ملاله یوسفزۍ وايي ستنېدونکې افغان مېرمنې له ټولو حقونو بې برخې کېږي

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت وايي، د اسحاق ډار په مشرۍ د دغه هېواد یو لوړ پوړی پلاوی به په خپل یو ورځني سفر کې، د طالبانو د رییس الوزرا ملا محمد حسن اخوند، د رییس الوزرا د اقتصادي چارو مرستیال ملا برادر، د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امییرخان متقي او نورو چارواکو سره وویني.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې یاد پلاوی به د لوړ پوړو طالب چارواکو سره د دواړو هېوادونو د اړېکو، امنیت، سوداګرۍ، دوه اړخیزو ګټو او نورو موضوعاتو په اړه تفصیلي خبرې وکړي.

د افغانستان په چارو کې د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق وړمه ورځ د همغږۍ ګډي کمیټې په ناسته کې افغانستان ته د پاکستان د لوړ پوړي پلاوي سفر په اړه خبر ورکړی و.

د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند سټیفن دوجاریک ویلي: «دا د روسیې فدراسیون یو خپلواک تصمیم دی.»

هغه زیاتوي چې د ملګرو ملتونو د غړو هېوادونو له‌خوا پر طالبانو لګول شوي بندیزونه لا هم پر ځای دي.

د ۱۴۰۳ کال د لیندنۍ میاشتې په ۲۳مه، د ملګرو ملتونو امنیت شورا د طالبانو پر ضد د بندیزونو د څار ډلې ماموریت ۱۴ میاشتو ته وغزاوه.

له دې سره د روسیې د بهرنیو چارو وزارت هم ویلي، چې که څه هم طالبان یې له ترهګرو سازمانونو له رسمي نوملړه لرې کړي، خو لا هم د ملګرو ملتونو د امنیت شورا له لوري پر دغه ډلې لګیدلو بندویزونو ته ژمن دي.

په یوې خبرپاڼه کې، چې د وري میاشتې په ۲۸مه د روسیې د بهرنیو چارو وزارت د خپلې ویب‌ پاڼې له لارې خپور کړی، راغلي: «د روسیې د سترې محکمې پرېکړه د طالبانو نوم له ترهګرو سازمانونو څخه لرې کوي، خو دا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا له بندیزونو څخه د روسیې نړۍ والې ژمنې نه بدلوي.»

یاده پرېکړه د روسیې سترې محکمې د لویې څارنوالۍ د غوښتنې پر بنسټ کړې ده او قاضي اولګ نوفدوف ویلي، چې دا پرېکړه سملاسي عملي بڼه لري.

بل‌ لوري ته طالبانو د روسیې له دې پرېکړې هرکلی کړی دی. د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد، ویلي چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین له طالبانو سره سم سیاست غوره کړی.

هغه هیله ښودلې چې له روسیې سره به د طالبانو اقتصادي او ډېپلوماټیکې اړیکې لا پراخې شي.

خبر کې راغلي، د مرستو دغه جوپه د حیرتان بندر له لارې افغانستان ته لېږدول شوې، چې په کې اوړه، غوړي، وریجې، خیمې او کمپلې هم شاملې دي.

دغه مرستې داسې مهال کېږي، چې تازه پاکستان د اپرېل میاشتې له لومړۍ نېټې څخه به جبري توګه د افغان کډوالو د ایستل کیدو لړۍ پیل کړې ده.

د بشري حقونو یو شمېر بسنټونو اندېښنه ښودلې، چې د افغانستان له ناورینه په دغه ډک حالت کې به بېرته ستنیدونکي له سختو اقتصادي ستونزو، بې روزګارۍ او د سرپناه وو له ستونزو سره مخ شي.

اندېښنه دا چې طالبان یوازې په شعاري توګه له دغو کډوالو سره د مرستو خبرې کوي، خو په کافي اندازه مالي امکانات نه لري، څو پرې ستنیدونکو ته لازمې اسانتیاوې برابرې کړي.

د کډوالو د عالي کمېشنرۍ مشر هم وړمه ورځ تورخم ته سفر کړی و او هلته یې د ستنو شویو افغانانو سره د مرستې روان بهیر ارزولی و.

طالبانو هم مهاله له بهرنیو مرستندویه ادارو څخه غوښتي، چې له ستنېدونکو افغانانو سره د مرستې لپاره دې ورسره همکاري وکړي، څو یې اړتیاوې پوره کړي.

یو شمېر ستنېدونکو نیوکې کړي، چې د‌ طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې دوی د لوږې او فقر تر څنګ د بې روزګارۍ له سختو څپو سره مخ کیدونکي دي.

د کډوالو نړۍوالو بنسټونو هم له پاکستان نه غوښتي، چې د ایستل کیدو دا لړۍ دې ودروي او افغانان باید پرېښودل شي، څو په خپله خوښه په باعزته توګه خپل هېواد ته ستانه شي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ د وري ۲۸مه ویلي، چې په دې ټیلیفوني اړیکه کې د ډیپلوماتیکو اړیکو د پراختیا او «په نږدې راتلونکي کې» قطر ته د امیرخان متقي د سفر په اړه بحث شوی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مرستیال ویاند ضیا احمد په ایکس پاڼه دغه خبر خپور کړی، خو د یاد سفر د هدف او کره نیټې په اړه جزیات نه دي ورکړي.

قطر د طالبانو یو له هغو ملاتړو څخه دی. چې د افغانستان دمخکني حکومت له نسکورېدو مخکې یې په دوحه کې د طالبانو سیاسي دفتر پرانیست، چې د طالبانو او امریکا ترمنځ د ۱۸ میاشتو خبرو اترو لپاره یې لاره هواره کړه.

دغه خبرداری د امریکا د کورني امنیت وزارت له لوري د رسمي ایمیلونو له لارې افغانانو ته استول شوی دی.

د نیوزویک مجلې په راپور کې ویل شوي، چې دا اقدام د ټرمپ د سختدریځه کډوالۍ سیاست یوه برخه ده؛ هغه سیاست چې ټرمپ ژمنه کړې چې د امریکا په تاریخ کې به د کډوالو د ایستلو تر ټولو ستره څپه پیل کړي.

په ۲۰۲۱ اګسټ کې امریکایي ځواکونه په بېړني توګه له افغانستان نه ووتل او طالبانو واک ترلاسه کړ.

له همدې امله لسګونه زره افغانان د ځانګړې مهاجرت ویزې (SIV)، د پناه‌ غوښتنې پروګرامونو یا هم د موقت بشري مېشتیدنې (TPS) له لارې نورو هېوادونو، په ځانګړي ډول امریکا ته ولاړل.

د راپور له مخې اوس د ټرمپ اداره هڅه کوي، چې د زرګونو افغان وګړو لپاره د لنډ مهالې مېشتیدنې (TPS) موده پای ته ورسوي، چې له دې کبله ښايي ځینې افغانان د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته بېرته ستانه کړی شي.

په تازه مواردو کې، د امریکا د کورني امنیت وزارت ان هغو کسانو ته هم چې د «بشري پارول» له لارې امریکا ته تللي، د «رضاکارانه وتلو» خبرتیاوې ورکړې دي.

په شمالي کارولینا ایالت کې د رالي ښار ځینو افغان اوسېدونکو ته ایمیلونه استول شوي چې په کې لیکل شوي: «ستاسې پارول به د دې اطلاعیې له نیټې څخه اوو ورځو کې پای ته ورسېږي. که سملاسي امریکا پرې نه ږدئ، قانوني اقدام به درسره وشي.»

یو افغان کډوال چې نه‌ غواړي نوم یې څرګند شي، د رالي ښار د Apostles کلیسا غړی هم دی، د WRAL ټلوېزیوني شبکې ته ویلي: «که افغانستان ته وګرځو، خوندي نه یو. دا زموږ د مرګ د حکم لاسلیک دی.»

دغه کډوال د I-94 ویزه لري او د پناه‌غوښتنې پروسه یې روانه ده.

د کډوالۍ یوې وکیلې نیکول میکروني هم تایید کړې، چې ورته ایمیل ورته راغلی، سره له دې چې نوموړې د پارول پروګرام برخه نه ده.

کریش اومارا ویګناراجا، چې د Global Refuge په نوم د پناه ‌غوښتونکو لپاره کار کوونکي موسسې مشره ده، نیویارک ټایمز ته ویلي: «که له افغان ښځو او نجونو څخه بشري ملاتړ ختم شي، دا به د هغوی د آزادۍ او فرصت پای وي. بېرته‌ سپارل یې د یوه داسې رژیم لور ته چې د ښځو سیسټماټيکه ځپنه کوي، د امریکا اخلاقي حیثیت ته نه جبرانېدونکی زیان رسوي.»

شاون وندایور، چې د افغان اېواک AfghanEvac اېتلاف مشر دی هم اېن پي ار ته ویلي: «د افغانانو لپاره د TPS پای ته رسول نه یوازې بې ‌رحمانه، بلکې بزدلانه پرېکړه ده. دا هغه خلک دي، چې زموږ تر څنګ ودرېدل. موږ هغوی ته د امن ژمنه ورکړې وه. اوس تر پښو لاندې فرش ترې اخلو.»

په اوس وخت کې د افغانانو لپاره د TPS یا لنډ مهالې مېشتیدنې قانوني موده د ۲۰۲۵ کال د مې تر ۲۰مې پورې ده، خو داسې نه برېښي چې ټرمپ اداره به دا موده وغځوي.

تر اوسه پورې دا نه ده معلومه چې څومره افغانانو له دې ایمیلونو وروسته امریکا پرېښې ده.