دشعائرالله توهین، رشوت او دروغ راپور ورکولو په تور له دوو تر پنځو کالو تنفیذي بند محکوم او له ۳۵ تر ۳۹ دورې یې ووهل.

همدارنګه د طالبانو سترې محکمې په یوه بله خبرپاڼه کې ویلي، چې د جوزجان ولایت په درزاب ولسوالۍ کې یې دوو ښځو ته د نا مشروع اړېکو لرلو او له کور د تیښتې په تور هره یوه ۳۹-۳۹ دورې وهلې او په ۳-۳ کاله تنفیذي بند یې محکومې کړې دي.

طالبانو ویلي، په خوست او جوزجان ولایت کې یې دغو کسانو ته د سزا ورکولو پرمهال عام خلک هم وربللي وو.

طالبانو تېره ورځ په فراه، نیمروز او بادغیس ولایتونو کې څلور کسان په عام محضر کې اعدام کړل.

د طالبانو دغې چارې ته یوناما، د بښنې نړیوال سازمان، د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر او د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي رپورټر سخت غبرګونونه وښودل.

دغه سازمان په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې دغه غونډه له افغانستان سره د تاجکستان د پولو د پیاوړتیا د پروګرام د لومړي پړاو د تطبیق په تمرکز سره د دوشنبې په ښار کې ترسره شوی ده.

د تسنیم خبري اژانس د خبر له مخې امام علي رحمان او د ډله ییز امنیت تړون سازمان مشر د ګډ کار په ټولو پړاونو کې د دواړو لورو ترمنځ د نږدې همکارۍ پر اهمیت ټنګار کړی.

دواړو لوریو د هوکړو په عملي کولو کې د دغه سازمان د غړیو هوادونو د لېوالتیا یادونه کړې ده.

په خبرپاڼه کې راغلي: «په دغه غونډه کې د تاجکستان او افغانستان د پولو د پیاوړتیا په موخه د ګډ امنیتي تړون د سازمان د موخې بین الحکومتي پروګرام لومړي پړاو تطبیق ته ځانګړې پاملرنه وشوه.»

د یادولو وړ ده چې د افغانستان او تاجکستان د پولو د پیاوړې کولو لپاره د ډله ییزو امنیتي تړون د سازمان بین الحکومتي پروګرام د ۲۰۱۳کال د سپټمبر د میاشتې په ۲۳نیټه د ډله ایزو امنیتي تړونونو د سازمان د امنیت شورا د پریکړې سره سم جوړ شوی او هدف یې د تاجکستان او افغانستان د پولو پیاوړتیا بلل کیږي.

خو دغه طرحه د تېر کال په نومبر میاشت کې د ډله ییز امنیت د تړون د سازمان د امنیت شورا د یوې پرېکړې له مخې تصویب شوه.

د دې پروژې په لومړي پړاو کې به تاجکستان د ملي دولتي پېرودونکو له لارې په دغه هېواد کې د وسلو، پوځي تجهیزاتو او د پولو د ساتنې تخنیکي وسایلو د تولید لپاره د دغه سازمان د غړو هېوادونو وړتیا په ګوته کوي او بیا به یې مالي سرچینې مشخصې او د اکمالاتو قراردادونه به لاسلیک شي.

په دویمه مرحله کې، چې تطبیق به یې په ۲۰۲۶ او ۲۰۲۷ کلونو کې ترسره شي، د پروګرام د فعالیتونو عملي تطبیق به په هغو سیمو کې ترسره شي چې اصلي هڅې به یې د پولو ساتنه د وسلو، نظامي تجهیزاتو او تخنیکي وسایلو چمتو کولو سره د تاجکستان د پولې د ساتنې لپاره وي.

د دغې مطبوعاتي اعلامیې له مخې، د پولې د پیاوړتیا پلان دریم پړاو چې د ۲۰۲۷ څخه تر ۲۰۲۹ کلونو پورې به ترسره شي.

د یونسیار په راپور کې راغلي، چې په دې لس ورځې موده کې د افغان کډوالو د ایستل کیدو کچه د ۲۰۲۳ کال د نومبر میاشتې له ورته مودې په پرتله ۳۱سلنه زیاته شوې ده.

ملګري ملتونه وايي، یوازې د اپریل په پنځه لومړیو ورځو کې د افغان کډوالو د نیولو پېښې ۱،۶۵۵ ته رسېدلي دي، چې دا د ۲۰۲۵ کال د نورو میاشتو پرتله تر ټولو لوړه شمېره ده.

راپور زیاتوي، چې تر اوسه پورې ټولټال ۸۹۸ زره او ۶۰۰ افغان کډوال له پاکستان نه بېرته خپل هېواد ته تللي دي، چې له دې ډلې ۵۵ زره او ۵۰۰ کسان په زور ایستل شوي دي.

د پاکستان حکومت د مارچ په ۷مه اعلان وکړ، هغه افغان کډوال چې اسناد نه لري یا د افغان وګړو کارت (ACC) لري، باید د مارچ ۳۱مې پورې په خپله خوښه له پاکستانه وځي، ګنې له اپریل لومړۍ نېټې وروسته به په زوره له دغه هېواد څخه وایستل شي.

له ټاکل شوې نېټې وروسته د پاکستان امنیتي ادارو د افغان کډوالو د نیولو اوایستل کیدو لړۍ نوره هم چټکه کړې ده.

د افغان کډوالو د ایستلو دغه لړۍ د کډوالو د ملاتړ کوونکو نړۍ والو سازمانونو او د بشري حقونو د ادارو اندېښنې راپارولې او له پاکستانه یې غوښتي چېد کډوالو د نړۍ والو قوانینو د درناوي له مخې دې دا لړۍ ودروي.

ویل کېږي چې یاد ښارګوټې په ۳۰۰ جریبه ځمکه کې جوړېږي، چې ۳۷۴ راستنو شویو کورنیو ته به وویشل شي.

د راپور له مخې د ښارګوټي د چارو د پیل په مراسمو کې د طالبانو د ریاست الوزرا مرستیال مولوي عبدالسلام حنفي وویل: «د دې ښارګوټي د جوړولو موخه د راستنېدونکو کډوالو ستونزو ته رسېدنه ده.»

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر ملا خیرالله خیرخوا په ګاونډیو هېوادونو کې له مېشتو افغانانو غوښتي، چې خپل هېواد ته راستانه شي او په خبره یې دوی به یې چوپړ وکړي.

په همدغه غونډه کې د طالبانو د مخابراتو وزیر مولوي نجیب الله حیات حقاني په ګاونډیو هېوادونو کې د افغانانو پر وړاندې ناسم چلند غندلی او زیاته کړې یې ده: «ګاونډي هېواد پاکستان ته دا نه ده پکار، چې په جبري توګه افعانان له خپل هېواد څخه ستانه کړي، ځکه چې دا د ټولو اسلامي او بشري اصولو خلاف عمل دی.»

طالبان په داسې حال کې د کډوالو لپاره د ښارګوټي د جوړېدو خبر ورکوي چې د پاکستان حکومت له دغه هېواد څخه په جبري توګه د افغان کډوالو د شړلو لوۍ پیل کړې ده.

د یادولو وړ ده، چې په افغانستان کې د جمهوري نظام له ړنګېدو او طالبانو بیا ځلې واک ترلاسه کولو وروسته ډیرې افغانان د طالبانو د سختو تګلارو له امله ناقانونه کډوالۍ ته اړ شول.

د طالبانو د کلیو پراختیا وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه پروژو کې د د کلیوال سړکونو چغل اچول، د کرنیزو کانالونو جوړول او پاکول، د‌ پلي تګ لارو، محافظتي دېوالونو او د پلچکونو جوړولو چارې شاملې دي.

ملا یونس اخوندزاده د دغو پروژو د ګټه اخیستنې پر مهال ویلي: «هڅه کوو تر څو کلیوالو ته د لا ډېرو اسانتیاوو برابرولو په موخه پراختیايي پروژې پلې او ستونزو ته یې په وخت رسیدنه وکړو.»

طالبان داسې مهال د دغو پروژې د بشپړیدو خبره کوي چې ویل کېږي د ملګرو ملتونو د بېلابېلو ادارو ترڅنګ یو شمېر مرستندویه ادارو په لګښت ورته پروژې ترسره کېږي او طالبان په خپلو تبلیغاتو کې داسې څرګندوي چې ګوندې د دوی په بودیجه دا ډول پروژې پلي کېږي.

د افغانستان په لرې پرتو سیمو کې د جمهوري نظام پر مهال طالبانو د کلیوالي او پراختیايي پروژو د مخنېوي په برخه کې فعال وو. دوی د جګړې د کلونو پر مهال ان د رغنیزو پروژو کارکوونکي برمته کړي‌ او وژلي هم دي.

په ځینو سیمو کې د رغنیزو پروژو د پلي کیدو پر مهال د پخواني‌جمهوري نظام له قراردادیانو څخه طالبانو باج هم اخیستلو.

نیوکې دا دي چې اوسمهال هم د ملګرو ملتونو او نورو مرستندویه ادارو پر هغو قراردادیانو چې رغنیزې پروژې ترلاسه کوي د طالبانو د سیمه ییزو قوماندانانو له لوري فشارونه راوړل کېږي، څو ورته بډې ورکړي.