حنیف پشتین: که تر دوشنبې د میرعلي پرلت غوښتنې ونه منل شوې، نوې پرېکړه به اعلان کړي

د چمن د پرلت ویاند صادق خان اڅګزی وايي، دوه شپې وړاندې د چمن پرلت ۱۰ غړي د پولیسو له خوا تر نیول کېدو ۱۲ ساعته وروسته خوشي شول، خو پرلت والو د پولیسو د یادې کړنې په غبرګون کې نن په چمن ښار کې لاریون وکړ.

دغه پرلت وال وايي، وړاندې یې خلکو ته د هټیو او ښار د بندولو په اړه خبرتیا ورکړې وه.

صادق خان اڅکزی وايي:« زموږ د پرلت ۱۰ غړي پولیسو نیولي وو، ۱۲ ساعته وروسته یې خوشي کړل، په ښار کې قاتلان ګرځي، بدمعاشي روانه ده، خو موږ چې د دوو کالو راهیسې په امن خپل اعتراض کوو، دوی زموږ په وړاندې دسیسې جوړوي.»

دغه لاریون کوونکي وایي، په ښار کې یې کاربندیز اعلان کړی دی او چمن ـ کوټې ترمنځ عمومي لاره یې هم د تګ راتګ پرمخ بنده کړې ده.

د سویلي پښتونخوا چمن ښار سوداګرو، ځايي سیاسي ګوندونو او عامو خلکو شاوخوا دوه کاله وړاندې د سپین بولدک ـ چمن ترمنځ د تګ راتګ پرمهال د پاسپورټ او ویزې د جبري کېدو په غبرګون کې لاریونونه پیل کړل او پرلت یې وواهه.

د دغه پرلت په ملاتړ د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پشتین په ګډون د پښتونخوا ګڼو مشهورو سیاسیونو هم ددوی په ناستو کې برخه واخیسته.

که څه هم دغه پرلت او اعتراضونه ورځ تربلې کم رنګه شوي دي، خو لا هم یو شمیر کسان په ځانګړې توګه «د چمن لغړي اتحاد» غړو دغه پرلت او اعتراضونه ژوندي ساتلي دي.

تحریک طالبان پاکستان د خېبر ایجنسي په باړه سیمه کې د درې تنو ځوانانو د وژنې په اړه وضاحت ورکړی او دغه پېښه‌یې غندلې ده.

دې ډلې د وژل شوو کسانو له کورنیو سره خواخوږي ښودلې او یادونه یې کړې، چې د دوی اصلي جګړه یوازې د امنیتي ادارو پر ضد ده، نه له ولس سره.
په خبرپاڼه کې راغلي:«دښمن هڅه کوي چې زموږ او ولس ترمنځ واټن رامنځته کړي او د بېلابېلو حربي تکتېکونو له لارې دا اړیکې وشلوي.»

د رپوټونو پر بنسټ دا درې تنه ځوانان چې د سیمې اوسېدونکي وو د تېرې پنجشنبې په ورځ د نامعلومو وسلوالو له‌خوا وتښتول شول. چې جسدونه د جمعې په سهار په یوه خلاص میدان کې وموندل شول.

دغه وژل شوي کسان ظاهراً د اعدام په ډول ویشتل شوي وو.

تروسه پورې د داعش په کډون هېڅ کومې ولسوالې ډلې د دغې پيښې پړه پرغاړه نه ده اخیستې.

پښتین وايي، د شمالي وزیرستان د میرعلي په سیمه کې د پاکستاني پوځیانو د ډرون بریدونو په غبرګون، د پېښور، دیر شرینګل، هزاره، فاټا، اسلام‌اباد، کوهاټ، لاهور، فیصل‌اباد، بهاولپور، بنو، عبدالولي خان مردان، ګومل او سوات پوهنتونونو زده کړیالانو اعتراضي لاریونونه وکړل.

نوموړی وايي، چې په میرعلي کې لا هم لاریون دوام لري.

دغه لاریونونه په پښتونخوا په میرعلي کې د ډرون برید له امله د ماشومانو د وژلو په غبرګون پیل شوي او منظور احمد پښتین وایي، چې تېره ورځ هم په تېراه کې درې ځوانان د وسله والو له لوري وژل شوي دي.

نوموړي پر ځوانانو ږغ کړی، چې د پښتونو په سیمو کې د روانو ظلمونو په وړاندې دې چوپ نه پاتې کیږي، او غوښتنه یې کړې، چې خپل مدني او اعتراضي لاریونونه دوامداره وساتي.

ځايي پولیسو د (غبرګولي دویمه) زیاته کړې، چې دغه ځوانان د وسله والو له لوري د «جاسوسۍ په تور» وژل شوي دي.

وژل شوي کسان نوید، ابراهیم او صمد نومېږي.

د سرچینو وینا، نوید نومی وژل شوی ځوان د پنځه خویندو یوازینی ورور و او د ابراهیم په نوم بل وژل شوي کس ۱۵ ورځې مخکې واده کړی و.

د دغو درې واړو جسدونه د ملک دیني خېلو اړوند په یوه ځنګل کې د جمعې ورځې په سهار د ځايي اوسېدونکو له لوري موندل شوي دي.

لا تر اوسه پورې هېڅ کومې وسله والې ډلې د دغه پېښې مسوولیت نه دی منلی، خو په سیمه کې د لشکر اسلام وسله والو تر څنګ د «ټي ټي پي» جنګیالي هم پراخ حضور لري.

په دې وروستیو کې د پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې هدفي وژنې، وسله وال فعالیتونه او جنایي جرمونه خورا ډېر شوي، چې ځايي استوګن یې له جدي اندېښنو سره مخ کړي دي. نیوکې دا دي چې ایالتي حکومت او د پاکستان امنیتي ادارې د خلکو په خوندیتوب کې پاتې راغلي دي.

ډان ورځپاڼه د یاد راپور پر بنسټ زیاتوي، چې تېر کال په پاکستان کې د «۲۴۸ بېلابېلو پېښو په ترڅ کې ۷۹۰ ملکي وګړي» متاثره شوي، چې له دې ‌ډلې څخه «۲۱۰ تنه وژل» شوي دي.

دغه راپور چې د پنجشنبې په ورځ خپور شوی، زياتوي چې د ۲۰۲۳ کال پرتله دا شمېر ۹ سلنه راکم شوی، خو د پېښو شمېر بیا ۱۱ سلنه زيات شوی دی.

راپور د پاکستان په اړه وړاندې کاږي، چې په ۲۰۲۳ کال کې « ۲۱۸ پېښې» ثبت شوې وې، خو په ۲۰۲۴ کال کې دا شمېر «۲۴۸» ته پورته شوی.

همداراز ویل شوي، چې د ملکي تلفاتو ۷۶ سلنه مسووليت وسله ‌والو ډلو پورې تړل کېږي.

د بلوڅ بېلتون پالې ډلې (BLA) له لوري «۱۱۹ تنه ملکي» وګړي يا وژل شوي او يا هم ټپيان شوي دي.

دغه ډله په ۲۰۲۴ کال کې د تر ټولو د ډېرو چاودنو او بریدونو مسووله ګڼل شوې، چې د راپور له مخې د ملکي تلفاتو ۱۵ سلنه مسووليت يې پر غاړه دی.

دا خورا لوړ شمېر ګنل شوی، ځکه په ۲۰۲۳ کال کې د بلوڅ بېلتون پالو يوازې ۲۲ پېښې ثبت شوې وې، خو دا شمېر سږ کال ۴۴۰ بریدونو ته لوړ شوی.

ناڅرګندو وسله والو هم د ملکي تلفاتو ۵۴ سلنه «۴۲۳ پېښو» مسووليت درلود، حال دا چې دا شمېر په ۲۰۲۳ کال کې ۵۴۱ و.

ځانمرګي بریدونه

راپور وايي، چې په ۲۰۲۴ کال کې د ځانمرګو بریدونو کچه هم لوړه وه.

د دغه راپور له مخې، د بریدونو تر شا له څرګندو ډلو څخه يوازې بلوڅ بېلتون پالو (BLA) په ځانمرګو بریدونو کې ټول ټال د «۸۹سلنه ملکي‌وګړو» د وژل کیدو مسووله ده، چې ټول ټال یې «۹۲تنه یوازې په ځانمرګو» بریدونو کې وژلي دي.

بلخوا ناپېژانده وسله والو هم دغه بریدونه کړي، چې د «۶سلنه بریدونو مسوولیت» یې درلود او د مرګ ژوبلې «۱۱سلنه» جوړوله.

د جګړې لس تاوده کلونه

همدا راز ویل شوي، چې په ۲۰۲۴ کال کې په پاکستان کې د وسله والو بریدونو تر ټولو زياتې پېښې ثبت شوې، چې دا شمېر له ۲۰۱۴ کال راهيسې تر ټولو لوړ دی.

روان کال، له ۲۰۱۸ راهيسې تر ټولو زيات ملکي تلفات درلودل او د وسله ‌والو تلفات هم له ۲۰۱۵ راهيسې تر ټولو لوړ ښودل شوي دي.

راپور پاکستان د نړۍ د هغو ۱۵ هېوادونو او سيمو په نوملړ کې شامل کړی، چې په ۲۰۲۴ کال کې د چاودنو او بریدونو له امله په کې تر ټولو زيات ملکي زيانونه ثبت شوي دي.