• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د نړۍوالو مرستو کمښت؛ خلک د درملو له لوړې بیې او د طالبانو له بې‌غورۍ سر ټکوي

خبرخونه
خبرخونه

افغانستان انټرنشنل - پښتو

۴ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۵ جون ۲۰۲۵، ۰۸:۱۹ GMT+۱

په افغانستان کې روغتیايي سکټور له خورا ناوړه وضعیت سره مخ دی. د نړۍوالو مرستو کمښت، د دولتي خدمتونو کمزورتیا او د خصوصي سکټور لوړو بیو خلک له سختو ستونزو سره مخ کړي دي.

د کابل ځینې اوسېدونکي نیوکه کوي، له بل پلوه د هوا له ګرمېدو سره د ساري او انتاني ناروغیو او په ځانګړې توګه د نس ناستي پېښې هم زیاتې شوې دي؛ خو دولتي روغتونونه د دغو ناروغیو د مخنیوي او درملنې په برخه کې نه لازم درمل لري، نه تجهیزات او نه هم پر وخت خدمات.

د خالد په نوم یو کابل مېشتی وایي، چې په دولتي روغتونونو کې د درملو کمښت او د بنسټیزو اسانتیاوو نشتوالي په ځانګړې توګه د ښځو او ماشومانو ژوند له جدي ګواښ سره مخ کړی دی.

د هغه په وینا؛ دغه حالت په لرو پرتو سیمو کې تر دې کړکېچن دی، ځکه چې په ډېرو برخو کې د نړۍوالو مرستو د کمښت له امله روغتیايي برخه د له‌منځه تلو له ګواښ سره مخ ده.

هغه په نیوکې سره وایي، له بل پلوه شخصي روغتونونه چې د ناروغانو لپاره یوازینی بدیل بلل کېږي؛ درمل او خدمات په ډېره لوړه بیه وړاندې کوي او طالبان هم په دې برخه کې بې غوري کوي او د خلکو ستونزو ته رسېدنه نه کوي.

له دې سره بیا یو شمېر درمل پلورونکي وایي، چې دوی درمل شخصي روغتونونو ته په مناسبه بیه ورکوي؛ خو دغه روغتونونه یې په لوړه بیه پر خلکو پلوري.

هادي چې د کابل په رحمان مېنې کې درمل پلوري وایي، طالبان له شخصي روغتونونه بډې ترلاسه کوي او تر ډېره دغه روغتونونه د طالبانو تر فشار لاندې دي او حکومت هم پر درملو درنه مالیه لګوي.

هغه وایي:« باید حکومت د سګرټو، نوشابو او بې کیفیته وارد شویو خوراکي توکو مالیه لوړه کړي؛ نه دا چې پر درملو او روغتیایي توکو فشار زیات کړي.»

د افغانستان روغتیايي سیسټم چې تر ډېره پر بهرنیو مرستو ولاړ و؛ اوس له جدي ګواښ سره مخ دی.

ترویج لرونکی

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته
۱

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته

۲
ځانګړی راپور

له رخشانې تر فرزانې؛ غور کې د یوې ځوانې ښځې د وژنې زړه‌بوږنوونکې کیسه

۳

د کاناډا لومړی وزیر: د سپاه پاسداران هېڅ غړی به کاناډا ته پرېنښودل شي

۴

د ۲۰۲۶کال مټ ګالا؛ د ایشا امباني له ۱۸۰۰ الماسو جوړو شويو جامو د ټولو پام ځان ته واړاوه

۵

ازبکستان له چین څخه افغانستان ته نوې سوداګریزه لاره پرانېسته

•
•
•

نور کیسې

دوامداره پراختیايي موخې؛ بنګله‌دېش په روان کال کې تر افغانستان او پاکستان ډېر پرمختګ کړی

۴ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۵ جون ۲۰۲۵، ۰۷:۳۵ GMT+۱

د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۵ کال د دوامداره پراختیایي موخو په نوې ډلبندۍ کې بنګله‌دېش د سوېلي اسیا هېوادونو په ډله کې تر افغانستان او پاکستان ښه ځای لري. «ډې بزنس سټنډرډ» وېب‌پاڼې په یوه راپور کې ویلي، چې دغه هېواد په نړۍواله کچه ۱۱۴م مقام ته ځان رسولی دی.

دا راپور چهارشنبه (د چنګاښ ۴مه) خپور شوی او په‌کې ویل شوي، بنګله‌دېش یوازې په ۲۰ سلنه موخو کې رېښتینی پرمختګ کړی او شاوخوا ۳۵ سلنه موخې یې له خنډ سره مخ شوې دي. اقلیمي بدلون کې پرمختګ د دغه هېواد لویه لاسته راوړنه بلل شوې ده.

د سوېلي اسیا په سیمه کې مالدیف تر ټولو ښه وضعیت لري، ورپسې بوتان، نیپال، سریلانکا او هند دي.

افغانستان بیا په ۱۶۰م ځای کې د سیمې تر ټولو کمزوری هېواد بلل کېږي او پاکستان ۱۴۰م ځای لري.

دغه راپور همداراز خبرداری ورکړی، چې له ۱۷ دوامداره پراختیایي موخو نه به هېڅ یوه هم تر ۲۰۳۰ پورې په ټوله نړۍ کې په بشپړه توګه ترلاسه نه‌شي؛ ځکه چې جګړو، نابرابریو او د اقلیم ناورین د دغه پرمختګ مخه نیولې ده.

طالبان: تر ۵۰ ډېر افغانان د پاکستان له زندانونو خوشې شول

۴ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۵ جون ۲۰۲۵، ۰۶:۴۹ GMT+۱

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې تېره ورځ ۵۶ افغانان د پاکستان له بېلابېلو زندانونو تر خوشې کېدو وروسته افغانستان ته ستانه کړای شوي دي.

دغه وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه کسانو له یوې تر اوو ورځو پورې د بند موده تېره کړې ده.

دغه وزارت ادعا کوي، چې له دې ډلې ډېری کسان د قانوني اسنادو په لرلو سره هم نیول شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان له‌خوا د پي او ار کارت لرونکو افغانانو ته هم د ټاکل شوي ضرب الاجل یوازې څو ورځې پاتې دي.

د بښنې نړۍوال سازمان: پاکستان کې تر ۱.۴ مېلیون ډېر افغان کډوال د اېستلو له ګواښ سره مخ دي

۴ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۵ جون ۲۰۲۵، ۰۵:۴۴ GMT+۱

د بښنې نړۍوال سازمان خبرداری ورکړی، چې په پاکستان کې تر ۱.۴ مېلیون ډېر افغان کډوال د اېستلو له ګواښ سره مخ دي. دغه اندېښنې داسې مهال کېږي، چې پاکستان د روانې جون میاشتې تر ختمېدو د (PoR) کارټ لرونکو افغان کډوالو ته د وتلو سپارښتنه کړې ده.

د دغه سازمان د بیان پر بنسټ؛ د ۲۰۲۳ کال په اکټوبر کې د پاکستان لنډمهالي حکومت له‌خوا د «ناقانونه بهرنیو وګړو د ستنېدو پروګرام» له پیل راهیسې تر یو مېلیون ډېر افغان کډوال او پناه‌غوښتونکي افغانستان ته استول شوي دي.

د بښنې نړۍوال سازمان له پاکستانه د افغان کډوالو د اېستلو روان بهیر په تړاو د اندېښنې څرګندولو ترڅنګ دا کار له نړۍوالو قوانینو سرغړونه ګڼي.

په بیان کې راغلي، دا اقدام د هغه قانون خلاف دی چې له مخې یې هېڅوک باید داسې ځای ته ونه لېږل شي چې ژوند یا ازادي یې په خطر کې وي.

د بښنې نړۍوال سازمان خبرداری ورکړی، چې افغانستان ته د افغان کډوالو جبري ستنېدل هغوی له تاوتریخوالي، ناوړه ګټه‌اخیستنې او بشري حقونو سرغړونو سره مخ کوي.

یاد سازمان ویلي، چې د کډوالو له ستنېدو راهیسې زرګونه افغان ښځې او نجونې یو ځل بیا تر سختو محدودیتونو لاندې ژوند کوي.

د بښنې نړۍوال سازمان دغه څرګندونې داسې مهال کوي، چې همدا وړمه ورځ پاکستاني دولت تر یو زرو ۴۰۰ ډېرې افغانې کورنۍ په جبري ډول افغانستان ته استولې دي.

په افغانستان کې د امریکا د جګړې میراث؛ سلګونه زره مرګ‌ژوبله او ټریلیونه ډالره لګښت

۳ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۴ جون ۲۰۲۵، ۲۳:۴۰ GMT+۱

د امریکا د واټسن انسټیټیوټ د یوې نوې څېړنې له مخې، په افغانستان کې د ترهګرۍ پر ضد د امریکا په جګړه کې تر دې دمه ۲۴۳ زره انسانان په مستقیم ډول وژل شوي، او پر دې جګړه ۲.۳ ټریلیونه ډالر لګول شوي دي.

د دغه انسټیټوټ په راپور کې راغلي، د امریکا متحده ایالاتو په افغانستان کې له ۲۰۰۱ تر ۲۰۲۱ کاله پورې نږدې شل کلنه جګړه وکړه، چې د دغه هېواد تر ټولو اوږده پوځي مداخله ګڼل کېږي.

که څه هم دا جګړه د القاعده شبکې د له منځه وړلو او د طالبانو د واک پای ته رسولو په موخه پیل شوې وه، خو میلیونونه افغانان یې د ژوند، شتمنۍ او راتلونکي قرباني کړل.

د امریکا د براون پوهنتون د «واټسن انسټیټیوټ» د معلوماتو له مخې، د افغانستان جګړې شاوخوا ۲۴۳,۰۰۰ انسانان په مستقیم ډول وژلي دي. په دې کې ملکي وګړي، افغان امنیتي ځواکونه، طالبان، بهرني پوځیان، قراردادیان او خبریالان شامل دي.

دغه انسټيټوټ زیاته کړې، چې پر دې سربېره د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر ډیورنډ کرښه د عملیاتو له امله لسګونه زره نور کسان هم وژل شوي دي.

واټسن انسټیټیوټ په خپل راپور کې ویلي، د جګړې غېرمستقیم اغېز لکه لوږه، روغتیایي خدماتو ته نه‌ لاسرسی او ناروغیو د میلیونونو خلکو لپاره دوامداره ناورین رامنځته کړی دی.

د امریکا دفاع وزارت د راپورونو پر بنسټ، یوازې په افغانستان کې د جګړې مالي لګښت نږدې ۲.۳ تریلیونه ډالر اټکل شوی، چې په دې لګښتونو کې د پوځ تمویل، هوایي بریدونه، رغنیزې پروژې، قراردادیان او د افغان ځواکونو ملاتړ شامل دي.

سربېره پر دې، تمه کېږي چې تر ۲۰۵۵ کال پورې به امریکا د جګړې له امله خپلو معیوب شویو سرتېرو د درملنې او پاملرنې لپاره سلګونه میلیارد ډالر نور هم ولګوي.

د ۲۰۲۱ کال د اګست په میاشت کې، امریکا له افغانستانه خپل ټول ځواکونه وایستل او له هغې وروسته طالبان بیا واک ته ورسېدل، چې افغانستان یو ځل بیا له نړۍوالې انزوا سره مخ او یوه نوي بشري ناورین ته داخل شو.

له افغانستان څخه د امریکا دا وتنه د نړۍوالو انتقادونو، سیاسي اختلافاتو او د امریکا د ستراتیژیک سیاست پر ضد د ژورو بحثونو لامل شوه.

د دوحې د درېیمې غونډې په اړه د ازادۍ جبهې اندېښنه: طالبان د رسمیت پېژندلو مستحق نه دي

۳ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۴ جون ۲۰۲۵، ۲۳:۳۴ GMT+۱

د افغانستان د ازادۍ جبهې د دوحې د راتلونکې غونډې په اړه اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي، چې د طالبانو د «جنسيتي نابرابرۍ رژيم» د تعامل، عادي کولو، مشروعیت یا پېژندلو مستحق نه دی.

د طالبانو ضد یادې جبهې د سې شنبه په ورځ (د چنګاښ ۳مه) په یوې خبرپاڼه کې د ملګرو ملتونو د استازو د هغو څرګندونو هرکلی وکړ، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د سیستماتیک تبعیض غندنه کوي او ویلي یې دي، چې «طالبان د خبرو اترو او تعامل له لارې نشي اصلاح کېدای.»

د هیوادونو او نړۍوالو سازمانونو استازو د دوشنبې په ورځ د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په ځانګړې غونډه کې په دغه هېواد کې د زیاتېدونکي بحران، د ښځو پر وړاندې د مخ په زیاتېدونکي محدودیتونو او د بشري حقونو د پراخو سرغړونو په اړه اندېښنه څرګنده کړه.

د ازادۍ جبهې په دوحه کې د ملګرو ملتونو د درېیمې غونډې په اړه اندېښنه څرګنده کړه او خبرداری یې ورکړ، چې دا غونډه د پخوانیو غونډو دوام دی او ممکن ملګري ملتونه یو ځل بیا د افغانستان د مسلې له اصلي ښکېلو خواوو د نظرونو او ګډون له پام نیولو پرته یوازي له طالبانو سره خبرې وکړي.

که څه هم د یوناما مشر وویل، چې دا غونډې د طالبانو د عادي کولو یا مشروعیت معنا نه لري؛ خو د ازادۍ جبهې ويلي، چې د طالبانو یو اړخیزه بلنه د منلو وړ نه ده ځکه چې دا ډله د افغانانو د استازیتوب کولو صلاحیت نه لري.

دې جبهې له ملګرو ملتونو او نړۍوالې ټولنې غوښتنه کړې، چې د افغانستان په اړه «طالب‌محوره لیدلوری» پرېږدي او له سیاسي–نظامي جریانونو، ګوندونو، مدني ټولنې، قومي ډلو، ښځو او نورو اړخوالو استازو سره خبرې پیل کړي.

ازادۍ جبهې د ملګرو ملتونو د چارواکو له خوا «د طالبانو د غېر انساني پالیسیو افشا کولو» هرکلی وکړ او وایي، چې له طالبانو سره هر ډول تعامل، عادي کول، مشروعیت یا په رسمیت پېژندل د منلو وړ نه دي.»

د طالبانو ضد پوځي جبهې ټینګار وکړ، چې له طالبانو سره د اړیکو عادي کول د ملګرو ملتونو د منشور، د بشري حقونو د نړۍوالو اسنادو په ګډون د ښځو په وړاندې د تبعیض د له منځه وړلو کنوانسیون، د مدني او سیاسي حقونو نړۍوال میثاق، د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو نړۍوال میثاق د ارزښتونو سره په ټکر کې دي.

د ازادۍ جبهې د طالبانو د امر بالمعروف د قانون له پلي کېدو سره نړۍوالو اندېښنو ته په اشارې دا رژیم یو داسې نظام بللی، چې پر «جنسیتي تبعیض، ظالمانه جبر او د ترهګرۍ په رامنځته کولو» ولاړ دی.