د ننګرهار د شینوارو قبیلې د بېلابېلو ولسوالیو قومي مخورو د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزیر نور الله نوري سره په ناسته کې له هغه غوښتي، چې په یاد ولایت کې د ځمکو پر سره راپورته شوې شخړې دې ور حل کړي.
د (غبرګولي لومړۍ) نېټه د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې ملا نور الله نوري یادو قومي مخورو ته د ځمکو پر سر د شته ستونزو د هواري ډاډ ورکړی دی.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي، که امریکا غواړي چې د ایران د یورانیمو غني کول ختم کړي، نو هیڅ اټومي تړون به شتون ونلري. دا خبره د دواړو هېوادونو ترمنځ د جمعې په ورځ په ایټالیا کې د پنځم پړاو خبرو اترو په جریان کې وشوه.
د یورانیمو غني کول د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو اترو یو مهم جنجالي ټکی پاتې شوی دی.
واشنګټن داسې یوه هوکړه غواړي چې له مخې یې تهران د تل لپاره د یورانیمو غني کول پای ته ورسوي؛ خو ایران ټینګار کوي، چې د دې پروسې د دوام حق لري.
مخکې، سپینې ماڼۍ ویلي و، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د اسراییلو لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو «له ایران سره د یوې احتمالي معاملې په اړه بحث کړی، چې ولسمشر باور لري په سم لوري روان دی.»
د مطبوعاتي دفتر ویاندې کارولین لیوېټ، وویل، چې ټرمپ باور لري دا هوکړه دوه پایلې لرلی شي: «یا به په یوه مثبت دیپلوماتیک حل پای ته ورسېږي او یا به د ایران لپاره په یوه ډېره منفي پایله تمامه شي.»
د ټرمپ په مشرۍ د متحدهایالاتو حکومت د هارورډ پوهنتون لپاره د بهرنیو محصلانو د شاملېدو نوملیکنه بنده کړه. د امریکا د کورني امنیت وزارت په وینا، دا پرېکړه تر هغه وروسته کېږي چې یاد پوهنتون د بهرنیو محصلانو د چلند په تړاو دغه وزارت ته د معلوماتو له ورکړې ډډه وکړه.
د سياېناېن خبري ټلوېزیوني شبکې د راپور پر بنسټ، هارورډ پوهنتون نور نهشي کولای نوي بهرني محصلان ومني او اوسني بهرني محصلان هم باید نورو علمي ادارو ته ولېږدول شي. که داسې و نهشي، نو په متحده ایالاتونو کې به د هغوی د استوګنې قانوني حق لهمنځه لاړ شي.
همداراز، د امریکا د کورني امنیت وزیرې کریسټې نویم دغه پوهنتون تورن کړی چې په درسي چاپېریال کې یې ناامنه او د یهودیانو ضد فضا رامنځته کړې او داسې پالیسۍ عملي کوي چې د هغې په وینا، «تبعیضي» بڼه لري.
ورتهمهال، سپینې ماڼۍ ویلي چې د بهرنیو محصلانو منل «یو امتیاز دی، نه حق» او هغه پوهنتونونه چې د دولت له نظره د دغه هېواد د ملي ګټو پر خلاف چلند کوي، باید د دې چلند پایلې ومني.
اوس مهال، د هارورډ پوهنتون نږدې ۲۷ سلنه محصلان بهرنیان دي. د دغه پوهنتون کڼ شمېر استادان اندیښمن دي چې دا پرېکړه به په امریکا کې د پوهنتون او لوړو زدهکړو پر اکاډمیک کیفیت ډېرې منفي اغېزه وکړي.
د کوریا د مرکزي خبري اژانس (KCNA) په وینا، شمالي کوریا د پنجشنبې په ورځ ویلي، چې تیره ورځ د یوې نوې جنګي بېړۍ د ناکامې پرانيستي په مراسمو کې ددغه هېواد ولسمشر کیم جونګ اون سخت غوسه شوی.
دغه پېښه د ختیځ بندري ښار چونګجین کې رامنځته شوې، چیرې چې یوه نوې جوړه شوې ۵۰۰۰ ټنه جنګي بېړۍ د نندارې مراسیم وو.
یاده پېښه هغه مهال رامنځته شوه چې د ۵۰۰۰ ټنه وزن لرونکې نوې بېړۍ شاته (stern) تر مخې (bow) وړاندې وښوېده، چې له امله یې جوړښت ته زیان واوښت او بېړۍ په بشپړ ډول د کښتۍ جوړولو له ځایه ونه وتله.
د پېښې لامل نا تجربهګي او د عملیاتو بېاحتیاطي بلل شوی دی.
د شمالي کوریا مشر کیم جونګ اون، چې د دغو مراسمو پر مهال حاضر و دا پېښه یو «جنایي عمل» وباله او ویې ویل چې دا د «مطلقې بېپروايۍ، غیر مسولیت او غیر علمي تجربوي چلند» پایله ده.
هغه ټینګار وکړ چې دا کار د زغم له حده اوښتی دی.
یاده جنګي بېړۍ به د شمالي کوریا سمندري ځواکونو ته یوه مهمه اضافه وای، چې د پوځي بېړیو د جوړولو په برخه کې یې یو لوی او زړه ور ګام بلل کېده.
خو د پرانیستې ناکامې هڅې اوس د هېواد په لوړه کچه دننه نیوکې راپارولي دي.
شمالي کوریا په وروستیو کې د سمندري ځواک د پراختیا هڅې زیاتې کړې دي او د سیمه ییزو قدرتونو سره د زیاتېدونکو ترینګلتیاوو په ترڅ کې یې نوې پوځي وسلې هم نندارې ته وړاندې کړي دي.
له پاکستانه د افغان کډوالو د جبري ایستلو پر دوام، دغه هېواد یوازې پرون لږترلږه ۷۹۵ افغان کډوال افغانستان ته ستانه کړي دي. د پښتونخوا د کورنیو او قبایلي چارو ادارې په وینا، په لېږدولشویو کډوالو کې ۲۱۹ د اېسيسي کارټلرونکي او ۵۷۶ نور یې بېاسناده افغانان شامل دي.
د یادې ادارې د معلوماتو پر بنسټ، ۷۹۲ کسان د تورخم او ۳ نور بیا د انګور اډې له لارې افغانستان ته دننه شوي دي.
د خېبرپښتونخوا د کورنیو او قبایلي چارو په معلوماتو کې راغلي چې دمګړۍ د تورخم او انګور اډې له لارې دغه هېواد ۳۶ زره ۹۸۲ د اېسيسي کارټلرونکي او ۵۴۵ زره ۶۵۱ بېاسناده افغانان په جبري ډول افغانستان ته ستانه کړي دي.
د یادونې ده چې پاکستان له دغه هېواده د افغان کډوالو د ایستلو بهیر پر دوام پرون هم ۹۲۱افغان کډوال افغانستان ته ستانه کړي وو.
دا په داسې حال کې ده چې تېره ورځ د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمېشنرۍ د افغانانو د ناوړه اقتصادي وضعیت په اړه اندېښنه ښودلې او ویلي یې و چې دغه هېواد د راستانهشویو کډوالو د منلو لپاره چمتو نهدی.
که څه هم ګڼو نړۍوالو بنسټونو له پاکستانه غوښتي، چې د افغان کډوالو ناوړه او جبري اېستل ودروي، خو دغه هېواد ورځ تر بلې د افغانانو د اېستلو بهیر چټکوي.
څه موده مخکې د بښنې نړۍوال سازمان د پاکستان پر حکومت غږ کړی و چې د افغان کډوالو د اېستلو له پرېکړې سملاسي تېر شي او د نړۍوالو انساني حقونو له قانون سره سم اصلاحي ګامونه پورته کړي.
په کندهار کې د طالبانو د پېښو په وړاندې د مبارزې ادارې د بولدک ولسوالۍ هغه سوداګرو ته ۲۰۰ میلیونه افغانۍ مرسته ورکړه، چې تېر کال یې د اورلګېدنې له کبله دوکانونه سوځول شوي و، د طالبانو دې چارې غبرګونونه را پارولي دي.
یو شمېر کسان پر دغه ډله نیوکه کوي، چې ورته اورلګېدنه او زيان په نورو سیمو کې هم رامنځ ته شوی؛ خو دوی د خلکو لاس نیوی نه دی کړی.
په کندهار کې د طالبانو د والي دفتر د پنجشنبه په ورځ (د غبرکولي لومړۍ) نېته په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې دغه ۲۰۰ ميليونه افغانۍ مرسته یې د والي، د بولدک د سوداګرۍ خونې او د پېښو سره د مبارزې ملي ادارې په همغږۍ تر سره شوې.
تېر کال د بولدک ولسوالۍ د کاکړانو منډۍ کې اورلګيدنه رامنځ ته شوه، چې له کبله یې په لسګونه دوکانونه وسوځېدل او زيات مالي زيان يې واړوه.
کندهار کې د طالبانو ځواکمن والي ملاشيرن د مرستې د وېش پر مهال د سوداګرو سره د همکاريو او ملاتړ یادونه هم وکړه.
هغه زياته کړه: «دا نظام زموږ لپاره یو نعمت دی، موږ مکلف یو چې د خلکو ستونزې واورو، ورسره مرسته وکړو او دا ډول همکارۍ د خصوصي سکتور د ملاتړ لپاره دوامداره وساتو.»
د افغانستان یو شمېر سوداګر او اوسېدونکي پر طالبانو نيوکه کوي، چې مرستې يې یوازې تر خاصې سيمې پورې محدودې کړي او د هېواد ډېره برخه یې هېره ده.
انتقاد کوونکي زياتوي، چې ورته اورلګېدنې په ډېرو سیمو کې رامنځ ته شوي او سوداګرو سخت زيانونه ليدلي؛ خو دغه ډلې تر اوسه ورسره مرستې نه دي کړي.