طالبانو د کونړ په روغتون کې د ښځو جراحي څانګه له ښځو پرته پرانیسته

طالبانو زياته کړې، چې د دې پروژو په عملي‌کېدو به صنعتي پارکونو، سوداګریزو مرکزونو او په زرګونو کورنيو ته خدمات ورسېږي.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت عمومي مشر عبدالباري عمر د شنبې په ورځ (د غويي ۱۳مه) په یوې مرکه کې ویلي، چې یوازې په تېرو دوو اونیو کې یې د برېښنايي انرژۍ په برخه کې د شپږو لویو پراختيايي پروژو کارونه پيل کړي دي.

نوموړي زياته کړې، هڅه کوي له کورني ظرفیتونو څخه د اړتیا وړ برېښنا چمتو کړي.

د طالبانو د برېښنا شرکت مسوول پر نړۍوالو پانګه والو غږ کړی، چې د افغانستان په بېلابېلو برخو کې دې د برېښنا په برخه کې پانګونې وکړي.

نوموړي زياته کړې: «پر کورنيو او نړۍوالو پانګوالو غږ کوو، چې له موږ سره ودرېږی، موږ فرصتونه لرو او تاسو ترې ګټه واخلئ.»

عبدالباري عمر دا هم ویلي، چې ډېر ژر به ۸۰ لويي ولسوالۍ د پانګونې لپاره اعلان کړي، څو هلته برېښنايي خدمات ورسېږي.

د عمر په خبره، چې د برېښنایي پروژو د عملي کېدو پر مهال به سلګونو ځوانانو ته په مستقیم او غیر مستقيم ډول کاري فرصتونه برابر شي.

طالبانو پرون د ننګرهار په شېخ مصري ښارګوټي کې د دوو خصوصي شرکتونونو په پانګونې د څلوېښت میګاواټه لمریزې برېښنا د بنسټ ډبره کېښوده.

دغه ډلې درې ورځي وړاندې په کندهار، زابل او هلمند ولایتونو کې هم د برېښنا درېیو لویو پراختیايي پروژو پاتې چارې پيل کړې.

عبدالباري عمر تېره اونۍ په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي له استازې روزا اوتنبایوا سره په یوې ګډې ناسته کې له نړۍوالو وغوښتل، چې د برېښنا په برخه کې خپلې نیمګړې پروژې بشپړې کړي‌.

سرچینه زیاتوي، چې د ځواکونو د پراخې ناراضۍ له وېرې د طالبانو د دفاع او کورنیو چارو وزیران او د استخباراتو مشر کندهار ته تللي او د نارضایتۍ د ډېرېدو او د هغې د پایلو په اړه یې له هبت‌الله اخوندزاده سره خبرې کړي، ترڅو په خپلې پرېکړي بیاکتنه وکړي.

له هغې وروسته چې د امریکا متحده ایالاتو خپلې مرستې بندې کړې او د یو شمېر نورو هېوادونو مرستې هم کمې شوې، د طالبانو رژیم له بودیجوي ستونزو سره مخ شو.

د نړۍوالو مرستو د کمېدو له امله د طالبانو د ځینو وزارتونو کارکوونکو او ځواکونو څو میاشتې معاشونه نه‌دي ترلاسه کړي، چې دا لړۍ لا هم روانه ده.

په همدې تړاو، د طالبانو مشر هبت‌الله اخوندزاده د دې ډلې د نظامي او ملکي ادارو د کمولو امر کړی.

د دغه امر له مخې، د طالبانو د امنیتي ادارو ۲۰ سلنه کارکوونکي به له دندو ګوښه شي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو د ځواکونو د ناراضیتۍ له زیاتېدو سره درې ورځې وړاندې سراج‌الدین حقاني، یعقوب مجاهد او عبدالحق وثیق کندهار ته تللي ترڅو له اخوندزاده سره د دغه پرېکړې د بدلون په اړه خبرې وکړي.

هغوی د دې پرېکړې د ناوړه پایلو خبرداری ورکړی او غوښتنه یې کړې، چې بیاکتنه پرې وشي. سرچینې زیاتوي چې تر اوسه دا روښانه نه ده چې هبت‌الله اخوندزاده خپله پرېکړه بدله کړې که نه.

تمه کېږي، چې نوموړی تر بیا ارزونې وروسته د امنیتي ځواکونو د کمښت پرېکړه وځنډوي.

د هبت‌الله د فرمان له مخې، یوازې د معارف وزارت له تشکیل څخه به ۹۰ زره کسان له دندو ګوښه شي.

همداراز، په ټولو دولتي ادارو کې یوه ټاکل شوې کمېټه د تشکیلاتو د بیاکتنې او د کارکوونکو د کمښت مسؤلیت لري.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د دفاع وزیر یو لاسلیک شوی مکتوب افغانستان انټرنشنل ته رسېدلی، چې په کې ملا یعقوب مجاهد د دغې ډلې د کورنیو چارو وزارت او استخباراتو ریاست ته مشوره ورکړې، چې شل سلنه تنقیص کې اول «منفور او نامطلوب» کسان منفک کړي.

د طالبانو ویاند تازه تایید کړې، چې د دوی ادارې په ملکي او نظامي برخو کې تشکیلات کم کړي دي.

هغه دا یو «طبیعي» کار بللی او ویلي یې دي، چې دا ګام د ادارو د ښه فعالیت او له بې‌ځایه بروکراسي د مخنیوي لپاره اخیستل شوی دی.

د افغانستان او پاکستان د ګډې سوداګرۍ او صنایعو خونې مرکزي مشر د شنبې په ورځ وویل، هند د افغانستان هغو لاریو ته اجازه نه ده ورکړې چې توکي لېږدوي او د واګه بندر څخه تېرېږي.

هغه زیاته کړه، چې پاکستان هم د ټرانزیټ تړون له مخې له هند څخه وارد شوي توکي بار وړونکو موټرو ته د تورخم او چمن سرحدي نقطو له لارې افغانستان ته د ننوتلو اجازه نه ده ورکړې.

د دې اوونۍ په پیل کې، پاکستان ۱۵۰ بندو پاتې شویو افغان لاریو ته چې هند ته توکي لېږدوي اجازه ورکړه، چې له پولې تېر شي.

دا اقدامات نږدې یوه اوونۍ وروسته له هغه وشو چې په هندي کشمیر پهلګام کې ترهګریزه پېښه رامنځته شوه او پاکستان د هند سره د هر ډول سوداګرۍ لپاره خپلې پولې وتړلې.

د افغانستان د سوداګرۍ خونې مرستیال مشر خان جان الکوزي د پاکستانۍ ورځپاڼې ډان سره په خبرو کې تایید کړه، چې پاکستان اجازه ورکړې خو هند لاریو ته اجازه نه ده ورکړې چې د واګه پولې څخه تېر شي.

خان جان الکوزي وویل:«ټولټال ۱۵۰ لارۍ پاکستان ته ننوتلې وې او ټاکل شوې وه چې واګې ته لاړې شي، خو د اپرېل له ۲۵مې وروسته بندې پاتې دي.»

الکوزي زیاته کړه: «دا لارۍ وچې میوې، تازه میوې او سبزیجات لیږدوي. لومړی، پاکستان دا موټرونه ودرول او اوس هند اجازه نه ورکوي.»

نوموړي وويل، چې پاکستان هغه افغان تجارتي موټرونه هم بند کړي دي چې له هند څخه وارد شوي توکي لېږدوي.

نوموړي زیاته کړه: «شاوخوا ۱۵۰۰ کانټینرونه له هند څخه د کراچۍ بندرونو ته رسېدلي دي. ځیني توکي بار شوي وو او کانټینرونه تورخم او چمن ته رسېدلي دي. پاکستان دا موټرونه درولي دي.»

په کابل کې یوه افغان چارواکي وویل، چې د پاکستان په څېر د هند د بهرنیو چارو وزارت په یوه لیک کې له سرحدي چارواکو غوښتي، چې هند ته د افغان لاریو د ننوتلو اسانتیاوې برابرې کړي.

د طالبانو عدلیې وزارت د شنبې په ورځ (د غويي ۱۳مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د یاد ښارګوټي ۳۵۲ جریبه ځمکې سندونه یې د شرعي دلایلو پر بنسټ ارزولي دي.

په خبرپاڼه کې طالبانو زياته کړې، چې د ځمکو د غصب تخنيکي پلاوی په ټول هېواد کې له غاصبینو او زورواکو څخه د ځمکو د خلاصون لړۍ پيل کړې.

دغې ډلې په دې وروستیو کې په کابل کې هم د ځمکو د غصب پر ضد پراخ کمپاینونه کړي، چې د کابل ښار په بېلابېلو سیمو کې یې ان کورونه له دې امله نړولي، چې ګوندې د ښاري پلان اړوند سړکونه په کې غصب شوي وو.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو دوه میاشتې مخکې په ۱۳ ولایتونو کې له پلټنو وروسته ۲۰ زره او ۴۴۴ جریبه دولتي ځمکه هم له غصب څخه راوګرځوله.
که څه هم تر اوسه د غصب شویو دولتي ځمکو دقیق شمېر معلوم نه دی، خو د تېر حکومت د ښار جوړونې وزارت په ۲۰۱۹ کال کې ویلي وو، چې د ټول هېواد په کچه څه باندې یونیم مېلیون جریبه دولتي ځمکه غصب شوې ده.

په زابل کې د طالبانو والي شېرمحمد شریفي د شنبې په ورځ (د غويي ۱۳مه) په یوې امنيتي غونډه کې ویلي، چې ژر به د یوه پلان له مخې د دغه ولایت په ټولو امنیتي برخو کې تصفيه پيل کړي.

هغه تصفيه د امنیت د ټينګښت په برخه کې مهم ګام یاد کړی.

طالب والي زياته کړې، چې یوازې خپل باوري جنګيالي په امنيتي لیکو کې پرېږدي: «په امنیتي لیکو کې باید یوازې هغه کسان پاتې شي چې جهادي سابقه لري، ملي ارزښتونو ته ژمن وي او د دین، وطن او ولس ساتنه یې اصلي موخه وي.»

نوموړي ټينګار کړی، چې په امنیتي‌لیکو کې په شخصي اړیکو شامل شوي کسان باید تر پېژندلو وروسته واېستل شي.

زابل کې د طالبانو والي له ټولو امنیتي ادارو غوښتي، چې د تصفيې بهير ژر تعقیب کړي او هېڅ مصلحت دې په کې نه کوي.

د افغانستان په سوېلي ولایتونو کې طالب مسوولین د امنیت پر ټينګښت ټينګار کوي، دا ځکه چې د دغه ډلې مشر له همدې ولایتونو په خاص ډول له کندهار څخه هر څه رهبري کوي.

دوې ورځې وړاندي‌ په کندهار کې ځايي طالب چارواکو د امنیت ټېنکښت په موخه ناسته کړې او د ولسوالیو امنیه قوماندانانو او د ښار د حوزو مسوولینو ته یې امر کړی، چې امنیتي تدابیر نور هم سخت کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې په دې وروستیو کې د طالبانو په امنیتي ادارو کې پراخ بدلونونه روان دي.

څو ورځې وړاندې د طالبانو مشر مولوي هبت الله د دې ډلې د کورنیو چارو، دفاع وزارتونو او د استخباراتو لوی ریاست شل سلنه کارکوونکي له تشکیل نه تنقیص کړي او فعال احتیاط ته یې سوق کړي دي.

له دې سره، د طالبانو د دفاع وزیر لاسلیک شوی مکتوب بیا چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلی، په کې ملا یعقوب مجاهد د دغې ډلې د کورنیو چارو وزارت او استخباراتو ریاست ته مشوره ورکړې، چې شل سلنه تنقیص کې اول «منفور او نامطلوب» کسان منفک کړي او له دې سره دا وېره هم شته، چې د جمهوریت د وخت مسلکي کسان له دندو لرې شي.

په افغانستان کې واک ته د طالبانو له رسېدو را وروسته دغه ډله امنیت خپله تر ټولو لویه لاسته راوڼه یادوي، خو په دې برخه کې لا هم په بشپړ ډول ډاډمن نه دي.