ایران د اسراییلو د بریدونو د ملاتړ له امله د جرمني سفیر احضار کړ

د افغانسان د وروستي جمهوري دولت ولسمشر محمداشرف غني په افغانستان کې د سړکونو په تړاو خپل دغه پوډکاسټ کې زیاتوي، چې د طالبانو له لومړۍ دورې وروسته جمهوري دوره کې د هېوادونو له لورې د سړکونو جوړولو په برخه کې د ټولو تجربې خرابې وې.

ښاغلي غني ویلي:« بدترینه امریکا وه او اساس یې د کابل ـ کندهار سړک کېښودل شو. د دغه پروژې ښه والی په دې کې و، چې ولسمشر بوش توجه درلوده او پوښتنه یې کوله. بدې یې دا شوله چې مخکې له هغه د دوشي ـ مزار شریف سرک په ډیر ښه کیفیت موږ یو کیلومتر په ۱۴۰ زره ډالرو جوړاوه خو دا قیمت لوړ شو ۴۵۰زره ډالرو ته ورسید.»

د هغه په خبره، چې د حامد کرزي د حکومت په دوهمه دوره کې افغانستان ته د سړکونو جوړولو لپاره ډیرې پیسي راغلې؛ خو دا پېسې برباد لاړې «سلهاو کیلومټره سړکونه په ځينې ولایوتونو کې جوړ شول، پرته له دې چې دا وټاکل شي، دایې لومړی ضرورت دی؟»

ښاغلي غني ویلي، چې د سړک جوړول د امنیت سره تړل شوې و او دغې مسلې فساد ته لاره جوړه کړه: «یوه فلسفه راغله چې چېرې چې سړک دی، هلته به امنیت راځي او یوه مسله جوړه شوله چې څنگه د سړکونو امنیت وساتي او دا یې یوه بله د فساد موضوع جوړه کړله.»

د ښاغلي غني په خبره، چې د سړکونو د امنیت ساتلو په موضوع کې زيات مصارف او بېلابېل قومندانان او جنګ سالاران داخل شو؛ خو دوی نه غوښتل چې پروژې په سم ډول پلي شي.

محمد اشرف غني زیاتوي د هغه مفکورې له عام کېدو وروسته چې باید د سړکونو جوړولو پروژې خصوصي سکټور ته ورکول شي، د سړکونو جوړولو کیفیټ ټیټ او فساد ډیر شو.

هغه ویلي: « ملګرو ملتونو سکتور، خارجي سکتور د کوریایانو غوندې، چې واقعا هغه وخت امنیت و په انتقالي دورې کې، ډېر سم کار کاوه، له میدان نه ووتل او نور قراردادیان په عظیم فساد کې وو او یو مثال یې دا دی چې حلقوي سړک کې دوی کار نه کاوه، اما پيسې یې غوښتې، او قیمت یې د دې یو کیلومټر یو میلیون ډالر او حتی ځینو ځایونو کې تر دوو میلیونو ډالرو و.»

په تېرو شلو کلونو کې د افغانستان د سړکونو جوړول او د امنیت ټېنګښت د حکومت، نړیوالو مرستندویانو او قراردادي شرکتونو لپاره تر ټولو لویې ننګونې وې.

د اوږدې جګړې، ناامنیو، اداري فساد او سیاسي بې‌ثباتۍ له امله دا چارې ډېر وخت یا نیمګړې پاتې شوې، یا هم په ټيټ کیفیت بشپړې شوې، چې وروسته بیا تخریب شوي.

په یوه بیان کې وزارت څرګنده کړې:"موږ له سفارت سره نن شپه په تماس کې یو. د پېښې پر مهال د سفارت هېڅ کارکوونکی ژوبل شوی نه دی."

وزارت دا نه دي ویلي چې چاودنه څنګه یا ولې رامنځته شوې.

خو د عبراني رسنیو د راپورونو له مخې، پر دې استوګنځي لاس بم غورځول شوی و، چې له امله یې ودانۍ ته زیان اوښتی دی.

دد اټومي انرژۍ نړیواله ادارېپه وینا، په برید کې هغه فابریکه هم زيانمنه شوې ده چې درنې اوبه (Heavy Water) تولیدوي.

اسرایيل په تېرو وختونو کې د ايران پر یوشمېر اټومي تاسیساتو بریدونه کړي دي.

په ۲۰۱۵ ز کال کې، د ايران او نړيوالو ځواکمنو هېوادونو تر منځ یو هوکړه‌لیک لاسلیک شو، چې له مخې یې د اراک رياکټر له سره طرحه شو، د هغه مرکزي برخهویستل شوه او کانکریټ پکې واچول شو، څو د وسلو د خپرېدو خطر کم شي.

ايران د ویانا مېشتې د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې ته ویلي و چې دا رياکټر به په ۲۰۲۶ز کال کې عملي شي.

د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې په ایکس لیکلي:"موږ ته معلومات را رسېدلي چې د خنداب درنو اوبو څېړنيز رياکټر، چې لا تر اوسه فعاله شوی نه و، هدف ګرځېدلی دی. دا تاسیسات نه فعال و، نه پکې اټومي مواد موجود وو، نو کومه راډیو‌یي فعاله اغېزه یې نه درلوده."

ادارې زیاته کړې:"که څه هم په لومړیو کې داسې ښکارېده چې د درنو اوبو د تولید نژدې فابریکه زيانمنه نه ده، خو اوسنی ارزښت ښيي چې د فابریکې مهمو ودانیو ته زيان رسېدلی، په ځانګړې توګه د تصفې واحد."

د یونایټډ ایرلاینز په وینا، د نيویارک او دوبۍ ترمنځ یې ورځنۍ الوتنې د زیاتېدونکي تاوتریخوالي له امله ځنډولي، او دا الوتنې به "هغه مهال بیا پیل شي چې وضعیت خوندي شي."

د امریکن ایرلاینز شرکت هم اعلان کړی چې د فلاډلفیا او دوحې ترمنځ یې الوتنې تر ۲۲م جون پورې درولي، البته د "امنیتي اندېښنو" له امله.

دا پریکړې له هغه وروسته شوي، چې د جمعې ورځ د اسرایيلو د بریدونو له پیل سره، یونایټډ او ډیلټا دواړو خپل تل‌ابیب ته الوتنې هم بندې کړې. دواړه شرکتونه یوازې تازه له اوږده ځنډ وروسته بېرته اسرایيلو ته الوتنو ته ستانه شوي وو.

د افغانې سندرغاړې زلاله هاشمي خاوند سید محسن هاشمي افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د پنجشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۹مه) په یوه لېږلې ویډيو کې ویلي، چې ۱۵ ورځې وړاندې زلاله په کابل کې لادرکه شوې.

د نوموړي په خبره، چې زلاله هاشمې له خپل کور څخه د دوستانو کره تلله، چې ڼلېفونونه یې بند شوي او تر اوسه یې هيڅ معلومات نشته.

هغه زياته کړې: «زلاله هاشمي دوستانو سره تلله، چې ټلېفون يې خاموش شوی، ۱۵ ورځې کېږي، چې د پېدا کېدو کوښښ یې کوو، هیڅ معلومات یې نه شته.»

زلاله هاشمي په افغانستان کې د طلوع خصوصي ټلویزیون د «افغان ستوري» په سندريزو خپرونو کې هغه مهال مشهوره شوه، چې د لسګونو نارینه سندرغاړو له منځه دا لومړي پړاو ته ولاړه.

د هغې خاوند وايي، چې د پېدا کېدو پرله پسې هڅې يې ناکامه شوي او اوس ناهيلي شوي دي.

زلاله یو ۴ کلن زوی لري، چې کورنۍ يې وایي روغتیايي حالت يې سم نه دی.

سید محسن هاشمي نور جزيات نه دي ورکړي.