چاپان د ۲۰۲۶ کال لپاره افغان زدهکوونکو ته تعلیمي بورسیې ورکوي
په کابل کې د جاپان سفارت وایي، چې د ۲۰۲۶تعلیمي کال بورسیو لپاره هغو افغان زدهکوونکو ته د غوښتنلیک د استولو لړۍ پیل شوې، چې غواړي د څېړنیزو پروګرامونو په برخه کې لوړې زدهکړې وکړي.
په کابل کې د جاپان سفارت وایي، چې د ۲۰۲۶تعلیمي کال بورسیو لپاره هغو افغان زدهکوونکو ته د غوښتنلیک د استولو لړۍ پیل شوې، چې غواړي د څېړنیزو پروګرامونو په برخه کې لوړې زدهکړې وکړي.
دغه سفارت د یکشنبې په ورځ په یوې خپره شوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د غوښتنلیک لړۍ او ازموینه به په افغانستان کې د اغا خان بنسټ په همغږي ترسره کړي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې (د مئ ۳۱مه) د غوښتنلیکونو د سپارلو وروستۍ نېټه ده.
دغه بورسیې د جاپان د پوهنې، کلتور، سپورت، ساینس او ټیکنالوژۍ وزارت (MEXT) لهخوا چمتو شوي دي.
یاد سفارت دا نه ده په ډاګه کړې، چې څومره افغان زدهکوونکي به دغه بورسونو ته غوره شي.
د طالبانو د برېښنا شرکت رییس عبدالباري عمر د ننګرهار له صنعت کارانو سره په ناسته کې له هغوی غوښتنه کړې، چې د برېښنا لګښتونو په ورکړه کې دې ناغېړي نه کوي او پر وخت دې تحویل کړي.
د دغه شرکت لهخوا د (غويي په ۲۸مه) په خپرې شوې خبرپاڼه کې زیاته شوې، صنعتکارانو ته سپارښتنه وشوه؛ څو د ټرانسفرمرونو ظرفیت د اړتیاوو له مخې برابر کړي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د «تهران فورم» خبرو اترو په ناسته کې ویلي، چې د هلمند د اوبو پر سر له ایران سره د شخړې د حل په برخه کې همکارۍ ته ژمن دی. هغه زیاته کړې، چې د ایران وچکالۍ ځپلو خلکو ته اوبه رسول یې «دیني مکلفیت» دی.
ایران فرنټ پېج د ښاغلي متقي په حواله لیکلي، چې طالبان خپل هېڅ ګاونډي ته ناوړه نیت نه لري.
د نوموړي په خبره: «زموږ اسلامي دنده هر مسلمان چې د تندې له امله کړاو ګالي ورسره مرسته وکړو. د ایران خلکو ته ډاډ ورکوو، چې موږ بد نیت نه لرو او تږو خلکو ته د اوبو رسول خپله وجیبه ګڼو».
هغه د ۱۳۵۱ لمریز کال د هلمند اوبو تړون په اړه د يوې پوښتنې په ځواب کې وويل: «که چيرې دغه تړون هم نه وای، بيا هم موږ خپله وجيبه ادا کوله».
متقي زياته کړه، چې دوی دغه دريځ له مخکې هم د ايران له استازو سره په خبرو کې په ډاګه کړی و او کابل ته د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د سفر پر مهال یې دا دریځ بیا هم څرګند کړی و.
نوموړي همدا راز یادونه وکړه، چې د ایران په څېر د افغانستان په هلمند او نیمروز ولایتونو کې هم د وچکالۍ څپې روانې دي.
متقي دغه خبرې داسې مهال کړې دي، چې د ايران چارواکو څو ځله طالبان د هلمند د اوبو د تړون په سرغړونو او ايران ته د اوبو د بهير په کمښت تورن کړي دي.
د اوبو په سر د تهران او کابل ترمنځ کشاله له لسیزو راهیسې روانه ده؛ خو هله لا جدي شوه چې افغانستان کمال خان بند تر څنګ د هلمند پر سیند یو شمېر نورې زېربنایي پروژې بشپړې کړې. ایران باور لري، چې دغه پروژو پر دوی د اوبو برخه کمه کړې ده.
سره له دې چې طالبانو څو، څو ځله تهران ته ژمنه ورکړې، چې د اوبو په برخه کې ورسره همکاري کوي؛ خو ایران ترې تمه لري څو د تخنیکي پلټنو پر بنسټ ترې د دغو ژمنو د پلي کېدو ډاډ ترلاسه کړي.
طالبانو وایي، د کابل او ځینو ولایتونو په پوهنتونونو کې شاوخوا سل ملي او نړۍوال ژورنالونه جوړ شوي. د طالبانو تر واک لاندې ملي راډيو ټلویزیون د پوهنې وزارت له قوله راپور ورکړی، تراوسه په دولتي پوهنتونونو کې ۵۲ ملي او په خصوصي پوهنتونونو کې ۲۴ ملي او ۱۱ نړۍوال ژورنالونه جوړ شوي.
په راپور کې راغلي، چې له دې ژورنالونو څخه بیا د هېواد په دننه د علمي څېړنو، مقالو خپراوي او علمي تبادلې لپاره ګټه اخیستل کېږي.
د راپور له مخې، تر دې وړاندې افغان استادانو او څېړونکو به په ډېرو ستونزو او لوړ لګښت خپلې علمي څېړنیزې مقالې په نړۍوالو ژورنالونو کې خپرولې.
د یاد وزارت د مسوولینو له قوله په راپور کې همداراز زیاته شوې، چې یاد شمېر ژورنالونه په کابل پوهنتون، پولي تخنیک پوهنتون، ننګرهار پوهنتون، د کابل د طبي علومو پوهنتون او په جوزجان پوهنتون کې د نړۍوالو اصولو او معیارونو پر بنسټ جوړ شوي.
طالبانو ویلي، چې په دغو ژورنالونو کې د کور دننه لیکوالانو ترڅنګ، نړۍوالو لیکوالانو ته هم پکې د مقالو نشرولو زمینه برابره شوې ده..
دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو په دې وروستیو کې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې په پراخه کچه له پوهنتون څخه د استادانو ګوښه کول پیل کړي دي او تراوسه یې لسګونه تجربه لرونکي استادان له دندو ګوښه کړي دي.
طالبان هڅه کوي، چې د پوهنتون استادان د اړتیاوو په پام کې نیولو پرته د دوی په خوښه فعالیتونه وکړي او یوازې د دې ډلې ګټې په پام کې ونیسي.
د طالبانو د دغو بندیزونو له امله ډېر شمېر استادان استعفا کولو ته اړ شوي او له هېواد څخه وتلي دي.
طالبانو په تېرو څو ورځو کې د کابل ننګرهار، خوست، پکتیا، بدخشان او بامیان له پوهنتونونو نه سلګونه استادان او اداري کارکوونکي د «تنقیص» په نوم له دندو ګوښه کړي دي.
پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته په علمي او تخصصي مرکزونو کې د اکاډمیکو کسانو ګوښهکېدل په سېستماتیک شکل روان دی او یاده ډله هڅه کوي، چې په دې ځایونو کې له خپلې ایډيالوژۍ سره جوړ او د مدرسو ملایان وګوماري.
د طالبانو لهخوا پر مدرسې د پوهنتون د بدلېدو روان بهیر د افغان اکاډمیکو شخصیتونو، محصلانو او استادانو ترمنځ پراخې اندېښنې راپاورلي دي.
په افغانستان کې د پوهنتونونو د متخصصو او تجربهلرونکو استادانو د ګوښهکېدو بهیر داسې مهال روان دی، چې هېواد تر بل هر وخت ډېر علمي او مسلکي پرمختګ ته اړتیا لري.
د طالبانو د ریاست الوزرا اداري مرستال عبدالسلام حنفي وایي، چې طالبان په افغانستان کې د هر ډول بهرنۍ پانګونې ملاتړ کوي. نوموړي دغه خبرې په کابل کې د چین له سفیر ژاو شېنګ سره په کتنه کې وکړې او زیاته یې کړه، چې اوسمهال په افغانستان کې پانګونې ته ښې زمینې برابرې دي.
د طالبانو تر واک لاندې ارګ د یکشنې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د چین سفیر په دې کتنه کې له افغانستان سره په بېلابېلو برخو کې د دغه هېواد د همکاریو د دوام پر ژمنې یو ځل بیا ټینګار وکړ.
نوموړي همداراز په افغانستان کې د چیني سوداګرو او شرکتونو له لوري د پانګونې په برخه کې لېوالتیا ته اشاره وکړه او ویې ویل، چې د چیني سوداګرو او پانګهوالو له خوا د پانګونې په صورت کې به د افغانستان خلکو ته ډېر کاري فرصتونه برابر شي.
دواړه خواوې په داسې حال کې د چین او افغانستان ترمنځ د اړیکو پر پیاوړتیا ټینګار کوي، چې ټاکل شوې چین روانه اوونۍ د افغانستان او پاکستان په ګډون د یوې درې اړخیزې ډیپلوماتیکې ناستې کوربهتوب وکړي.
د راپورونو له مخې، په دې ناسته کې به د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر، د پاکستان او چین د بهرنیو چارو وزیران پکې برخه واخلي.
سره له دې چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته بېجینګ هڅه کوي چې له طالبانو سره اړیکې وساتي، خو له کابل څخه بیا غواړي ډاډ ورکړي چې د افغانستان خاوره د چین ضد وسلهوالو ډلو په ګټه نهکارول کېږي.
د طالبانو عامې روغتیا وزارت د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق هغه اعلامیه رد کړې، چې ویلي یې و په هرو دوه ساعتونو کې یو مور د زېږون اړوند د مخنیوي وړ لاملونو له امله مري. دغه وزارت د ملګرو ملتونو یاده اداره له کره شواهدو بېبرخې یاده کړې.
یاد وزارت د یوې اعلامیې په خپرولو سره د زېږون پرمهال د مېندو د مړینې کچې زیاتېدو په تړاو د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق (UNFPA) د مشر سوبرټن وروستۍ څرګندونې رد کړي او یاد ارقام یې ناسم بللي دي.
د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق په یوې اعلامیه کې ویلي چې، په هرو دوو ساعتونو کې یوه مور د امینداوارۍ او زېږون اړوند د مخنیوي وړ لاملونو له امله مري.
دغه بنسټ ټینګار کړی، چې د هېواد د روغتیايي څارنو حساس بنسټونه د مور د روغتیا او زېږون روغتیایي خدماتو ته محدود لاسرسی په ځانګړي توګه په کلیوالو سیمو کې د امېندوارو او ماشومانو لپاره جدي ګواښونه رامنځته کړي.
د یاد وزارت په اعلامیه کې راغلي: «عامې روغتیا وزارت د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق اجراییوي رییس څرګندونې له واقعیت سره په ټکر کې بولي، وړاندې شوي ارقام یې ناسم، له کره شواهدو بېبرخې او دا یې هېواد کې د روانو روغتیایي پرمختګونو پر وړاندې یو ناعادلانه ګام بللی دی.»
په اعلامیه کې وړاندې راغلي چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته د مور او ماشوم روغتیا ته ځانګړې پاملرنه شوې، روغتیایي مرکزونه ډېر شوي او ټول خلک خدماتو ته لاسرسی لري.
دا په داسې حال کې ده، چې په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنېدو و وسته دې ډلې د نجونو او ښځو پر وړاندې د زدهکړو دروازې تړلي او سخت قوانین یې پرې پلي کړي دي. ترڅنګ یې هغه نړۍوالې موسسې چې د افغانستان روغتیایي خدمتونو په برخه کې یې همکاري کوله یا له افغانستان تللي او یا یې کارونه محدود کړي دي.
هېوادوال شکایت کوي چې په وطن کې پراخه بېروزګاري د دې لامل شوې، چې خلک خپل ناروغان دولتي روغتونونو ته یوسي، خو په روغتونونو کې خدمتونه تر دې کچې راغلي چې د عادي ناروغیو لپاره هم درمل په واسطو ورکول کېږي او ګڼ پایوازان اړ دي څو د خپلو ناروغانو لپاره په بازار کې په شخصي پیسو درمل واخلي.
