ایران: د خواف ـ هرات پټلۍ به د راتلونکي کال تر مارچ میاشتې ټوله فعاله شي

دغه افغان بندیان تېره شپه د نیمروز ولایت د ورېښمو پله له لارې افغانستان ته رستانه او طالبانو ته سپارل شوي دي.

د طالبانو د زندانونو چارو د رییس محمد یوسف مستري وايي، چې ایران تردې وړاندې هم ۲۱۱ افغان بندیان دغې ډلې ته سپارلي دي او ۴۸۴ نور افغان بندیان به هم ور وسپارل شي.

طالبانو ویلي، چې دغه بندیان خپلو ولایتونو ته انتقالوي او هلته به د بند ټاکلې موده تیروي.

طالبانو ویلي، چې د ښه نیت له مخې یې په افغانستان کې دوه ایراني بندیان ایران ته سپارلي دي.

د طالبانو د ستري محکمې د ادارې مرستیال عبدالمالک حقاني په مشرۍ یو پلاوی تېرکال په مرغومي میاشت کې ایران ته د سفر وکړ او د ایراني چارواکو سره یې د ۱۵۰۰ افغان بندیانو د انتقال په اړه خبرې وکړې.

ایران تېره میاشت هم ۲۱۱ تنه افغان بندیان طالبانو ته سپارلي وو.

هغه زياتوي، چې «دغه کورنۍ به د طالبانو د ظالمانه واک او جنسيتي توپيري چلند لاندي ژوند وکړي.»

هغې ويلي، چې پاکستان مخکې هم له جګړې او تاوتريخوالې د تښتېدلو کورنيو هرکلی او مېلمه پالنه کړې ده او اوس هم باید جبرې ستنېدنه ژر تر ژر ودروي.

ملالې لیکلي، چې دا مهال افغانستان د نجونو او ښځو لپاره خوندي نه دی.

د هغې په خبره، چې جبري شړل به د دغو کورنيو رواني وضعت ته زیان ورسوي له هغوی به له لوی خطر سره مخ کړي.

ملالې یوسفزې له پاکستان حکومت غوښتي، چې زیانمنې کورنۍ خوندي او ښوونځيو ته د نجونو د تګ په برخه کې ډاډ تر لاسه کړي.

نوموړې له نړیوالې ټولنې غوښتنه کړې، چې پر طالبانو فشار زيات کړې، چې له جنسيتي توپیر لاس واخلي او نړيواله ټولنه باید د بیا میشتیدنې لارې پراخې کړي او د بې ځایه شویو افغانانو لپاره ملاتړ زیات کړي.

تېره اونۍ هم د ملالې یوسفزۍ بنسټ د پاکستان له حکومت غوښتي وه، چې د افغانانو، په ځانګړې توګه د نجونو او ښځو له ستنولو تېر شي او د هغو کسانو ملاتړ وکړي چې په خطر کې دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت وايي، د اسحاق ډار په مشرۍ د دغه هېواد یو لوړ پوړی پلاوی به په خپل یو ورځني سفر کې، د طالبانو د رییس الوزرا ملا محمد حسن اخوند، د رییس الوزرا د اقتصادي چارو مرستیال ملا برادر، د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امییرخان متقي او نورو چارواکو سره وویني.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې یاد پلاوی به د لوړ پوړو طالب چارواکو سره د دواړو هېوادونو د اړېکو، امنیت، سوداګرۍ، دوه اړخیزو ګټو او نورو موضوعاتو په اړه تفصیلي خبرې وکړي.

د افغانستان په چارو کې د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق وړمه ورځ د همغږۍ ګډي کمیټې په ناسته کې افغانستان ته د پاکستان د لوړ پوړي پلاوي سفر په اړه خبر ورکړی و.

د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند سټیفن دوجاریک ویلي: «دا د روسیې فدراسیون یو خپلواک تصمیم دی.»

هغه زیاتوي چې د ملګرو ملتونو د غړو هېوادونو له‌خوا پر طالبانو لګول شوي بندیزونه لا هم پر ځای دي.

د ۱۴۰۳ کال د لیندنۍ میاشتې په ۲۳مه، د ملګرو ملتونو امنیت شورا د طالبانو پر ضد د بندیزونو د څار ډلې ماموریت ۱۴ میاشتو ته وغزاوه.

له دې سره د روسیې د بهرنیو چارو وزارت هم ویلي، چې که څه هم طالبان یې له ترهګرو سازمانونو له رسمي نوملړه لرې کړي، خو لا هم د ملګرو ملتونو د امنیت شورا له لوري پر دغه ډلې لګیدلو بندویزونو ته ژمن دي.

په یوې خبرپاڼه کې، چې د وري میاشتې په ۲۸مه د روسیې د بهرنیو چارو وزارت د خپلې ویب‌ پاڼې له لارې خپور کړی، راغلي: «د روسیې د سترې محکمې پرېکړه د طالبانو نوم له ترهګرو سازمانونو څخه لرې کوي، خو دا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا له بندیزونو څخه د روسیې نړۍ والې ژمنې نه بدلوي.»

یاده پرېکړه د روسیې سترې محکمې د لویې څارنوالۍ د غوښتنې پر بنسټ کړې ده او قاضي اولګ نوفدوف ویلي، چې دا پرېکړه سملاسي عملي بڼه لري.

بل‌ لوري ته طالبانو د روسیې له دې پرېکړې هرکلی کړی دی. د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد، ویلي چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین له طالبانو سره سم سیاست غوره کړی.

هغه هیله ښودلې چې له روسیې سره به د طالبانو اقتصادي او ډېپلوماټیکې اړیکې لا پراخې شي.

خبر کې راغلي، د مرستو دغه جوپه د حیرتان بندر له لارې افغانستان ته لېږدول شوې، چې په کې اوړه، غوړي، وریجې، خیمې او کمپلې هم شاملې دي.

دغه مرستې داسې مهال کېږي، چې تازه پاکستان د اپرېل میاشتې له لومړۍ نېټې څخه به جبري توګه د افغان کډوالو د ایستل کیدو لړۍ پیل کړې ده.

د بشري حقونو یو شمېر بسنټونو اندېښنه ښودلې، چې د افغانستان له ناورینه په دغه ډک حالت کې به بېرته ستنیدونکي له سختو اقتصادي ستونزو، بې روزګارۍ او د سرپناه وو له ستونزو سره مخ شي.

اندېښنه دا چې طالبان یوازې په شعاري توګه له دغو کډوالو سره د مرستو خبرې کوي، خو په کافي اندازه مالي امکانات نه لري، څو پرې ستنیدونکو ته لازمې اسانتیاوې برابرې کړي.

د کډوالو د عالي کمېشنرۍ مشر هم وړمه ورځ تورخم ته سفر کړی و او هلته یې د ستنو شویو افغانانو سره د مرستې روان بهیر ارزولی و.

طالبانو هم مهاله له بهرنیو مرستندویه ادارو څخه غوښتي، چې له ستنېدونکو افغانانو سره د مرستې لپاره دې ورسره همکاري وکړي، څو یې اړتیاوې پوره کړي.

یو شمېر ستنېدونکو نیوکې کړي، چې د‌ طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې دوی د لوږې او فقر تر څنګ د بې روزګارۍ له سختو څپو سره مخ کیدونکي دي.

د کډوالو نړۍوالو بنسټونو هم له پاکستان نه غوښتي، چې د ایستل کیدو دا لړۍ دې ودروي او افغانان باید پرېښودل شي، څو په خپله خوښه په باعزته توګه خپل هېواد ته ستانه شي.