• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo
ځانګړی راپور

د بې روزګارۍ په اوج کې؛ د طالبانو له لوري تنقیص شوي مامورین له بې وزلۍ کړیږي

خبرخونه
خبرخونه

افغانستان انټرنشنل - پښتو

۸ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۹ جون ۲۰۲۵، ۰۶:۰۷ GMT+۱تازه شوی: ۹ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۳۰ جون ۲۰۲۵، ۱۴:۳۰ GMT+۱

په دې وروستیو کې د طالبانو د مشر ملا هبت الله په امر یو شمېر پخواني دولتي مامورین او د طالبانو غړي له دندو ګوښه کړای شول، خو اوس له دې ډلې ډېری هغه یې له سختو اقتصادي ستونزو او بې روزګارۍ څخه کړيږي.

د افغانستان په شمال کندوز کې یو پخوانی مامور له همدې امله له سختې بې وزلۍ سره مخ دی.

د هغه په خبره: « ما د لساینس تر کچې زده کړي دي، د دندې مې شاوخوا شپږکاله کېده، که څه هم معاش مې دومره نه وو، خو ما پرې ګذاره کوله او لاس مې چاته اوږد نه و». د دې تنقیص شوي پخواني مامورین په وینا چې اوس ورته په کور کلي کې هټیوال پور هم نه ورکوي. هغه زیاته کړه: «اوس مې ورځ بده ده، څوک پور هم نه راکوي او په دې وخت کې څوک چا سره قرض نه کوي».

دا کس یوه اته کلنه لور او یو درې کلن زوی لري،‌ خو د خوړو برابرولو لپاره یې خپلې بې وسۍ ته اندېښمن دی. وایي، تر اوسه د خپلې سیمې دوکاندارانو څخه «۱۰زره افغانۍ» پوروړی شوی او د بېرته ورکړې لپاره یې هم څه لاره چاره نه لري.

د ملا هبت الله له لوري د تنقیص پروسې په تړاو خپله طالبانو هم سختې نیوکې کړي دي. د دې ډلې غړو په خپلو ترانو او شعرونو کې هم د خپل مشر دا کار سخت غندلی دی. ان ځینو طالبانو بیا په ځواله رسنیو کې په طنزیه ډول د ملا هبت الله له لوري د تنقیص شوې پرېکړه غندلې ده.

په ورته وخت کې د کندوز ولایت یو بل اوسېدونکی چې پخوا یې دولتي په یوې ښوونیزې اداره کې دنده لرله او د تنقیص په څپو کې له دندې ګوښه شوی دی. دی هم لکه د نورو په څېر اقتصادي ستونزې ګالي او خپلې کورنۍ ته د خوړو برابرولو لپاره په خالي جېب هېڅ نه‌شي کولای.

د ده په وینا: «په تنخوا مې نسبي ګذاره کېده او له ټولو مهمه دا چې شپه مې له خپلو اولادونو سره وه، ورته خوشحاله وم خو بس له کوم دلیل پرته یې موږ ته ځواب راکړ او اوس رانه لاره ورکه ده. کوښښ کوم چې د کار غریبۍ لپاره له افغانستان نه ووځم خو څه لاره نه جوړیږي».

نوموړی درې اولادونه لري او د کندز هوايي ډګر ته څیرمه د سره دورې په سیمه کې د یوه ملګري په کور کې اوسیږي.

نوموړي افغانستان انټرنشل- پښتو ته په خبرو کې ویلي، د هغه ملګري په کور کې چې دی اوسیږي اوس یې څه ناڅه هغه لاسنیوی کوي، خو دی نور له دغه حالاته د وتلو لپاره اړ دی چې له هېواده ووځي.

د یاد ګوښه شوي مامور په خبره، د لیسانس ترکچې یې لوړې زده کړې کړي، خو د کاري فرصتونو د کموالي له کبله اړ شوی، څو په سختو لارو کډوالۍ ته ملا وتړي او له هېواده ووځي.

په دې وروستیو کې د طالبانو مشر ملا هبت الله اخوندزاده د یوه فرمان له مخې د نظامي او ملکي ادارو د تشکیلاتو د ۲۰ سلنه کمېدو لارښوونه وکړه او د دغه اقدام موخه یې د بودیجوي ستونزو حل او د اداري پړسوب کموالی بللی و.

د طالبانو د مشرد فرمان د پلي کېدو له کبله ګڼ کسان له دندو منفک شول چې غبرګونونه یې هم راوپارول.

افغانستان په نړۍ کې یو له هغو هېوادونو دی چې د فقر، بې وزلۍ او بې روزګارۍ کچه په کې ورځ تر بلې په زیاتېدو ده.

د ملګرو ملتونو د رسمي شمېرو له مخې د افغانستان له نیمايي زیات وګړي له سختې بې وزلۍ سره مخامخ دي.

د یادونې ده چې واک ته د طالبانو له بیا ځلي رسېدو وروسته په افغانستان کې ورځ تربلې د اقتصادي ستونزو کچه مخ پراخېدو ده چې له کبله یې د طالبانو پر حکومت د فشار سربیره ډیری افغانان هڅه کوي له غیرو قانوني لارو د ښې راتلونکې لپاره له افغانستان څخه ووځي.

افغانستان اوس د لوږې، بې کارۍ، اقتصادي ستونزو او سیاسي بې ثباتۍ په درشل کې له سخت ناورین سره مخ دی.

ترویج لرونکی

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته
۱

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته

۲
ځانګړی راپور

له رخشانې تر فرزانې؛ غور کې د یوې ځوانې ښځې د وژنې زړه‌بوږنوونکې کیسه

۳

د کاناډا لومړی وزیر: د سپاه پاسداران هېڅ غړی به کاناډا ته پرېنښودل شي

۴

د ۲۰۲۶کال مټ ګالا؛ د ایشا امباني له ۱۸۰۰ الماسو جوړو شويو جامو د ټولو پام ځان ته واړاوه

۵

ازبکستان له چین څخه افغانستان ته نوې سوداګریزه لاره پرانېسته

•
•
•

نور کیسې

پخوانی لوی څارنوال: ګاونډیانو افغان کډوال له بشري حقونو محروم کړي

۸ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۹ جون ۲۰۲۵، ۰۵:۴۲ GMT+۱

د مخکني جمهوري نظام لوی څارنوال محمد فرید حمیدي په ګاونډیو هېوادونو کې د افغان کډوالو د ناڅرګند وضعیت په اړه ژوره اندېښنه ښودلې ده. هغه وايي چې انساني ارزښتونه، انساني وقار او بشري حقونه په نړۍ کې د وروستیو سیاسي، پوځي او اقتصادي ناورینونو لومړني قربانیان دي.

هغه زیاته کړه: «کډوال د انسانیت تر ټولو زیان‌منونکې ډله ده. نن ورځ ان په ډېرو پرمختللو هېوادونو کې ځینې مشهور سیاستوال، افراطي رسنۍ او نژاد پرستې ډلې د خپلو ناکامیو پړه پر کډوالو اچوي او د هغوی پر وړاندې د نفرت فضا رامینځته کوي.»

د پخواني لوی څارنوال په خبره، د افغانستان ګاونډي هېوادونه چې یو وخت یې د افغانانو په بې‌ځایه کېدو کې یې کلیدي رول لوبولی و، اوس د ژوند خطرونو او جدي ګواښونو ته په پام، د ځپونکو تګلارو له‌مخې افغان کډوال له خپلو هېوادونو باسي.

هغه په ځانګړې توګه د ایران د ځینو چارواکو وروستي تورونه «بې‌اساسه او خندوونکي» بللي چې ګواکي افغان کډوال د ایران دښمنانو ته پوځي معلومات رسوي. د هغه په وینا، دا ډول ادعاوې د وروستیو جګړو پر مهال د استخباراتي ناکامیو د پټولو هڅه ده.

دې پخواني چارواکي ټینګار کړی چې په ایران کې افغان کډوال پوځي ادارو، چارواکو یا حساسو معلوماتو ته لاسرسی نه لري او ان د کار کولو، پارکونو ته د تګ یا ډوډۍ اخیستلو له حق نه هم محروم شوي دي.

هغه د ګاونډیو هېوادونو د کډوالۍ ضد سیاستونو د بیاکتنې غوښتنه کړې ده او د ملګرو ملتونو په ګډون یې له نړیوالو بنسټونو نه غوښتي چې له کډوالو سره د لازمو مرستو په موخه اقدامات وکړي.

له غربت سره مخ؛ متقاعدینو یو ځل بیا کابل کې د خپلو حقونو لپاره اعتراض کړی

۸ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۹ جون ۲۰۲۵، ۰۵:۲۹ GMT+۱

لسګونو متقاعدینو چې مېرمنې هم په کې وې، د شنبې په ورځ د (چنګاښ ۷مه) یو ځل بیا په کابل کې د طالبانو تر واک لاندې د تقاعد ریاست مخې ته د خپلو حقونو د نه ورکړې له کبله اعتراض وکړ او له واکمنې ډلې یې وغوښتل چې د دوی لاسېنوی وکړي.

دوی وايي، په داسې حال کې چې د طالبانو مشر د تقاعدي معاشونو د ورکړې حکم کړی، خو اړونده ادارو په دې برخه کې «بېلابېلې پلمې» جوړوي.

یوه متقاعد حبیب الله په سیمه کې رسنیو ته ویلي که څه هم څو ځلې یې په دې اړه اعتراضونه کړي خو اړونده مسولینو او ادارو پرې غوږ نه دی ګرولی.هغه وویل: «اولادونه مې رانه ډوډۍ غواړي، زه چاته ورشم او کومې ادارې سره خپله ستونزه شریکه کړم چې د حل یوه لاره راته وښايي».

نوموړي زیاته کړه چې له تېرو څلورو کلونو راهیسې دوی د حق غوښتنې دې بهیر ته دوام ورکړی، خو لا یې هم غوښتنو ته رسېدنه نه ده شوې.

د ۱۴۰۳کال د مرغومي په لومړۍ نېټه د طالبانو مشر ملاهبت الله اخوندزاده د متقاعدینو د حقونو د څېړلو لپاره د ځانګړو محکمو د جوړولو امر وکړ، خو اوس د اعراض کوونکو لویه نیوکه دا ده چې د ټیټې کچې طالبان او مامورین دغه فرمان نه پلی کوي.

له ایران نه د افغانانو جبري ایستل؛ ملګري ملتونه په افغانستان کې بې‌ثباتۍ ته اندېښمن دي

۸ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۹ جون ۲۰۲۵، ۰۴:۵۵ GMT+۱

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ وايي چې له ایران نه په سختو شرایطو کې هېواد ته د راستنېدونکو افغانانو شمېر لوړ شوی دی. نوموړي سازمان خبرداری ورکړی چې د افغانانو ډله‌ییز ستنېدل کولای شي د افغانستان نازک وضعیت نور هم بې‌ثباته کړي.

د یاد سازمان د معلوماتو پر بنسټ، د ۲۰۲۵ کال د مارچ له ۲۰مې راهیسې، له ۶۴۰ زرو ډېر افغانان له ایران نه ستانه شوي چې له دې ډلې نه تر ۳۶۶ ډېر یې په جبري ډول شړل شوي دي. یوازې د جون پر ۲۶مه، په یوه ورځ کې شاوخوا ۳۶ زره افغانان افغانستان ته ستانه شوي دي. دا لړۍ د جون له ۱۳مې راهیسې پراخه او چټکه شوې ده.

په کابل کې د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې استازي عرفات جمال د ایران او افغانستان پولې تر لیدنې وروسته وویل: «زرګونه افغانان په سختو شرایطو کې راستنېږي.داسې کورنۍ شته چې افغانستان ته خالي لاس، ستړي، وږي او اندېښمن راستنېږي. ښځې او نجونې تر ټولو ډېرې اندېښمنې دي، ځکه چې دوی د کار او زده‌کړې د بندیزونو له محدودیتونو وېرېږي.»

په ټولیزه توګه، د ۲۰۲۵ کال له پیل راهیسې تر ۱.۲ مېلیون ډېر افغانان له ایران او پاکستان نه ستانه شوي یا په جبري ډول شړل شوي دي. دې وضعیت په افغانستان کې د بېړنۍ او دوامداره مرستې اړتیا ډېره کړې ده. د ملګرو ملتونو په وینا، د افغانستان له نیمایي نفوس ډېر خلک بشري مرستو اړتیا لري.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ خبرداری ورکړی چې د نړۍوالو مرستو کمښت د افغانستان څو بحرانونه لا ژوروي. دغه بنسټ پر نړیوالې ټولنې غږ کړی چې نه یوازې د بېړنیو مرستو، بلکې د اوږدمهاله ملاتړ له لارې هم له راستنېدونکو سره مرسته وکړي تر څو د بې‌ثباتۍ او بیا بې‌ځایه کیدو مخه ونیول شي.

نوموړي سازمان همدارازټینګار کړی چې د افغانانو ستنېدل باید په خپله خوښه، خوندي او د انساني وقار سره وي او د بېرته ستنېدو لپاره فشار یا زور د سیمې لپاره خطرناکې پایلې لري. تر اوسه پورې، یوازې ۲۳ سلنه مرستې د کډوالو لپاره چمتو شوي، په داسې حال کې چې اړتیا مېلونونه امریکايي ډالرو ته رسېږي.

د یادونې ده چې په دې وروستیو کې له ایران او پاکستان نه د افغان کډوالو د ایستلو لړۍ زور اخیستی. پاکستان هم د روانې جون میاشتې تر پایه له دغه هېواده د پي‌اوار کارټ لرونکو افغانانو ته د وتلو خبرداری ورکړی. دا لړۍ اوس د محرم میاشتې تر ۱۰ مې پورې ځنډېدلې ده.

د صادراتو ډېروالی؛ افغانستان لا هم وارداتو ته اړ هېواد دی

۸ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۹ جون ۲۰۲۵، ۰۴:۱۶ GMT+۱

د طالبانو تر کنټرول لاندې د احصایې او معلوماتو اداره وايي، په تېره غويي میاشت کې د افغانستان صادرات ډېر شوي چې ۱۰۲.۷ مېلیون ډالرو ته رسېدلي دي. دا شمېره د وري میاشتې پرتله چې هغه مهال صادرات ۸۵.۷ مېلونه ډالر وو، شاوخوا ۱۷ مېلیونه ډالر زیاتوالی ښیي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې باختر خبري اژانس د راپور له‌مخې، د افغانستان واردات هم ډېر شوي او شاوخوا ۱.۲۴۴ مېليارډه ډالرو ته رسېدلي دي. دا په داسې حال کې ده چې په حمل میاشت کې د هېواد واردات ۸۴۲.۸ مېلیون ډالر ښودل شوی و. په وارداتو کې میاشتنی زیاتوالی شاوخوا ۴۰۱.۲ مېلیونه ډالر و.

په دې موده کې د افغانستان اصلي صادراتي ځایونه پاکستان، هند او متحده عربي امارات یاد شوي، په داسې حال حال کې چې دېری وارداتي توکي له ایران، پاکستان او چین نه افغانستان ته رسېدلي دي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د احصایې دفتر همدا راز ویلي چې د صادراتو په ارقامو کې لومړی د افغانستان تولیدي شوي توکي او بیا نور صادراتي توکي شامل دي، په داسې حال کې چې د وارداتو په ارقامو کې تولید شوي او غیرتولید شوي توکي دواړه شامل دي، خو په دې کې د برېښنا واردات نه دی شامل.

که څه هم د افغانستان د صادراتو ډېروالی د هېواد د اقتصاد لپاره یو مثبت خبر دی، خو د صادراتو او وارداتو ترمنځ لوی توپیر ښیي چې افغانستان سوداګریز توازن لا هم په جدي توګه منفي او پر وارداتو پورې تړلی دی.

افغانستان د خپلو صادراتو نه ۱۰ چنده ډېر توکي واردوي چې دا د کورني تولید په برخه کې د افغانستان د بازار اړتیاوې نه پوره کول په ګوته کوي. د دې ترڅنګ، د نړۍوالې بانکولۍ نشتوالی، بندیزونه او د دوامداره صادراتو لپاره د تضمین نشتوالی هغه لویې ننګونې دي چې کولای شي په راتلونکي کې د هېواد د صادراتو وده له خطر سره مخ کړي.

ایران او پاکستان په تېرو شپږو میاشتو کې ۱.۲ میلیونه افغانان اېستلي دي

۷ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۸ جون ۲۰۲۵، ۲۱:۴۴ GMT+۱

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ د شنبې په ورځ ويلي، چې د کال له پیل راهیسې ۱.۲ میلیونه افغانان له ایران او پاکستان څخه په زوره اېستل شوي دي. دغه سازمان خبرداری ورکړی، چې په ډله ییزه توګه اېستل کولی شي په افغانستان کې کړکیچ لا پسې ژور کړي.

ایران او پاکستان په ۲۰۲۳ کال کې د بې اسنادو افغان کډوالو د اېستلو پروسه پیل کړه.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ وايي، چې د ۱.۲ میلیونه اېستل شويو افغانانو له ډلې څخه له نیمایي ډېر یې د ایران له خوا د مارچ د ۲۰ نېټې د ټاکل شوي ضرب الاجل وروسته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د دغه سازمان په خبره، ایران سږکال له ۳۶۶ زره څخه ډېر افغانان اېستلي دي، چې کډوال او هغه خلک هم پکې شامل دي چې د کډوالۍ ورته شرایطو کې دي.

د ستانه شويو افغانانو تر ټولو لوړه شمېره د جون په ۲۶مه ثبت شوې ده، کله چې په یوه ورځ کې له ۳۶ زرو ډېر افغانان له پولې واوښتل.

په کابل کې د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې استازي عرفات جمال وویل: «افغان کورنۍ یو ځل بیا له خپلو کورونو بې‌ځایه کېږي. دوی له ډېر لږ شتمنیو سره ستړي، وږې او د نامعلوم راتلونکي له وېرې سره داسې هېواد ته داخلېږي چې ډېرو یې هېڅکله ژوند پکې نه‌دی کړی.»

هغه زیاته کړه، چې ښځې او نجونې په ځانګړې توګه د سفر د ازادۍ، زده‌کړې او کار په څېر د بنسټیزو حقونو د محدودیتونو له امله اندېښمنې دي.

دا مهال له نیمايي زیات افغانان د بشري مرستو پر مټ ژوند کوي؛ خو د طالبانو د پالیسۍ پر وړاندې نړۍوال مخالفتونه او د مرستو د بودیجې شدید کمښت حالت لا خراب کړی دی.

د ایران لوی څارنوال محمد موحدي ازاد د شنبې په ورځ وویل، چې ناقانونه بهرني وګړي باید ژر تر ژره له هېواده ووځي، که نه نو له قانوني تعقیب سره به مخ شي.

ایراني چارواکي وايي، چې شاوخوا ۶ میلیونه افغانان په ایران کې اوسېږي، چې له دې ډلې شاوخوا ۲.۵ میلیونه یې قانوني اسناد نه لري.

د طالبانو د بخښنې او مرستې ژمنه

په دې وروستيو کې د طالبانو ریيس الوزرا ويلي، ټول هغه افغانان چې د تېر حکومت تر ړنګېدو وروسته له هېواده وتلي، کولای شي ازادانه بېرته راستانه شي او دوی به خوندي وي.

خو له دې سره چې طالبانو عمومي بښنه اعلان کړې، ملګري ملتونه تاييدوي چې طالبانو يو شمېر د پخواني حکومت سرتېري او کارکوونکي نيولي، شکنجه کړي او ان په ځينو مواردو کې یې وژلي دي.

يو شمېر کډوال په ځانګړې توګه پخواني امنيتي مامورين له دې وېرې چې طالبان به ترې غچ واخلي، هېواد ته د بېرته ستنېدو څخه سخت اندېښمن دي.