ټرمپ: د اروپايي ټولنې پر توکو به د اګست له لومړۍ نېټې څخه د امریکا له ۳۰٪ تعرفې سره مخ شي

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د شنبې په وځ د شمالي کوریا له مشر سره لېدلې، دا لېدنه د هغه ستراتیژیکو خبرو دوام دی، چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د تېر کال د پیونګ یانګ سفر پرمهال پیل کړې وې.

لاوروف د پوتین له خوا د دواړو هېوادونو ترمنځ د مستقیمو تماسونو د زیاتوالي پیغام هم شمالي کوریا ته سپارلی دی.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر د دې لېدنې پرمهال له شمالي کوریا څخه د روسیې په ملاتړ اوکراین ته د کوریايي ځواکونو له لېږلو څخه مننه کړې ده.

لاوروف ویلي: «موږ د اوکراین د شخړې په اړه خپل نظرونه تبادله کړل. زموږ کوریايي ملګرو د روسیې د پوځي عملیاتو له ټولو اهدافو ملاتړ څرګند کړ او د روسیې د مشرتابه او وسله‌والو ځواکونو له کړنو سره یې بشپړه موافقه وښوده.»

پر همدغه مهال د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف شمالي کوریا ته د خپل سفر پر مهال د دغه هېواد د لوړ پوړو چارواکو سره د لېدني په ترڅ کې کې ویلي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې د ستراتیژیک مشارکت تر حد او متقابل دفاعي تړون ته رسېدلي دي.

شرافت زمان امرخیل د ۴۰۰ جوړ شوي روغتیايي مرکزونو د جوړېدو ځایونو او د لکښتونو په اړه معلومات نه دي ورکړي.

نوموړی همدراز زیاتوي چې د طالبانو د عامې روغتیا وزارت هڅه کوي، چې په نورو سیمو کې هم تشخصي معیاري روغتیايي مرکزونه جوړ کړي.

د طالبانو عامې روغتیا وزارت ویاند په داسې حال کې دا ادعا کوي، چې هېوادوال د روغتیايي مرکزونو له کمزوري خدماتو څخه شکایت لري.

په افغانستان کې د څو لسیزو ناامنۍ له امله مېلیونونه افغانان ایران ته کډوال شول. دوی هلته مزدوري کوله او د ایران له‌پاره هم لویه او ارزانه بشري قوه وه، خو کله چې اسراييل او امریکایانو پر ایران بریدونه وکړل، تهران دا کډوال په ناڅاپي او ډله ييز ډول افغانستان ته وشړل.

د ناخوښۍ علت یوازې په شړلو کې نه دی، افغانان له دې امله ډېر ناراضه دي چې پر هغوی د «جاسوسۍ او ناامنۍ تورونه ولګول شول، سپک شول، شکنجه شول او په ډېر ظلم وشړل شول» او اوس هم هره ورځ زرګونه افغانان له خپل هېواده اوباسي.

د ایران دا چلند نه یوازې دا چې نړیوالو بشري سازمانونو غندلی، بلکې د افغانانو کرکه هم د ایران پر ضد ډېره شوې ده.

د فراه ولایت یو اوسېدونکی سمیع چې تازه له ایران څخه په زوره اېستل شوی او د امنیتي دلایلو له مخې خپل اصلي نوم نه یادوي داسې وايي: «ما پخوا له ایران سره د ګاونډیتوب او دین له امله خواخوږي درلوده، خو اوس چې یې زه او زما په ډول نور ډېر افغانان یې ونیول، شکنجه یې کړل، په ډله ییز، ناڅاپي او ډېر بد ډول یې راوشړل، نور هیڅ خواخوږي نه ورسره لرم. خواخوږي خو څه کوې چې کرکه ورسره لرم، زه خوشاله یم چې په ایران کې د اخوندانو نظام رانسکور شي، هر څوک چې یې رانسکوي ما ته مهم نه دی».

د هرات ولایت یو اوسېدونکی جمیل (مستعار نوم) چې څو ورځې مخکې له ایران څخه په زوره ستون کړای شوی، افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل: «ما د اسراييل د جګړې پر مهال له ایران سره خواخوږي درلوده، ځکه موږ مسلمانان یو او اسراييل په غزه کې له ملکي خلکو سره ظلم کاوه او اوس یې هم کوي، خو وروسته چې مې له افغانانو سره د ایران د حکومت ظلم ولید غزه مې هېره شوه. اسراييل له بل اسراييل سره دومره ظلم نه کوي، خو د ایران حکومت له خپل مسلمان او ګاونډي ورور سره ظلم کوي».

د نیمروز ولایت یو تازه راستون شوی ځوان محمود وايي: «زموږ تاريخ دا راته وايي چې ایران نه پخوا زموږ دوست و او نه به بیا زموږ دوست شي، تل یې زموږ له ناامنۍ او سياسي ګډوډۍ څخه ګټه پورته کړې ده. په ایران کې یې پر افغانانو اسراييل ته د جاسوسۍ او ناامنۍ جوړولو تورونه ولګول، حال دا چې موږ هلته د مزدورۍ له پاره تللي وو، موږ د حکومت په پټو رازونو نه و خبر او نه اوس خبر یو، دا کار د دوی خپل خلک کوي، لنډه دا چې د ایران حکومت زموږ سره ډېر لوی ظلم وکړ او لا یې کوو».

له افغان کډوالو سره د ظلم، شکنجې او غیر انساني چلند خبره یوازې د دې څو افغانانو د خولې خبرې نه دي، نړیوال بشري سازمانونه هم دا وضعیت له نژدې څخه څاري او د ایران د دې بې عدالتۍ یادونه کوي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو ادارې (UNHCR) استازي عرفات جمال وویل:«موږ ډېر داسې راستانه شوي کډوال وینو چې ډېر ستړي او وارخطا وي، د ایران د حکومت له خوا ځورېدلي او سپک چلند ورسره شوی وي».

د ولسي جرګې پخوانی غړی خالد پښتون په دې باور دی چې د مخکني جمهوري نظام تر نسکورېدو ډېری افغانان د خپلو سرونو خوندي کولو او هېواد کې د بې روزګارۍ له امله ایران ته د مزدورۍ لپاره لاړل. هغه افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته زیاته کړه: «که ایران د دې کډوالو کوربه توب نه شو کولای لومړی به یې نه پرېښودلای، خو کله چې یې ځای ورکړ، ورته ویلي به یې وای چې تر پلاني تاریخ پورې په خپله خوښه له ایران څخه ووځئ، خو دوی په ډېر ناوړه او غیر انساني ډول راوشړل شو».

پښتون زیاتوي: «د ایران دې ناوړه چلند افغانان ناراضه کړي او د ایران پر ضد یې کرکه ډېره شوې ده. ما د یوه افغان ویډیو کلیپ ولید چې بل افغان ته وايي نور به زما سره ایراني اصطلاحات نه وایې، لکه (میرسي، ويل اش کن) او داسې نور، زما له ایران څخه کرکه کېږي».

کله چې پر ایران لومړی اسراييل او بیا امریکا بریدونه وکړل، ایران ډېری افغانان په ډله ییز ډول، په زور او ناوړه طرز افغانستان ته ستانه کړل او دا لړۍ لا هم په چټکۍ روانه ده.

په سیمه کې روغتیايي کارکونکي وايي چې په بریدونو کې ځینې کسان ټپیان شوي هم دي.

همدا راز جمعې په ورځ هم په غزه کې د اسراییلي ځواکو په بریدونو کې د لس تنو د وژل کېدو راپور ورکړل شوی و. ملګري ملتونه وايي چې په پر غزه د اسراییلي ځواکونو د بریدونو له امله په تېرو شپږو اونیو کې شاوخوا »۶۰۰ فلسطینیان» وژل شوي دي.

د غزې د عامې روغتیا وزارت ویلي چې د اسراییل د بریدو له پیله تر دې مه څه باندې ۵۵ زره کسان وژل شوي او له ۱۳۵ زرو څخه زیات ټپیان شوي دي.

نوموړی وايي، په دې وروستیو کې د امریکا د پراختیایي بودیجې د لغوه کېدو له امله د یاد شمېر محصلینو بورسیې هم ختمې شوې وې او له همدې امله یې دا مرسته وکړه، څو د دغو افغانانو زده کړې روانې پاتې شي. د دې افغان پانګه‌وال په وینا، په همدې موخه یې بشکېک ته سفر کړی و او هلته یې ستونزې له نږدې حل کړې.

عزیزي زیاته کړه: «زده کړه نه یوازې د فرد، بلکې د ټولنې د راتلونکي تضمین دی او زه به د افغان ځوانانو د تعلیم او زده کړې د دوام په برخه کې تل ژمن پاتې شم».

د عزیزي د معلوماتو له مخې په ۹۵ افغان محصلینو کې چې دا مهال د مرکزي اسیا په امریکايي پوهنتون کې د لېسانس او ماسټرۍ زده کړې کوي د هلکانو تر څنګ نجونې هم شاملې دي.

طالبانو په افغانستان له بیا واک ته رسېدو سره سم د نورو محدیتونو سربیره افغان نجونې له زده کړو هم راوګرځولې چې له کبله یې دا ډله تر توندو نیوکو او بندیزونو لاندې هم راغلې.