عوامي نشنل ګوند د پښتونخوا د کانونو د قانون په هکله خپلمنځي غونډه وکړه

دغه امریکایي وسلې چې په کې د جبهه‌ییزې جګړې ټوپکونه، ماشینګڼې او د شپني دوربینونه شامل دي؛ د وسلو په تور بازار کې پلورل کېږي او د پاکستاني طالبانو تحریک «ټي‌ټي‌پي»، بلوڅ بېلتون غوښتونکو غورځنګ او نورو وسله‌والو ډلو له‌خوا په جګړه کې کارول کېږي.

په پاکستان کې د وسلو یوه پلورونکي راز محمد واشنګټن پوسټ ته ویلي:« له هغې وروسته چې طالبانو په افغانستان کې واک ترلاسه کړ، دغه دوربینونه د کباړ اوسپنو په نرخ پلورل کېږي. د دغې وسیلې اصلي نرخ ۲۰۰۰ ډالر دی؛ خو اوس له ۳۰۰ امریکایي ډالرو په کمه بیه پلورل کېږي.»

د مې په میاشت کې پاکستاني چارواکو د واشنګټن پوسټ خبریالانو ته اجازه ورکړه، چې لسګونه ترلاسه شوې وسلې له نږدې وګوري.

د امریکا پوځ او پنټاګون تر څو میاشتو څېړنو وروسته ومنله، چې له دغو وسلو ۶۳ یې پخوانیو افغان ځواکونو ته سپارل شوي وې. ډېری دغه وسلې M16 ټوپکونه او یو څو نور عصري M4 ماډلونه وو.

په پاکستان کې وسله‌والې اورپکې ډلې، په شمال کې د «ټي‌ټي‌پي» ډله او په سوېل لوېدیځ کې د بلوڅ بېلتون پاله غورځنګ په افغانستان کې د امریکایي ځواکونو څخه پاتې شویو وسلو تغذیه کېږي.

(د مارچ په ۱۱مه) د جعفر اېکسپرېس په اورګاډي د بلوڅ وسله‌والو له‌خوا له برید وروسته چې لږ تر لږه ۹۰ کسان ووژل شول.

پاکستاني چارواکو په دغه برید کې د کارول شویو درېیو امریکایی ټوپکونو سېریل نمبرونه چمتو کړل. له دې ډلې دوه یې په افغانستان کې د امریکا له پاتې وسلو څخه وو.

د پاکستان د ځانګړو ځواکونو یو سرتېری احمد حسین چې یو وخت د شپې له‌خوا د اورپکو په؛ خو موږ یې نشو لیدلی.»

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د جنورۍ په میاشت کې په یوه اعلامیه کې لیکلي وو:« د پرمختللو امریکايي وسلو شته‌والی د پاکستان د امنیت لپاره یوه جدي اندېښنه ده.»

د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ تر دې مخکې طالبانو ته ګواښ کړی و؛ که امریکايي پوځي تجهیزات بېرته ورنه کړي، نو له افغانستان سره به دایمي مرستې بندې کړي.

هغه ویلي و:« موږ په مېلیاردونو، مېلیاردونو ډالر تجهیزات شاته پرېښودل.»

د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد د ټرمپ د څرګندونو په غبرګون کې ویلي:« دغه وسلې اوس افغانستان پورې اړه لري. هیڅوک نشي کولای، چې دا له موږ څخه واخلي.»

په اسلام اباد کې د ټرمپ څرګندونو دا هیلې زیاتې کړې، چې امریکا به د خپلو وسلو د بېرته ستنولو لپاره اقدام وکړي؛ خو ډېری کارپوهان په دې باور دي، چې د وسلو د قاچاق مخنیوي لپاره اوس ډېر ناوخته شوی دی.

د دوشنبې په ورځ د (وري ۲۵مه) د طالبانو د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې متقي د پاکستان له لوري له کډوالو سره کېدونکی چلند د دواړو هېوادونو د اړیکو په زیان بللی.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د‌ پاکستان سفیر ژمنه کړې چې د طالبانو اندېښنه درک کوي او د کډوالو مسله به د خپل هېواد اړونده ارګانونو سره شریکه کړي.

همدا راز ویل شوي، چې په یاده ناسته کې دواړو لوریو پر اقتصادي او سیاسي مسایلو هم خبرې کړې دي.

خبرپاڼه کاږي، چې متقي او نظاماني د متقابلو اغېزمنو اقداماتو او د لوړوپوړو پلاویو په تګ راتګ هم ټینګار کړی دی.

د افغان کډوال په تړاو داسې مهال طالبان او پاکستان سره خبرې کوي، چې د اپرېل له لومړۍ نېټې څخه یاد هېواد د افغانانو د اېستلو دویمه څپه پیل کړې ده.

افغانستان ته یو شمېر ستنېدونکو نیوکې کړې، چې د‌ پاکستاني پولیسو له لوري ځورول شوي او ان شتمنۍ یې هم ترې ضبط شوې ده.

د افغانستان انټرنشنل-پښتو موندنو په ډاګه کړې، چې د پنجاب په ګډون د پاکستان په بېلابېلو ایالتونو کې افغانان پرته له دې چې خپلې شتمنۍ او کاربارونه راټول کړي؛ په جبري توګه ایستل کېږي.

طالبانو تر دې دمخه هم له افغان کډوالو سره د پاکستان پر چلند نیوکه کړې او له دغه هېواده یې غوښتي وو، چې افغان کډوال دې پرېږدي څو په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شي.

د ملګرو ملتونو په ګډون د بشري حقونو بېلابېلو سازمانونو له پاکستانه غوښتي، چې د افغان کډوال د جبري اېستل کېدو روان بهیر دې ودروي؛ خو داسې ښکاري چې دغه هېواد په خپل پرېکړه ټینګ ولاړ دی.

د پاکستان د پارلمان یو شمېر غړو هم د افغانانو د اېستل کېدو پر دغه بهیر نیوکې کړ‌ې دي.

له خېبر پښتونخوا ایالت څخه د پارلمان استازي شېرافضل خان مروت د پاکستان له مرکزي حکومته غوښتي، چې د افغان کډوالو سره دې له نرمۍ کار واخلي او په دغه هېواد کې د پاتې کېدو لپاره دې پر بدیلو لارو فکر وکړي.

د سره صلیب نړۍوالې ټولنې په خپل وروستي راپور کې ویلي، چې د بې اسناده کډوالو د نیولو لپاره د پاکستان حکومت په هر ځای کې د لېږد مرکزونه جوړ کړي او پولیس یې پکې ځای پر ځای کړي دي.

دغې ټولنې، روغتیایي خدماتو ته د کډوالو په محدود لاسرسي اندېښنه څرګنده کړې او زیاته کړې یې ده، چې د پاکستان حکومت د نارسمي مېشت ځایونه په ویجاړولو پیل کړی چې دغې چارې د بې‌ځایه شویو ټولنو تر منځ وېره او اندېښنه زیاته کړې ده.

د بشرپاله ادارو له‌خوا د ګډ بېړني غبرګون د پلان له مخې؛ د ۲۰۲۵کال د اپرېل له لومړۍ نېټې څخه هره ورځ شاوخوا ۲۰زره کسان له پاکستانه افغانستان ته ستانه کېږي، چې په دې ډله کې ۱۳زره د تورخم له لارې او پاتې ۷زره نور یې د سپین بولدک له لارې ستانه کېږي.

سور صلیب ټینګار کړی، چې د راستنېدونکو کډوالو روغتیا، خوندیتوب او هوساینه او په ځانګړې توګه ښځې، ماشومان، سپین ږېري او معلولیت لرونکي کسان باید لومړیتوب ولري.

دغه سازمان خبرداری ورکړی، چې بشري خدمتونه تر فشار لاندې دي؛ ځکه چې ډېری مرستندویه ډلو د بودجې د نشتوالي له امله خپل فعالیتونه ځنډولي دي او دغه ناورین د پراخوالي په حال کې دی.

راپور زیاتوي، ډېری دغه کډوال په خپله خوښه د پاکستان له ټرانزیټي کمپونو سره اړیکه نیسي او بېرته افغانستان ته ستنېږي.

ورځپاڼه کاږي، چې یوازې د یکشنبې په ورځ ۲۷۵۸ تنه افغان کډوال بېرته افغانستان ته تللي دي.

د معلوماتو له مخې، ۷۵۵ تنه افغان کډوال چې د پنجاب ایالت له بېلابېلو سیمو نیول شوي، پرته له دې چې کوم کمپ ته ولېږدول شي، مستقیم تورخم ته وړل شوي او له هغه ځایه افغانستان ته اړول شوي دي.

همداراز په په پېښور کې ۵۹ نور کډوال چې د پاکستاني پولیسو له لوري زنداني شوي وو، هم بېرته افغانستان ته لېږدول شوي دي.

د پاکستان حکومت د اپرېل له لومړۍ نېټې د هغو افغان کډوالو د اېستلو نوی پړاو پیل کړی، چې قانوني اسناد نه لري او یا د افغان وګړو د تابعیت کارتونه لري.

اټکل کېږي، چې شاوخوا ۸ لکه کسان د دغه کارتونو درلودونکي دي چې دا مهال په پاکستان کې ژوند کوي.

پاکستان وايي، چې افغان کډوالو ته د ستنېدو لپاره کافي وخت ورکړل شوی و او نور د پاتې کېدو هېڅ پلمه نه لري.

طالبانو بیا له پاکستانه غوښتي و، چې افغان کډوال دې په زور نه باسي او لږ نور فرصت دې ورکړي؛ خو د اېکسپرېس ټربیون راپور کاږي، چې پاکستان په خپله پرېکړه کې هېڅ نرمي نه کوي او د څلورو ایالتونو اړوند ادارې یې هڅه کوي چې نور پاتې افغانان هم بېرته واستوي.

پاکستاني رسنیو خبر ورکړی، چې دغه کس د تحریک انصاف ګوند او حکومت ترمنځ د اړیکو په ښه‌والي کې ځانګړی رول پرمخ وړي.

د پاکستانۍ ده نیوز ورځپاڼې د راپور له مخې، دغه خبرې د دې لپاره شوې چې د تحریک انصاف او واکمنو ادارو ترمنځ روان کړکېچ پای ته ورسېږي او د عمران خان خوشې کېدو ته هم زمینه برابره شي.

راپور کې راغلي، چې د مارچ میاشتې په درېیمه اوونۍ کې له عمران خان سره د یو شمېر پاکستاني توکمه امریکایانو یوې ډلې څو ځله د راولپنډۍ په اډیاله زندانه کې لیدلي دي.

ویل کېږي، دغه لیدنې له هغو کسانو سره شوې چې اوس د مذاکراتو په بهیر کې مهمه ونډه لري.

په دغو هڅو کې هغه کسان هم شامل دي، چې له عمران خان سره شخصي دوستانه اړیکې لري او د اوږدې مودې راهیسې یې مالي ملاتړ کوي.

په دې کسانو کې په امریکا کې د خوړو او جایدادونو مشهور کاروباري تنویر احمد، په امریکا کې د تحریک انصاف ګوند مېشت مخکښ غړی عاطف خان، سردار عبدالسمېع، ډاکټر عثمان ملک، ډاکټره سایره بلال او ډاکټر محمد منیر شامل دي.

پاکستانۍ رسنۍ زیاتوي، د نومبر میاشتې په دغه لیدنه کې عمران خان دا درک کړه چې له حکومت او پوځي ادارو سره روغې جوړې ته اړتیا شته.

هغه چمتووالی هم ښودلی، چې شته ستونزې د خبرو له لارې حل شي.

ویل کېږي عمران خان د سیاسي فشار راوستو لپاره هڅه کړې وه، چې په اسلام اباد کې به پراخ لاریونونه د ده خوشې کېدو ته زمینه برابره کړي. 

د خېبر پښتونخوا درې مهمو چارواکو هم عمران خان ته دا باور ورکړی و، چې تحریک انصاف به په اسلام اباد کې د لاریون په ترسره کولو سره د هغه خوشې کېدل حتمي کړي؛ خو داسې ونشول.

ویل کېږي، چې عمران پر دغو ژمنو د خپل باور له مخې هغه مهال له پاکستاني توکمه امریکایانو سره خپلې خبرې هم ځنډولې وې.