د رویټرز او ایپسوس یوه ګډه نظرپوښتنې ښیي، چې د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ څخه ډېری امریکایان ناراضه شوي او نوموړي خپل محبوبیت له لاسه ورکړی دی. د دې نظرپوښتنې له مخې، ۴۲ سلنه امریکایان د ټرمپ د ولسمشرۍ کړنې تایید کړي، پاتې نور ترې ناراضه دي
دا دوه بنسټونه وايي، چې ټرمپ اوس د امریکایانو په منځ کې خپل پخوانی محبوبیت نهلري او دا مهال د هغه پر وړاندې د خلکو رضایت ترټولو ټيټې کچې ته رسېدلی دی.
همداراز، ډېرو امریکايانو د ټرمپ د هڅو په تړاو چې غواړي د خپلې ولسمشرۍ واکونه او اختیارات ډېر کړي، اندېښنه ښودلې ده.
د رویټرز او ایپسوس د ګډې نظرپوښتنې پر بنسټ، ۷۴سلنه امریکایان د ولسمشرۍ په ټاکنو کې د درېیمې دورې لپاره د ډونالډټرمپ د ټاکل کېدو مخالف دي.
په دې شپږ ورځنۍ نظرپوښتنه کې شاوخوا ۴۲ سلنه ګډونوالو د ټرمپ د ولسمشرۍ کړنې تایید کړې دي، چې دا شمېر د درې اوونیو مخکې له ۴۳ سلنې او د لوړې مراسمو وروسته له ۴۷ سلنې څخه کم شوی دی.
د ولسمشر ټرمپ محبوبیت د اجرایي واک پراخولو، اقتصادي پالیسۍ، کلتوري بنسټونو ته مداخلې او د درېیمې دورې احتمال له امله کم شوی دی.
د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د ایسټر (د مسیحانو مذهبي ورځې) په مناسب تر یو ورځني لنډمهالي اوربند وروسته د دغه هېواد له دولتي رسنیو سره په مرکه کې وايي، چې مسکو له کییف سره مخامخ خبرواترو ته چمتو دی.
د رویټرز خبري اژانس د راپور لهمخې، پوتین د دوشنبې په ورځ (د اپرېل ۲۱مه) په خپلو څرګندونو کې ټینګار کړی، چې روسیه په سیمه کې تلپاتې سولې ته لېوالتیا لري او د واقعي مذاکراتو ملاتړ کوي.
د دې څرګندونو په غبرګون کې د اوکراین حکومت منلې، چې دوی د لوېدیځو هېوادونو له استازو سره د لیدو لپاره لندن ته یو مذاکرهکوونکی پلاوی لېږلی دی.
د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي وايي، چې هېواد یې ډیپلوماتیکو هڅو ته ژمن دی، خو د امنیت تضمین او نړۍوال قانون ژمنتیا هم غواړي.
د اوکراین او روسیې ترمنځ د درې کلنې جګړې د پای ته رسېدو لپاره د نړۍوالو هڅو په دوام، یوه اوکرایني پلاوي لندن ته سفر کړی ترڅو د متحدهایالاتو، برېټانیا او اروپايي هېوادونو له استازو سره په غونډو کې برخه واخلي.
رویټرز خبري اژانس د دې غونډې موخه د سیاسي حل لارو لټول، د تاوتریخوالي کمښت او د کییف او مسکور ترمنځ د سولې خبرواترو پیلېدل بللي دي.
امریکا متحدهایالاتو او اروپايي ټولنې له سیاسي خبرواترو ملاتړ ښودلی او له دواړو خواوو یې غوښتي، چې له زغم څخه کار واخلي او د خبرو اترو لپاره لازمه فضا رامنځته کړي.
ټاکل شوې، چې د ځینو نړۍوالو بنسټونو استازي هم په دې خبرواترو کې ګډون وکړي.
په داسې حال کې چې خبرېاترې پلان شوي، خو د اوکراین په ځینو سیمو کې وضعیت لا هم بېثباته دی.
د رسمي سرچینو په وینا، په دې وروستیو کې د اوکراین په ختیځ برخو کې د هوايي بریدونو خبرداری شوی دی، خو د لندن له غونډې سره سم د جګړې د دوام په تړاو کوم راپور نه دی خپور شوی.
د شته اختلافونو سربېره د دواړو خواوو ترمنځ د خبرواترو پیل کولای شي، چې د شخړو د کمښت او یو ډیپلوماتیک حللارې پر لور لومړنی ګام وي.
ایران وايي، چې له چین سره به د واشنګنټن او تهران ترمنځ د اټومي مذاکراتو د وروستیو پرمختګونو په تړاو خبرېاترې وکړي. د الجزیزې نړۍوالې خبري شبکې د راپور پر بنسټ، ایران هڅه کوي له بېلابېلو هېوادونو سره ډیپلوماتیکې اړیکې پیاوړې او په نړۍوالو مذاکراتو کې خپل دریځ پیاوړی کړي.
بلخوا ایراني رسنیو خبر ورکړی، چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د سېشنبې ورځ بیجینګ ته ځي څو د تهران او واشنګټن د غېرمستقیمو مذاکراتو په تړاو له چینايي چارواکو سره سلا مشورې وکړي.
له دې مخکې ایران له امریکا سره د خپلو اټومي مذاکراتو په تړاو د روسیې نظر هم را اخیستی و.
چین د یو لوی نړۍوال ځواک او له ایران سره د ۲۰۱۵ کال د اټومي تړون د لاسلیککوونکي په توګه د اټومي مذاکراتو په برخه کې د ایران د ملاتړ لپاره قوي رول لوبولی دی.
ایران هیلهمن دی، چې د نوي اټومي تړون د ترلاسه کولو او له چین سره د لا زیاتو سلا مشورو او همکارۍ له لارې د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو د پیاوړتیا لپاره نور ګامونه پورته کړي.
ورته مهال، د چین د بهرنیو چارو وزارت هم له ایران سره پر خپلو نږدې اړیکو ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې بیجېنګ په بېلابېلو برخو کې له تهران سره همکارۍ ته چمتو دی.
دا سفر د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د پیاوړتیا او د ایران او چین لپاره د نویو اقتصادي فرصتونو د رامنځته کولو پر لور یو مثبت ګام ګڼل کېږي.
د یادونې ده، چې چین او ایران د انرژۍ، ټکنالوژۍ، او سیمهییز امنیت په ګډون په بېلابېلو برخو کې پراخې همکارۍ لري او دغه همکارۍ د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو پیاوړتیا او د ګډو ګټو په تأمین کې مرسته کړې ده.
د سېګنال پیغام رسوونکي په دویم چټ کې د محرمو معلوماتو له خپرېدو سره هممهاله، سپینې ماڼۍ اعلان وکړ، چې ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دفاع وزیر پېټ هیګسیټ کلک ملاتړ څرګند کړی.
د سپینې ماڼۍ ویاندې کارولینا لیویټ د دوشنبې په ورځ، د مرغومي پر دویمه وویل، چې « ولسمشر پر هیګسیت بشپړ باور لري. ما نن سهار ورسره خبرې وکړې او نوموړی له هغه سره ولاړ دی».
رویټرز وايي، پیټ هیګسېت د یمن د حوثي وسلهوالو پر ضد د مارچ میاشتې برید جزئیات د «سیګنال» په یوه بل ګروپ کې شریک کړي، چې د هغه مېرمن، ورور او شخصي وکیل پکې شامل وو.
په دغه دویم شخصي ګروپ کې، چې اصلاً د اداري مسایلو لپاره جوړ شوی و، د هوايي بریدونو مهالویش هم شریک شوی و.
یاد ګروپ د هغه د ټاکل کېدو پر مهال جوړ شوی و، خو سرچینه وايي دا د نظامي پلان جوړونې لپاره نه و.
د هیګسېت مېرمن جینیفر راوچت، چې پخوا د فاکس نیوز تولیدوونکې پاتې شوې، له بهرنیو پوځیانو سره په حساسو غونډو کې هم برخه اخیستې او پنټاګون یې عکسونه خپاره کړي. د هغه ورور د کورنیو چارو وزارت استازی دی، چې له پنټاګون سره اړیکې لري.
تازه افشا شوي معلومات یوازې څو ورځې وروسته له دې مخې ته راځي، چې د پیټ هیګسېت یو مخکښ سلاکار ډان کالډوېل له پنټاګون نه واېستل شو. سره له دې چې کالډوېل د پنټاګون د نورو لوړپوړو چارواکو په څېر ډېر مشهور نه و، خو هغه د هیګسېت لپاره خورا مهم رول لوبولی و او د لومړي سیګنال چټ په پیغامونو کې ورته د پنټاګون د رسمي استازي نوم ورکړل شوی و.
کالډوېل د شنبې په ورځ پر اېکس ولیکل، « موږ له دې نهیلي یو چې زموږ خدمت په دفاع وزارت کې په دې ډول پای ته ورسېد».
د کالډوېل له ګوښه کېدو وروسته دوه نور ټیټ پوړي چارواکي هم له دندو وشړل شول چې یو پکې دارین سیلنیک دی، چې تازه د هیګسېت د دفتر د مرستیال مشر په توګه ټاکل شوی و او بل کولن کارول دی، چې د مرستیال دفاع وزیر سټیو فاینبرګ د دفتر مشر و.
هیګسیت پخپله هم سپینې ماڼۍ کې وویل: « ما له ولسمشر سره خبرې کړې، موږ دواړه پر یوه کرښه یو او مبارزې ته دوام ورکوو».
د پینټاګون پخواني ویاند جان اولیوت په پولیټیکو مجله کې خپاره شوي لیک کې ادعا کړې چې د هیګسیت ټیم پر درې لوړپوړو چارواکو ناسم تورونه لګولي چې ګواکې هغوی معلومات رسنیو ته ورکړي.
ډیموکرات سناتور چک شومر پر هیګسېت نیوکه کړې او ویلي یې دي چې «هغه نور دنده نهشي کولی».
سناتور ټامي ډکورت، چې د عراق جګړې تجربه لري، ویلي چې هیګسېت باید استعفا ورکړي.
له پاک اختر یوه ورځ وروسته د نړۍ د کاتولیکانو مذهبي مشر پاپ فرانسیس مړینې ته د نړۍ مشرانو پراخ غبرګون ښودل دی. د ایټالیا له لومړي وزیرې جورجیا میلوني، د هند تر لومړي وزیر نریندرا مودي پورې ټولو د پاپ فرانسیس شخصیت او کړنې ستایلې او د هغه مړینه یې یوه لویه ضایعه بللې ده.
د لاتینې امریکا د رومن کاتولیکې کلیسا لومړنی مشر پاپ فرانسیس د دوشنبې په ورځ ومړ.
هغه ۸۸ کلن و او په دې وروستیو کې د سینه بغل له سختې ناروغۍ کړېده.
د امریکا متحده ایالاتو د ولسمشر مرستیال جې ډي وېنس یو له وروستي بهرنیو چارواکو و چې له پاپ سره یې پرون لیدلي و.
هغه وویل:«ما د پاپ فرانسیس د مړینې خبر واورېد، زما زړه د نړۍ ملیونونو عیسویانو سره دی چې له هغه سره مینه لري.»
هغه زیاته کړه چې هغه د یکشنبې په ورځ له پاپ فرانسیس سره وکتل.
جې ډي وېنس ي وویل:«دا څرګنده وه، چې هغه ښه احساس نه کاوه مګر زه به تل د هغه وینا یاد ساتم چې هغه د کورنا ویریس ناروغۍ په لومړیو ورځو کې کړې وه. هغه وینا واقعا ښکلې وه.»
د ایران د اسلامي جمهوریت د بهرنیو چارو د وزارت ویاند اسماعیل بقايي د پاپ فرانسیس په مړینه خواشیني څرګنده کړه.
هغه خبریالانو ته وویل: «زه د نړۍ ټولو مسیحیانو ته د پاپ فرانسیس د مړینې له امله خپله ژوره خواخوږي وړاندې کوم. زه له خدای هغه ته د ارامۍ دعا کوم.»
د عراق ولسمشر عبداللطیف راشد هم په ایکسپاڼه کې لیکلي: »موږ په دې خبر ژور خفه یو. د جګړې او تاوتریخوالي په وړاندې د هغه بشردوستانه دریځ او د سولې او هماهنګۍ لپاره د هغه دوامداره غوښتنې به په نړۍ کې تلپاتې اغیزې ولري.»
ولسمشر وویل:»نن موږ د یو وتلي مشر له لاسه وتلو له امله ماتم کوو چې خپل ژوند یې د سولې د ټینګښت، د بې وزلۍ کمولو او د مذهبونو ترمنځ د زغم د پیاوړتیا لپاره وقف کړ.»
د ايټاليا لومړۍ وزيرې جورجيا ميلوني پاپ يو "ستر انسان" وباله او ويې ويل: «ما دا وياړ ترلاسه کړ چې د هغه له ملګرتيا، مشورې او لارښوونو ګټه پورته کړم. هغه درسونه چې حتی د کړاو او ازموينې په وخت کې هم قطع نشول.»
د فرانسې ولسمشر ایمانویل میکرون لیکلي: «د خپل پاپیت په اوږدو کې، پاپ فرانسیس تل د خورا زیان منونکو او نازکو خلکو تر څنګ ولاړ و، او هغه دا کار په خورا عاجزۍ سره کړی دی." د جګړې او تاوتریخوالي په دې وخت کې، هغه یو انساني نظر درلود او اړمنو ته یې ژوره پاملرنه کوله.»
د هند لومړي وزیر نریندرا مودي هم د نوموړي پر مړینه غبرګون ښودلی دیږ
هغه لیکلي: «پاپ فرانسیس به تل د شفقت، عاجزۍ او روحاني زړورتیا د سمبول په توګه یاد ساتل کیږي. بې وزلو خلکو ته یې په اخلاص خدمت کاوه. هغه هغو کسانو ته امید راوړی چې رنځیدلي دي.»
مودي په یوه بیان کې وویل: «زه له هغه سره زما ملاقاتونه په مینه سره یادوم او د ټول شموله پرمختګ لپاره د هغه له ژمنې الهام اخلم." د هند د خلکو لپاره د هغه مینه به تل په زړونو کې ژوندۍ وي. روح یې ښاد.»
د جرمني چانسلر فریدریش مارټز لیکلي: «پاپ فرانسیس به د ټولنې د کمزورو برخو لپاره د هغه نه ستړي کیدونکې ژمنې لپاره یاد وساتل شي.»
د اسراییو ولسمشر اسحاق هرزوګ د پاپ په اړه لیکلي: »د ژورې عقیدې او نه ختمیدونکي شفقت سړی چې خپل ژوند یې د بې وزلو سره مرستې او په کړکېچنه نړۍ کې د سولې غږولو ته وقف کړی و.»
هغه وویل: «زه په کلکه هیله لرم چې په منځني ختیځ کې د سولې او په غزه کې د یرغمل شویو کسانو د خوندي راستنیدو لپاره د هغه دعا ژر تر ژره ځواب شي.»
د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان د پاپ فرانسیس د مړینې په اړه وویل: «په ډیر خواشینۍ چې د پاپ فرانسیس له مړینې خبر شوم.»
د نوموړي په خبره، هغه د مختلفو عقایدو ترمنځ خبرو اترو ته اهمیت ورکړ او د بشري تراژیدۍ په ځانګړې توګه د فلسطین مسله او په غزه کې د نسل وژنې په وړاندې یې غږ پورته کړ.
رجب طیب اردوغان زیاتوي:«زه کاتولیک نړۍ ته تسلیت وړاندې کوم»
واتیکان منلې، چې د نړۍ د کاتولیکانو مذهبي مشر پاپ فرانسیس مړ شوی دی. د رویټرز خبري اژانس په وینا، واتیکان نن دوشنبه په یوه ویډیویي پیغام کې د پاپ فرانسیس مړینه اعلان کړه.
د اعلامیې له مخې، پاپ فرانسیس په سیمهییز وخت سهار ۷:۳۵ بجې د روم د اسقف، په کاسا سانتا مارټا کې په خپل استوګنځي کې مړ شوی دی.
په اعلامیه کې راغلي:« د هغه ټول ژوند د خدای او د هغه د کلیسا خدمت کولو ته وقف شوی و.»
پاپ فرانسیس د رومن کاتولیک کلیسا لومړنی لاتیني امریکایی مشر و.
د هغه اصلي نوم «جورج ماریو برګوګلیو» و او په ۲۰۱۳ کال کې د پاپ په توګه وټاکل شو.
هغه د بېنډیکټ XVI څخه وروسته د هغه ځای ناستی او د فرانسیس لقب خپل کړی و.
نوموړي ۱۲کاله د نړۍ د کاتولیکانو د مذهبي مشر په توګه دنده ترسره کړې، چې په دې لړ کې په بېلابېلو ناروغیو هم اخته شوی و.
پاپ فرانسیس په دې وروستیو کې د سږو په ناروغۍ اخته شوی و؛ خو له یو څه رغېدو وروسته له روغتون څخه رخصت شوی و.
د پاپ فرانسیس مړینه یوه ورځ وروسته له هغه وشوه، چې هغه د واتیکان په سېنټ پیټرز میدان کې راڅرګند شو او د پاک اختر «اېسټر» په مناسبت یې زرګونه خلکو ته ښه راغلاست او مبارکي وویله.