ایران: نړۍواله ټولنه دې د اسراییل پر وړاندې ودرېږي

نوموړي ویلي چې امریکا پر ایران د اسراییل د تېرې شپې په برید کې هېڅ رول نه‌درلود، خو د ایران د هر برید پر وړاندې واشنګټن ځواب به «بې‌ساری او خطرناک» وي.

د متحده‌ایالتونو ولسمشر همداراز زیاته کړې چې امریکا کولای شي په اسانۍ سره د ایران او اسراییل ترمنځ د یوې هوکړې منځګړیتوب وکړي او دا خونړۍ جګړه پای ته ورسوي.

د امریکا ولسمشر داسې مهال پر ایران د اسراییل په برید کې ښکېلتیا ردوي چې همدا څو ساعته مخکې سي‌اېن‌اېن خبري شبکې د سپینې ماڼۍ او اسراییلي حکومتي سرچینو په حواله‌ راپور ورکړی چې متحده‌ایالات په پټه د ایران پر وړاندې د تل‌ابیب له عملیاتو ملاتړ کوي.

همداراز یوه اسراییلي چارواکي سي‌اېن‌ اېن ته ویلي چې د ټرمپ په مشرۍ د متحده‌‌ایالتونو حکومت په خصوصي خبرو کې د دې عملیاتو د اوږدېدو په تړاو کومه نیوکه نه ده کړې.

د افغانستان د سوداګرۍ خونې غړي احمد ضیا شینوزاده افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د ایران او افغانستان د پولو له لارې د سوداګریزو توکو تګ راتګ له پرون راهیسې بند شوی دی.

شینوزاده زياته کړې، چې واک ته د طالبان له رسېدو راهیسي د دواړو هېوادونو ترمنځ کلنۍ سوداګري شاوخوا پنځه میلیارد ډالرو ته رسېدلې.

تر اوسه طالبانو او ایراني چارواکو په دې اړه څه نه دي ویلي.

اسراییلي ډیپلوماتان وايي «د تهران د اټومي پروګرام په بشپړ ډول ویجاړول مهم دي.»

فردو د ایران په قُم ولایت کې د یوه پټ او مهم اټومی تاسیساتو نوم دی چې «د فردو غني سازي مرکز» په نوم پېژندل کېږي.

اسراییل د درنو بم ويشتونکو الوتکو (بم افکنون) او د ژورو ځایونو د ویجاړي لپاره وسلې نه لري، تر څو د فردو غرنۍ سیمه هدف وګرځوي؛ خو امریکا دواړه وسایل د ایران د الوتنې فاصلې په شاوخوا کې لري او ځای پر ځای کړي يې دي.

واشنګټن تر دې دمه هڅه کړې، چې پر ایران د اسراییل له هوایي عملیاتو ځان لرې وساتي او وایي، چې که ایران د امریکا پر هدافو برید وکړي دا به «غیر قانوني» کړنه وي.

د سپینې مانۍ یوه لوړپوړي چارواکي اکسیوس ته ویلي: «هر څه چې نن پېښېږي د مخنيوي وړ نه دي؛ خو د ایران لپاره د سولې تر ټولو چټکه لار دا ده، چې د اټومي وسلو له پروګرامه لاس واخلي.»

په امریکا کې د اسراییل سفیر فاکس نیوز ته وویل: «عملیات به یوازې هغه وخت بشپړ شي کله چې فردو ویجاړ شي.»

یو اسراییلي چارواکی ادعا کوي، چې ډونالډ ټرمپ د بنیامین نتنیاهو سره په وروستیو خبرو اترو کې ویلي، «که اړتیا شوه» هغه کولی شي اقدام وکړي؛ خو سپینې ماڼۍ دا ادعا رد کړې ده.

واشنګټن اوس مهال د فردو په برید کې د ګډون لپاره د تل ابیب پر رسمي غوښتنه «غور کوي.»

لاریونوال وایي: «توغندي را روان دي، موږ په سړک باندې یو.» خو ساتونکي ځواب ورکوي: «یوازې د وزارت کارکوونکي دننه راتلای شي.»

لاریونوال بیا وایي، چې دا کار یې ژوند له خطر سره مخ کوي.

دوی زیاتوي: «توغندي را روان دي، زمونږ له پاسه تېرېږي او مونږ یې وینو.»

د امریکا د ولسمشرۍ دفتر د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۴مه) پر اېکس پاڼې لیکلي، چې دواړو لوریو وروسته له هغې په دې اړه خبرې کړې، چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ته د هغه د زوکړې د مبارکۍ لپاره اړیکه نیولې وه.

دوی ویلي، چې د دې یو ساعته اوږدو خبرو زياته برخه د اسراییل او ایران د جګړې پر ختمېدو وه.

دغه دفتر زياته کړې، چې پوتین د دې جګړې د ژر پای ته رسېدو هيله ښودلې.

پوتین ویلي: «زه باور لرم چې د اسراییل او ایران جګړه به ژر پای ته روسېږي.»

ټرمپ بیا له پوتین څخه غوښتي: «ستا خپله جګړه د روسیې او اوکراین جګړه هم باید ژر ختمه شي.»

د امریکا د ولسمشرۍ دفتر د معلوماتو له مخې، دواړو ولسمشرانو د روسيې او اوکراین ترمنځ د بندیانو د تباديلې په اړه هم بحث کړی او په دې اړه یو شمېر مسایل راتلونکې اوونۍ ته پرېښي دي.