اسلام اباد د افغانانو لپاره د پاکستانۍ ویزو د جعلکارۍ او فساد په تور خپل ځنې چارواکي نیولي

راپورونه وايي، له دې ډلې ۳۴ تنه هغه مهال وژل شوي چې په سویلي رفحه ښار کې د امریکا په ملاتړ د یوې خیریه موسسې د خوراکي توکو مرستې لپاره په کتار کې ولاړ وو.

د الجزیرې ټلوېزیوني شبکې د عیني شاهدانو له قوله لیکلي چې اسراییلي ځواکونو په مستقیم ډول په رفحه ښار د الشکوش په سیمه کې پر هغو فلسطینیانو ډزې کړې، چې د «غزې انساني بنسټ» خیریه مرکز مخې ته ولاړ وو.

دې امریکايي ډېپلوماټ د شنبې په ورځ پر خپله اېکس پاڼه ولیکل: «زه باور نه لرم چې دا راپور سم وي چې ګني کمونېست چین د بګرام سټراټېژيکه هوايي اډه پرمخ وړي». نوموړي که څه هم د ټرمپ نوم نه دی اخیستی، خو په ښکاره یې دا څرګندونې د هغه پر ادعاوو غبرګون ښيي. خلیلزاد د امریکا د دفاع وزیر په ګډون یو شمېر لوړپوړي امریکايي چارواکي هم په خپل پوسټ کې په نښه (مېنشن) کړي دي.

ډونالډ ټرمپ تر دې مخکې څو ځل دا خبره کړې چې چین اوس د بګرام اډه تر خپل واک لاندې راوستې ده. هغه په تېره اونۍ کې بیا وویل چې د بګرام پرېښودل د امریکا یوه ستره تېروتنه وه او چین اوس له دې اډې ګټه اخلي. خو زلمی خلیلزاد دا ډول ادعاوې ناسمې ګڼي. هغه دوه ورځې مخکې یو راپور شریک کړ چې په‌کې ویل شوي وو چین ښايي د بګرام اډې څخه کار اخلي، خو خلیلزاد وویل چې دی نه‌ مني چې چین دې دا اډه کنټرولوي.

ټرمپ چې د جو بایډن پر پخواني حکومت د نیوکو له امله مشهور دی ویلي، که دی هغه مهال ولسمشر وای، له افغانستانه به یې سرتېري ایستلي وی، خو د بګرام هوايي اډه به یې هېڅکله نه پرېښوده. ټرمپ ټینګار کړی چې بګرام د امریکا له لویو پوځي اډو څخه یوه وه او یوازې یو ساعت د چین له اټومي تأسیساتو په واټن کې پرته ده. هغه باور لري چې امریکا باید له دې اډې نه وای وتلې.

بګرام اډه چې د کابل ښار په شمال کې موقعیت لري، شاوخوا شل کاله د امریکايي ځواکونو اصلي مرکز و. ډونالډ ټرمپ د ولسمشرۍ لومړۍ دوره کې بګرام ته تللی و او د افغانستان د مخکني ولسمشر محمد اشرف غني سره هم لیدلي و.

دا په داسې حال کې ده چې په وروستیو میاشتو کې زلمی خلیلزاد یو ځل بیا د امریکايي پلاوي په چوکاټ کې کابل ته سفر کړی او هلته یې د طالبانو له لوړ پوړو چارواکو سره د زنداني امریکایي وګړو د خلاصون په اړه خبرې کړې دي.

رحمان الله ګربز د شنبه په ورځ (د چنګاښ ۲۱مه) پر خپله اېکس پاڼه له ایران څخه په زور د ایستل شویو افغان کډوالو د انځور د نشر کولو سره هم مهاله له هېوادوالو غوښتې، چې په يوالي او لوی زړه باید د کډوالو ملاتړ وشي او هغوی ته روحیه ورکول شي.

په افغانستان کې د طبعي پېښو، د افغان کډوالو سره د ناسم وضعیت، ناورین، د کورنیو د کمزوري اقتصادي حالت او ورته نورو پيښو کې زيات مهال د ملي لوبډلې بېلابېلو لوبغاړو پر نړیوال دريځ غږ پورته کړی او ان د مرستې د ټولولو کمپاينونه يې هم ترسره کړي.

د افغانستان د کرېکټ ملي لوبغاړو تر دې وړاندې هم د هرات او پکتیا د زلزلې او په هېواد کې د سېلاب ځپلو کورنيو سره مرستې هم کړي او د هغوی په ملاتړ يې غږ هم پورته کړی وو.

د راپورنو له مخي د هغه افغانانو لپاره، چې په امریکا کې د دايمي اوسېدو اسنادو ته په تمه دي، د دوشنبې په ورځ يې موده پای ته رسيږي او د ایستلو له ګواښ سره مخ دي.

یو افغان څېړنيز خبریال عبدال فراجي په یوه مرکه کې ویلي: «د امریکا بهرنیو چارو وزارت وايي، په افغانستان کې ترهګره ډله پر واک ده نو زه نه پوهېږم بیا دغه هېواد د هغو افغانانو لپاره چې په امریکا کې یې ژوند کړی او خپل وطن ته استول کيږي څنګه خوندي ګڼل کيږي.»

د نوموړي په خبره، چې دا مهال ۲۰ زره افغانانو د اوسېدو اسناد ترلاسه کړي خو ډېر شمېر افغانان لا نه پوهېږي، چې څنګه د پنا غوښتنه وکړي او توان هم نه لري څو وکیلانو ته پيسې ورکړي.

د دغه افغان خبريال په خبره، چې ډېر شمېر افغانان په پاکستان کې، چې هلته د امریکا سفارت هم شته د وتلو په تمه د یوه نامعلوم برخلیک سره مخ دي.

هغه زياتوي، چې په پاکستان کې یو شمېر افغانانو نورو هېوادونو له ډېر انتظار او نفستنګی څخه ځان وژنې کړي.

د هغه په خبره، چې د بهرنيو ځواکونو سره د ډېرو افغانانو ګډ کار او اوس مهال بیا افغانستان ته ستنېدل به د همدې کورنۍ ژوند له مرګ او ګواښ سره مخ کړي.

له ۲۰۲۱ کال وروسته، زرګونه افغانان د امریکا له لوري د تخلیې بهیر پر مهال یا ورسره د همکارۍ له امله دغه هېواد ته انتقال شول. که څه هم نږدې ۲۰ زره افغانانو د دایمي اوسېدو اسناد ترلاسه کړي، خو لا هم زرګونه نور د حقوقي نامعلوم برخلیک سره مخ دي.

د راپورونو له مخې، د دوشنبې په ورځ د هغو افغانانو لپاره چې لا یې د پناه غوښتنې بهیر بشپړ شوی نه دی، د موقت استوګنې اسناد پای ته رسېږي، چې دا وضعیت هغوی د امریکا څخه د ایستلو له جدي ګواښ سره مخ کوي.

په ورته وخت کې، زرګونه افغانان لا هم په پاکستان کې د امریکا سفارت له لارې د وتلو هڅې کوي، خو د اوږده ځنډ، حقوقي محدودیتونو او اقتصادي کمزورتیا له امله له بې‌سرنوشتۍ سره مخ دي.

ټرمپ پر ټولنیزو رسنیو لیکلي:"دا چې روزي اوډانل زموږ د ستر هېواد په ګټه نه ده، نو زه دا موضوع جدي څېړم چې تابعیت یې واخلم."

ټرمپ زیاته کړې چې اوډانل د ۲۰۲۵ کال په جنورۍ کې ایرلنډ ته کډه شوې او "که هغوی یې غواړي، نو هم هلته دې پاتې شي."

اوډانل او ټرمپ له کلونو راهیسې یو په بل سختې نیوکې کوي. وروستیو ورځو کې اوډانل پر ټولنیزو رسنیو د ټرمپ حکومت پر سیاستونو، په ځانګړې توګه د جمهوري غوښتونکو له خوا ملاتړ شوې لویې مالیاتي طرحې، سختې نیوکې کړې دي.