د عمران خان خور: ګواښونه کیږي چې عمران خان به په زندان کې له منځه یووړل شي

د واشنګټن پوسټ د رپوټ له مخې، پېښه د دوشنبې په ماښام رامنځته شوې ده. له پېښې وروسته پولیسو د کډوالو پر کمپ چاپه ووهله، پلټنې یې وکړې او یو شمېر کسان یې ونیول.

د بوسنیا رسنۍ وایي، دغه نښته د افغانستان او پاکستان د کډوالو د قاچاق کوونکو ترمنځ شوې ده. راپورونه زیاتوي، چې له ټپیانو دوه کسان لا هم د مرګ له جدي ګواښ سره مخ دي.

دا ډول پېښې، چې د انساني ‌قاچاق کوونکو ترمنځ د نفوذ او کنټرول پر سر رامنځته کېږي، د بالکان له لارې د اروپا پر لور د کډوالۍ په لاره کې وخت ناوخت تکرارېږي.

په ورته مهال، د شنبې په ورځ په سربیا کې هم یو کډوال د پولیسو سره د نښتې پر مهال ووژل شو. پولیس وایي، دا پېښه د یوه ناقانونه کمپ پر ضد د عملیاتو پرمهال شوې.

په مقاله کې راغلي، طالبان هغه بنسټپالي او قبیلوي دودونه پالي، چې ښځې له خپلو حقونو څخه لکه زده‌کړې او ازادۍ محروموي، سره له دې چې د دغې ډلې کړنې له اسلامي لارښوونو برعکس دي.

دغه ورځپاڼه طالباني فکر او په سیمه کې د بنسټپالنې اصلي لامل او ترویج کوونکی د پاکستان د پخواني پوځي حکومت مشر جنرال ضیاالحق په ګوته کوي او لیکي: «جنرال ضیا په ۱۹۷۹ کال په افغانستان کې د نور محمد تره کي د مشروع حکومت پر وړاندې د سي ای اې په تمویل نیابتي جګړه کې پاکستان ښکیل کړ، چې تر دې مهاله یې دغه هېواد دروند قیمت پرې کوي.»

مقاله وړاندې وایي، جنرال ضیا او د هغه رژیم د دغې جګړې له بهرنیو مرستو څخه ډیره ګټه پورته کړه، خو په بدل کې یې ترهګري، افراطیت، مخدره توکي، د ټوپک کلتور او ګډوډۍ عامه پاکستانیانو ته په میراث پرېښيي دي.

مقاله زیاتوي، د جنرال ضیا میراث د پاکستان لپاره اتلولي نه، بلکې یوه تراژیدي ده، هغه د «یو قطبي نړیوال نظم په جوړولو کې د بهرنیو ګټو لپاره کار وکړ، د لېبیا او عراق له تجزیې څخه نیولې، ان په فلسطین کې تر نسل وژنې پورې یې مسلمانو هېوادونو ته تلپاتې زیانونه اړولي دي.»

د مقالې په ټکو، جنرال ضیا «باید له هر ډول عزت څخه محروم شي، ځکه ډیر کم خلک به په یاد لري، چې هغه په ۱۹۷۰ کال په اردن کې پروت و، او د ۲۰ زره بې ګناه فلسطینیانو په ډله ییزه وژنه کې ښکیل و.»

ده‌نېشن په خپله مقاله کې لیکلي، «ځینې خلک لا هم جنرال ضیا اتل بولي، خو د ستایلو پر ځای هغه باید له پوځي محکمې سره مخ شوی وای، پر هغه د باور له امله د پاکستان پخواني لومړي وزیر ذوالفقار علي بوټو خپل ژوند له لاسه ورکړ. مونږ باید د خپل تاریخ دا تیاره فصل په دقت وګورو او حساب ورسره وکړو.»

که څه هم په تېرو میاشتو کې د پاکستان تمرکز له هند سره پر سرحدي کړکېچ و، خو اسلام‌اباد او کابل پټه خو فعاله هڅه وکړه چې خپلې کړکېچنې اړیکي بیا راژوندۍ کړي.

د دواړو لوریو ترمنځ د کړکېچ اصلي ټکی، د پاکستان پر ضد د تحریک طالبان پاکستان (TTP) او نورو وسله والو ډلو حضور دی، چې له افغان خاورې فعالیت کوي.

پاکستان تر دې دمه نه و توانېدلی چې افغان طالبان وهڅوي، څو د دغو ډلو پر ضد قاطع ګامونه واخلي.

دا په داسې حال کې ده، چې د لومړي ځل لپاره په مارچ میاشت کې د پاکستان د ځانګړي استازي محمد صادق خان په مشرۍ یو پلاوی کابل ته لاړ او هلته د افغان چارواکو له خوا ورته د هغو اقداماتو وضاحت ورکړل شو، چې د ډيورنډ پولې ته څېرمه بریدونو د مخنیوي لپاره شوي و..

باوري سرچینې وایي، دا لومړی ځل و چې اسلام‌اباد د افغان طالبانو له خوا په رښتیني بدلون باور وکړ.

په یاد پلاوي کې د پوځ او استخباراتو لوړپوړي چارواکي هم شامل وو او سرچینې زیاتوي، دوی قانع شول چې طالبانو دا ځل جدي دریځ غوره کړی دی.

وروسته دا هم تایید شوه، چې طالبانو د هغو افغان وګړو پر ضد عملیات پیل کړي، چې له TTP سره یوځای شوي یا په دغه ډله کې د شاملېدو نیت یې درلود.

د سرچینو په وینا، ګڼ شمېر افغانان په ځانګړي ډول هغه کسان چې نور وګړي یې د TTP لپاره استخدامول، نیول شوي او د قانون منګولو ته سپارل شوي دي.

پاکستان پر طالبانو فشار راووړ او مستند شواهد یې ور وسپارل، چې بالاخره د طالبانو له خوا اقدامات پیل شول.

دا بدلون د خېبرپښتونخوا په ایالت کې د ځانمرګو بریدونو د کمېدو او د دواړو هېوادونو ترمنځ د اعتماد فضا د ښه کېدو لامل شو.

دغه پرمختګ د دې سبب شو، چې د پاکستان د بهرنیو چارو مرستیال وزیر اسحاق ډار د اپرېل په ۱۹مه کابل ته سفر وکړي.

دا د درېیو کلونو راهیسې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت لومړی لوړپوړی سفر و.

په دې سفر کې دواړو لوریو د یو لړ اقداماتو موافقه وکړه، چې پکې د کابل تازه ژمنه هم شامله وه چې افغان خاوره به د پاکستان پر ضد نه کارېږي.

د دې په بدل کې پاکستان د افغان واردونکو لپاره د بانکي تضمین شرط لغوه کړ او د افغان سوداګرۍ پر محدودیتونو کې یې نرمښت راووست.

سرچینې وایي، طالبانو د پاکستان باور هغه مهال ترلاسه کړ کله چې یې له هغه پېښې وروسته څه باندې ۷۰وسله وال نیولي وو، چې زیاتره یې افغانان و او غوښتل یې له پهلګام برید وروسته پاکستان ته داخل شي.

پاکستان دا کسان د شمالي وزیرستان سیمه کې ونیول.

له دې سره، پاکستان باور لري چې طالبان باید لا هم دایمي اقدامات وکړي.

یوې لوړپوړې سرچینې ویلي: «دا یو مثبت پیل دی. هیله ده چې طالبان دا لاره تعقیب کړي.»

بل‌خوا، چین هم د پردې تر شا رول لوبولی دی.

د مې په ۲۱مه د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ يي د پاکستان او افغانستان د بهرنیو چارو وزیرانو ترمنځ یوه ناڅاپي درې اړخیزه ناسته په بېجینګ کې ترسره کړه.

له دې ناستې وروسته، د چین د بهرنیو چارو وزارت اعلان وکړ، چې پاکستان او افغانستان د خپلو اړیکو لوړولو هوډ څرګند کړی او اصولاً یې پر دې توافق کړی، چې سفیران تبادله کړي.

یوه پاکستاني چارواکي دا تایید کړې، خو ویلي یې دي چې دا به وخت ونیسي، ځکه یو شمېر رسمي مراحل لا پاتې دي.

نوموړي د پاکستان دغه پرېکړه توجیه کړه او ویې ویل، ګڼ سیمه‌ییز هېوادونه هم د طالبانو له حکومت سره د اړیکو پراخولو ته تیاری نیسي.

چین لومړی هېواد و، چې کابل ته یې دایمي سفیر واستاوه او د طالبانو سفیر یې په بېجینګ کې ومانه.

راپورونه ښيي، چې روسیه او ترکیه هم پر ورته اقدام غور کوي.

چارواکي وایي، سره له دې چې پاکستان د طالبانو په اړه یو شمېر اندېښنې لري، خو اوس د شرایطو له مخې د عمل‌محور پالیسۍ لور ته روان دی.

له هند سره وروستۍ پوځي تاوتریخوالي هم د پاکستان دا تګلاره اغېزمنه کړې.

پاکستان غواړي، چې د ختیځ سرحد د فشار ترڅنګ، په لوېدیځ کې وضعیت ارام وساتي.

راپورونه ښيي، چې هند هم هڅه کوي له طالبانو سره اړیکې ټینګې کړي.

د هند د بهرنیو چارو وزیر ښاغلي جی شنکر تازه د طالبانو له بهرنیو چارو وزیر سره خبرې کړي، چې دا د هند د شل کلنې پالیسۍ څخه مهم انحراف بلل کېږي.

څارونکي وایي، بېجینګ کې درې اړخیزه ناسته د چین له خوا هند ته یو ښکاره پیغام و.

همداراز، چین طالبانو ته هم دا درک ورکړ چې د افغانستان ګټې به تر ډېره د چین او پاکستان له همغږۍ سره خوندي وي.

شریف دا څرګندونې ددوشنبې په ورځ په تهران کې د ایران له ولسمشر ډاکټر مسعود پزشکیان سره په یوه ګډ خبري کنفرانس کې وکړې.

شهباز شریف وویل، « موږ سوله غواړواو د ټولو شخړو، په ځانګړې توګه د کشمیر د مسالې، د حل لپاره خبرو ته چمتو یو».

له شهباز شریف سره په دغه سفر کې یو لوړ پوړی پلاوی هم ملګری دی چې ددغه هېواد د پوځ مشر عاصم منیر هم پکې شامل دی.

شریف وویل، « موږ د اوبو، تجارت او د ترهګرۍ ضد مبارزې په څېر مسایلو کې له هند سره د خبرو لپاره چمتو یو، په دې شرط چې هغوی هم ریښتینې اراده ولري. خو که هغوی پر موږ برید وکړي، موږ به هم خپله دفاع وکړو. که هغوی سوله ومني، دا به وښيي چې هغوی رښتیا هم جدي دي».

شهباز شریف وايي، چې دا سفر یې د ولسمشر مسعود پزشکیان په بلنه ترسره کړی.

شهباز شریف دا څرګندونې داسې مهال کوي، چې هند ویلي دوی له پاکستان سره هیڅ ډول خبرې اترې نه لري.

هند یو پلاوی ګومارلی ، چې له هېوادونو سره د پاکستان له اړخه د ورپېښې ترهګرۍ په تړاو خپلې اندېښنې ور ورسوي.

د افغانستان لپاره د امریکا پخواني استازي زلمي خلیلزاد نن دوشنبه، د غبرګولي ۵مه، پر خپل اېکس د داعش خراسان خپرې شوې ویډیو ته په اشاره ویلي چې دا ډله ښيي چې نه یوازې په بلوچستان کې خپل فعالیتونه پراخوي، بلکې اوس یې د بلوچ ملتپالو ډلو پر ضد د عملیاتو ګواښ کړی دی.

د داعش خرسان اړوند ويډو کې ددې ډلې یو غړی له بلوڅانو غواړي چې د بلوڅو ازادۍ غوښتونکو سره مرسته ونه کړي او خبرداری ورکوي، چې له دې وروسته یې بي اېل اې نظامي هدف دی.

خلیلزاد له دې ویډیو نه په استنباط وايي، داعش خراسان دا مهال د پاکستان د بلوچستان ایالت په غرنیو سیمو کې فعال روزنیز کمپونه چلوي او دا مني چې د مارچ په منځ کې د بلوچ ملتپالو له لوري پر یوه کمپ یې خونړی برید کړی و، چې له امله یې شاوخوا ۳۰ جنګیالي، چې یو شمېر بهرنیان هم پکې شامل ول، وژل شوي دي.

خلیلزاد وايي، یاده ډله د بلوچستان د ازادۍ پوځ او نورو بلوچ ډلو ته خبرداری ورکوي او هغوی د خپلو راتلونکو عملیاتو لومړني هدفونه اعلانوي. د خلیلزاد په وینا، ویډیو ښيي چې له دغو ډلو سره مخکینی «د نه‌تیري تړون» نور پای ته رسېدلی دی.

خلیلزاد د خپل اېکس پوسټ په پای کې وايي، دا ښيي چې اوس داعش خراسان او پاکستاني امنیتي ځواکونه د بلوچ ملتپالو پر ضد په یوه لیکه کې ولاړ دي.

د داعش خراسان ډلې پخواني جګپوړي غړي او دا مهال د طالبانو ملاتړي شیخ عبدالرحیم مسلم دوست هم پر خپل اېکس ادعا وکړه چې « د امریکا او پاکستان تر سلطې لاندې داعشیان په افغانستان کې له ځپل کېدو وروسته د پاکستان د بلوچستان مستونګ سیمې ته لاړل»، خو هلته هم د ده په وینا، ډېر ژر بلوڅ وسله والو پرې برید وکړ او ټول غړي یې له منځه یووړل.

نوموړی وايي، چې په تاجکستان کې هم د داعش پر مرکزونو د برید پلان شته، خو وخت یې څرګند نه دی.

دا په داسې حال کې ده، چې په پاکستان کې د کابل هوايي ډګر د برید د مسوول د نیول کېدو په غبرګون کې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي و، چې د بلوچستان په مستونګ سیمه کې د پاکستاني نظامیانو په ملاتړ د داعش د روزنې مرکز جوړ شوی او دغه هېواد داعش د خپلې وسیلې په توګه کاروي.