پاکستان کې د افغان کډوالو د استوګنې مودې د غځولو وړاندیز فډرالي کابینې ته وړاندې شو

په هرات کې د طالبانو د والي رسنیز دفتر د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې د دې ډلې د ریاست الوزرا د اداري مرستیال عبدالسلام حنفي له لوري د هرات په زنده جان ولسوالۍ کې پر ۶ زره جریبه ځمکه د راستنو شویو کډوالو لپاره د ښارګوټي جوړولو چارې پیل شوې.

طالبانو ویلي، چې دغه ښارګوټی به په دوه فازه کې جوړ او د کورونو، جوماتونو، مدرسو، ښوونځیو، روغتیايي مرکزونو ترڅنګ به ټولې اړینې اسانتیاوې ولري.

عبدالسلام حنفي د دغې پروژې د پرانیستنې پرمهال ویلي:«د داسې ښارګوټو جوړول د کډوالو لپاره د باعزته ژوند د برابرولو په لور یو مهم ګام دی او اسلامي امارت ژمن دی، چې راستنېدونکو کډوالو ته غوره او دوامداره خدمات وړاندې کړي».

د طالبانو د ریاست الوزرا ادارې مرستیال ویلي، چې د راستنو شویو کډوالو لپاره په ۲۵ ولایتونو کې ۳۵ ښارګوټي جوړیږي.

د کډوالو لپاره دغه ښارګوټی په داسې حال کې جوړیږي، چې ایران له تیرې اونۍ راهیسې د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ چټکه کړې ده او د ۱۰۰ زرو په شاوخوا کې افغانان یې بېرته افغانستان ته ستانه کړي دي.

رنګین دادفر سپنتا د یکشنبې په ورځ پر خپل اېکس په ایران کې اسراییل ته د جاسوسۍ په تور د افغان کډوالو نیولو او په جبري توکه افغانستان ته د ستنولو په اړه غبرګون ښودلی.

نوموړي ویلي، ښايي چې ایران به د کډوالو له امله له ګڼو اقتصادي او ټولنیزو ستونزو سره مخ وي، خو دا حالت باید د دې لامل نه شي، چې پر افغان کډوالو د جاسوسۍ تورونه ولګول شي.

نوموړي زیاته کړې:«په دې کې شک نشته چې ایران له ډېرو ستونزو سره مخ دی او د ګڼ شمېر کډوالو مدغمول په کار، سیاست او ټولنه کې یو پېچلی بهیر دی، خو پر بشري ډلو د جاسوسۍ تورنه او دښمن تراشل هېڅ د توجییه وړ نه دي.»

نوموړي په ټینګار سره ویلي دي، چې ایران دې د افغانانو پر وړاندې تبعیض او د کډوالو سپکاوی پای ته ورسوي.

رنګین دافر سپنتا دا څرګندونې داسې مهال کړې دي، چې ایران له اسراییل سره تر جګړې وروسته د افغانانو د نیولو او شړلو پراخ کمپاین پییل کړی، چې ترڅ کې یې تر دې دمه شاوخوا ۱۰۰ زره افغانان هرات او د افغانستان نورو ولایتونو ته اخراج کړي دي.

دغه موټر بم بريد د پاکستاني ځواکونو پر کاروان شوی، چې۱۳ سرتېري وژل شوي او همداراز یو شمېر ښځې او ماشومان هم ټپیان شوي دي.

د پاکستان پوځ هند تورن کړی، چې په دې برید کې لاس لري؛ خو نوي ډیلي دا تور رد کړی دی.

پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د برید مسوولیت یوې داسې ډلې پر غاړه اخیستی چې له تحریک طالبان پاکستان سره تړاو لري او د حافظ ګل بهادر تر مشرۍ لاندې فعالیت کوي.

د پاکستان اکسپرېس ټریبیون ورځپاڼې د راپور له مخې، د حافظ ګل بهادر ډله د افغانستان په ختیځ خوست ولایت کې له خوندي پناه‌ځایونو برخمنه ده.

خوست هغه ولایت دی، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج‌الدین حقاني اصلي مرکز ګڼل کېږي.

ویل کېږي، چې هغه له پاکستان او تحریک طالبان پاکستان سره نږدې اړیکې لري.

عاصم منیر د دې برید د قربانیانو د جنازې په مراسمو کې وویل، ټول هغه کسان چې ترهګرۍ ته زمینه برابروي، ملاتړ یې کوي یا په کې ښکېل دي، بې‌وقفې به تعقیب او عدالت ته به وسپارل شي.

هغه تحریک طالبان پاکستان پر دې تورن کړ، چې له هند سره اړیکې لري او ټینګار یې وکړ: «د پاکستان خلک د ترهګرۍ د هر ډول بڼې د بشپړې له منځه وړو لپاره یو موټی دي او تر هغه به په خپله اراده ټینګ وي، چې دا ګواښ له هېواده په بشپړ ډول ختم شوی نه وي.»

هغه د خپل هېواد خلکو ته ډاډ هم ورکړ، چې د هر بې ګناه پاکستاني د وینې غچ به واخیستل شي او د پاکستان د داخلي ثبات د کمزوري کولو لپاره به د چټک او پرېکنده ځواب سره مخ شي.

دغه برید په وروستیو کې د شمالي وزیرستان په ناامنه سیمه کې یو له خونړیو بریدونو څخه و.

د پاکستان پوځ د برید مسوولیت پر هند واچوله؛ خو د دې ادعا د اثبات لپاره یې هېڅ شواهد وړاندې نه کړل.

چاودنه د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۷مه) غرمه مهال هغه وخت وشوه، کله چې د پاکستان امنیتي ځواکونو په سیمه کې ګرځبندیز ولګاوه.

د لومړنيو راپورونو له مخې، پلټني ښيي چې په دې ځانمرګي برید کې شاوخوا ۸۰۰ کیلو ګرامه چاودېدونکي توکي کارول شوي، چې شاوخوا کورونو ته یې سخت زیان اړولی دی.

د پاکستان پوځ ویلي، چې په برید کې ۱۳پوځیان وژل شوي او ګڼ نور ټپیان شوي دي.

د حافظ ګل بهادر ډلې چې د پاکستاني طالبانو یوه څانګه ده، د ځانمرګي برید مسوولیت پر غاړه اخیستی دی.

پاکستان پر افغان طالبانو تور لګوي، چې دوی ته پناه ورکوي؛ خو کابل دا تورونه رد کړي دي.

یو پاکستاني شنونکي عبدالله خان د مارچ په میاشت کې له اسوشېټېډ پرېس سره په یوې مرکه کې ویلي، چې د حافظ ګل بهادر ډله «تر پاکستانیو طالبانو ډېره خطرناکه» ده او فعاله هڅه کوي چې خپل نفوذ پراخ کړي.

وروسته له هغه چې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق‌ ډار کابل ته سفر وکړ، پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د طالبانو مشرتابه پاکستاني پلاوي ته ډاډ ورکړی، چې د تحریک طالبان پاکستان د بریدونو مخنیوی به وکړي.

ایران او پاکستان په ۲۰۲۳ کال کې د بې اسنادو افغان کډوالو د اېستلو پروسه پیل کړه.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ وايي، چې د ۱.۲ میلیونه اېستل شويو افغانانو له ډلې څخه له نیمایي ډېر یې د ایران له خوا د مارچ د ۲۰ نېټې د ټاکل شوي ضرب الاجل وروسته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د دغه سازمان په خبره، ایران سږکال له ۳۶۶ زره څخه ډېر افغانان اېستلي دي، چې کډوال او هغه خلک هم پکې شامل دي چې د کډوالۍ ورته شرایطو کې دي.

د ستانه شويو افغانانو تر ټولو لوړه شمېره د جون په ۲۶مه ثبت شوې ده، کله چې په یوه ورځ کې له ۳۶ زرو ډېر افغانان له پولې واوښتل.

په کابل کې د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې استازي عرفات جمال وویل: «افغان کورنۍ یو ځل بیا له خپلو کورونو بې‌ځایه کېږي. دوی له ډېر لږ شتمنیو سره ستړي، وږې او د نامعلوم راتلونکي له وېرې سره داسې هېواد ته داخلېږي چې ډېرو یې هېڅکله ژوند پکې نه‌دی کړی.»

هغه زیاته کړه، چې ښځې او نجونې په ځانګړې توګه د سفر د ازادۍ، زده‌کړې او کار په څېر د بنسټیزو حقونو د محدودیتونو له امله اندېښمنې دي.

دا مهال له نیمايي زیات افغانان د بشري مرستو پر مټ ژوند کوي؛ خو د طالبانو د پالیسۍ پر وړاندې نړۍوال مخالفتونه او د مرستو د بودیجې شدید کمښت حالت لا خراب کړی دی.

د ایران لوی څارنوال محمد موحدي ازاد د شنبې په ورځ وویل، چې ناقانونه بهرني وګړي باید ژر تر ژره له هېواده ووځي، که نه نو له قانوني تعقیب سره به مخ شي.

ایراني چارواکي وايي، چې شاوخوا ۶ میلیونه افغانان په ایران کې اوسېږي، چې له دې ډلې شاوخوا ۲.۵ میلیونه یې قانوني اسناد نه لري.

د طالبانو د بخښنې او مرستې ژمنه

په دې وروستيو کې د طالبانو ریيس الوزرا ويلي، ټول هغه افغانان چې د تېر حکومت تر ړنګېدو وروسته له هېواده وتلي، کولای شي ازادانه بېرته راستانه شي او دوی به خوندي وي.

خو له دې سره چې طالبانو عمومي بښنه اعلان کړې، ملګري ملتونه تاييدوي چې طالبانو يو شمېر د پخواني حکومت سرتېري او کارکوونکي نيولي، شکنجه کړي او ان په ځينو مواردو کې یې وژلي دي.

يو شمېر کډوال په ځانګړې توګه پخواني امنيتي مامورين له دې وېرې چې طالبان به ترې غچ واخلي، هېواد ته د بېرته ستنېدو څخه سخت اندېښمن دي.