د اسراییل لومړی وزیر: د تهران له ډېکتاتورانو نه به د روغتون د برید پوره غچ اخلم

نوموړي دغه څرګندونې د ناروې هېواد شارژدافير پير البرت الساس سره په لیدنه کې کړې دي.

د دغه وزارت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې په دغې لیدنه کې په يو لړ دوه اړخيزو او سیمه‌ييزو مسايلو هم خبرې شوې دي.

ښاغلي متقي دارنګه په سيمه کې د روان وضعيت په تړاو اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي، چې د افغانستان حکومت په اسلامي او انساني بنسټونو د ايران ولس سره همکارۍ ته چمتووالی لري.

د خبرپاڼې له مخې؛ ښاغلي پير هم د سيمې پر وروستيو تحولاتو او پر افغانستان يې د احتمالي اغېزو په اړه اندېښنه څرګنده کړه.

په خبرپاڼه کې د ښاغلي پير په حواله راغلي، چې نږدې راتلونکې کې به د دواړو هېوادونو د اړیکو ارزونې په موخه يې د هېواد يو پلاوی افغانستان ته راشي.

که څه هم د سیمې په ګډون ګڼ هېوادونه د طالبانو سره ښه راشه، درشه لري؛ خو بیا هم هیڅ یوه هېواد د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی.

هایاشي د پنجشنبې په ورځ خبریالانو ته وویل: «په منځني ختیځ کې د مخ په زیاتېدونکي کړکېچ ته په پام مو پرېکړه کړې، چې دغه الوتکې جیبوتي ته ولېږدوو.»

هایاشي وویل، په ایران او اسراییل کې د جاپان سفارتونه چمتووالی نیسي چې خپل وګړي د ځمکې له لارې ګاونډیو هېوادونو ته وباسي.

د جاپان د بهرنیو چارو وزارت وایي، د معلوماتو له مخې شاوخوا ۱۰۰۰ جاپاني وګړي په اسراییل کې او ۲۸۰ په ایران کې مېشت دي.

د اسټرالیا د بهرنیو چارو وزیرې پني وونګ په وینا، شاوخوا ۱۵۰۰ اسټرالیایانو په ایران او ۱۲۰۰ تنو په اسراییل کې د تخلیې غوښتنه کړې؛ خو د جدي عملیاتې محدودیتونو او د هوایي ډګرونو د بندېدو له امله د دوی اېستل ستونزمن شوي دي.

نوموړې وویل، حکومت د نویو فرصتونو ارزونه کوي؛ څو د خپلو وګړو د خوندي اېستلو لپاره لارې ومومي.

له بلې خوا، د نوي زیلانډ د بهرنیو چارو وزیر وینسټن پیټرز اعلان وکړ، چې په تهران کې یې خپل سفارت د لنډمهال لپاره تړلی دی او دوه ډېپلوماټان یې له خپلو کورنیو سره یو ځای اذربایجان ته انتقال کړي دي.

پیټرز زیاته کړه، چې نوي زیلانډ خپلو وګړو ته د ځمکنۍ وتنې مشوره ورکړې او د احتمالي الوتنو د تنظیم لپاره له اسټرالیا او نورو کونسلي شریکانو سره همغږي کوي.

هغه زیاته کړې: «اسراییل اوس د سیمې په هوایي حریم بشپړ کنټرول لري او د ایران پوځي او علمي رهبري یې له منځه وړه ده».

سناتور ګراهام همداراز وویل، د ایران اټومي زېربناوو ته درانه زیانونه اوښتي؛ خو د «فردو تاسیسات» چې د ځمکې په ژورو کې موقعیت لري، هم باید تر بریدونو لاندې راوستل شي.

ګراهام په ټینګار سره وویل: «که غواړو د ایران د یورانیمو غني ‌کولو پروګرام ته د پای ټکی کېږدو، باید له دغو تاسیساتو سره پرېکنده چلند وشي».

نوموړي وویل، یوازې د امریکا متحده ایالات دغه تخنیکي او پوځي وړتیا لري چې د فردو تاسیسات په نښه کړي.

د دغه امریکایي سناتور په خبره: «د متحده ایالتونو ډېری وګړي د ایران اټومي ګواښ د امریکا او اسراییل لپاره یو حیاتي او جدي ګواښ ګڼي. باید له ټول ځواک سره دې ماموریت ته داخل شو او دا دنده بشپړه کړو».

د پښتونخوا ایالت د کورنیو او قبایلي چارو ادارې په خپرو کړو معلوماتو کې راغلي، چې په لېږدول شویو افغان کډوالو کې ۲۲۷ تنه د (ACC) کارټ لرونکي او ۶۱۰ نور بې اسناده افغانان شامل دي.

دغه اداره زیاتوي، چې ۸۳۴ تنه یې د تورخم له لارې او ۳ تنه نور یې د انګور اډې له لارې افغانستان ته لېږدولي دي.

بلخوا د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت اعلان کړی، چې پر افغانستان د دې ډلې له بیا واکمنېدو راهیسې له ۵ میلیونو ډېر کډوال بېرته هېواد ته راستانه شوي دي.

د دغه وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني زیاته کړې، دغه کډوال له ایران، پاکستان او ترکیې اېستل شوي او یا هم په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شوي دي.

حقاني د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلوېزون سره په خبرو کې وویل، چې د راستانه شویو کډوالو په منځ کې ۳۱۰ زره کورنۍ شاملې دي، چې له دوو میلیونو څخه ډېر کسان جوړوي.
هغه زیاته کړه، چې له دې سربېره له دوو میلیونو څخه ډېر نور بېرته‌راستانه شوي کسان بې له کورنیو دي.
د هغه په وینا، واک ته د طالبانو له بېرته ستنېدو راهیسې ټول ټال ۵ میلیونه او ۲۰۰ زره کډوال افغانستان ته راستانه شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان، ایران، تاجکستان او ترکيې د افغان کډوالو په جبري ډول د ستنولو لړۍ چټکه کړې او هره ورځ په سلګونه افغانان تر نیولو وروسته افغانستان ته ستنوي.