د طالبانو دفاع وزارت خپلو تنقیص شويو وسله والو ته معاش او بدل اعاشه ورکوي

پنځوس کلن حاجي اکرم د کندهار په ارغنداب ولسوالۍ کې ډېر جایداد لري، ښې ډېرې نغدې پيسې هم لري؛ خو اولاد نه لري. که څه هم درې ودونه یې کړي او درې واړه مېرمنې یې ځوانانې دي؛ خو بیا یې هم په کور کې د ماشوم غږ نه اورېدل کېږي، له همدې امله یې په کور کې چوپتیا خپره وي.

هغه د اولاد په تمه پرله پسې درې ودونه وکړل؛ خو ډېر ناوخته ډاکټر ته ولاړ او ډاکټر ورته وویل، چې ته وچ یې؛ د تل لپاره اولاد نه شې پيدا کولای.

خو ایا د دې ډول ستونزې کوم حل شته؟ د کندهار د ډنډ ولسوالۍ ډاکټر یوسف دغه ستونزه حل کړې ده. هغه وايي: «د زوی له پاره مو نجلۍ خوښه کړه، د نجلۍ پلار ته مې وویل چې د هلک او نجلۍ روغتیايي معاینات به وکړو، داسې نه وي چې کوم یو یې وچ وي یا میراثي ناروغي ولري. د نجلۍ پلار ته لومړی دا خبره ډېره عجیبه ښکاره شوه؛ خو ما قناعت ورکړ چې دا بد کار نه دی او یوه اړتیا ده. هغه و چې د هلک او نجلۍ معاینات مو ور وکړل او له معایناتو معلومه شوه، چې هلک او نجلۍ هیڅ ډول ناروغي نه لري او تر معایناتو وروسته مو دسمال راوړ.»

خو د افغانستان په څېر بې‌وزله هېواد کې د خلکو پوښتنه دا ده، چې ایا دغه ډول معاینات اسانه او ارزانه دي؟ په دې اړه ډاکټر محب روښان وايي: «دا معاینات د افغانستان په ډېرو ولایتونو کې کېږي او لږ لګښت غواړي، ځانګړي لابراتوارونه او نور خاص طبي وسایل هم نه غواړي. د نارینه سپرم (مني) تحلیل کېږي او د نجلۍ الټراساونډ کېږي، چې خلک یې ټلویزیوني معاینات هم بولي، بس یوازې دوه درې زره افغانۍ لګښت لري.»

خو که د معایناتو له پایلې وروسته دا په ډاګه شي، چې نجلۍ یا هلک وچ (شنډ) دی ایا درملنه یې کېدای شي؟ په دې اړه ډاکټر روښان وايي: «که هلک یا نجلۍ ناروغي ولري علاج یې ممکن دی؛ خو اسانه لارې چارې هم لري، چې تر دویم واده یې لګښت ډېر کم دی.»

که عام خلک یا زده‌کړې نه لري او یا هم په روغتیايي برخه کې پوهاوی نه دی ورکول شوی؛ خو پوښتنه دا ده، چې لوستي خلک او په تېره بیا ډاکټران ولې تر واده وړاندې د ځان او اولادونو روغتیايي ازموینې نه کوي؟

په دې اړه ډاکټر محب روښان وایي: «هر نوی کار که هغه هر څومره علمي او ګټور وي خلک د شک په سترګه ورته ګوري او دا شک په رواج پورې تړلی دی. دا ثابته شوې، چې رواج یوازې پر عامو خلکو نه؛ بلکې پر لوستو خلکو هم واکمن وي، باید یو څوک دا ناوړه دود مات کړي چې نور خلک یې ګټه وویني، دلیل ورته پيدا شي او هغوی هم پر دې لاره ولاړ شي. »

له بل پلوه د روغتیا نړۍوال سازمان څېړنې ښيي، چې په اسیايي هېوادونو کې د اولاد نه پیدا کېدو لامل یا د شنډوالي ستونزه تر ډېره حده په نارینه‌وو پورې اړه لري.

په اسلامي هېوادونو کې نارینه حق لري، چې د اړتیا له مخې تر څلورو پورې ودونه وکړي؛ که یوه ښځه یې شنډه وي بل واده کولای شي، خو که خاوند شنډ وي مېرمن یې مجبوره ده چې د تل له پاره د بې اولادۍ درد وزغمي.

دغه وزارت نن دوشنبه (د چنګاښ ۲۳مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې د عامه ساتنې ملي تصدۍ معینیت عملیاتي مرستیال شریف‌الله الهام خپلو ټولو منسوبینو ته په کلکه د دندو پرمهال له ټاکل شوی یونیفورم څخه د کارونې په اړه سپارښتنه کړې ده.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت له‌خوا د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې؛ ټول منسوبین مکلف دي، چې د ټاکل شوي یونیفورم څخه چې د طالبانو د مشر ملاهبت الله له لوري منظور شوی ګټه واخلي.

وړاندې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د پرېکړو یوه سند کې چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلی و، د یاد وزارت د امنیتي چارو ستر معیین محمد ابراهیم صدر ته دنده سپارل شوې، چې پر پوځي پرسونل ټاکل شوی یونیفورم لازمي کړي. صدر د طالبانو مشر ته نږدې کس ګڼل کېږي.

د طالبانو تر واک لاندې کورنیو چارو وزارت کې ځینو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وړاندې ویلي و، چې په تېرو نږدې څلورو کلونو کې په وار، وار د ټاکل شوي پوځي یونیفورم د عملي کولو لپاره سپارښتنې شوې دي؛ خو دا ځل داسې ښکاري، چې دغه موضوع د طالبانو د مشر په ځانګړي هدایت ترسره کېږي او د هغه د فرمان د عملي کولو په موخه پرېکړه شوې، چې د یونیفورم د لازمي کولو مسوولیت د ملاهبت الله نږدې کس مولوي ابراهیم صدر ته وسپارل شي.

دغه سازمان ویلي، ۱۹۵۰ کې له هرو شل تنو یو افغان ښار کې اوسېده؛ خو دا شمېر اوس هرو څلور کسانو کې یو ته رسېدلی دی.

یاد سازمان خبرداری ورکړی، چې د افغانستان ښارونه لا هم د بدلون لپاره په بشپړه توګه چمتو نه دي او د ناقانونه ملکیتونو ابادي او پراخېدل یې پر وړاندې له سترو ننګوونو څخه دي.

همدا راز زیاته شوې، چې ښاري کېدنه باید د مثبت بدلون اړخ وګرځی؛ نه دا چې یو ناورین رامنځته کړي او باید د ستونزو حل لارې وموندل شي.

دا راپور چې د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ مياشتې په ۲۲مه نېټه) خپور شوی په کې راغلي، چې دا کار د طالبانو د مشر په لارښوونه شوی دی.

د راپور له مخې دا څلور وزارتونه مکلف دي، چې د کتابتونونو، تعلیمي مرکزونو او عامه ځایونو ټول مشکوک کتابونه وارزوي او په دې اړه خلکو ته عامه پوهاوی ورکړي.

په دې غونډه کې د لوړو زده‌کړو، پوهنې، اطلاعاتو او کلتور او د حج او اوقافو وزارتونو استازو ګډون لاره.

د طالبانو د حج او اوقافو وزیر نور محمد ثاقب ویلي، چې د «بې لارې کوونکو کتابونو» د ارزونې بهیر به د علماوو له‌خوا له شرعي اصولو سره سم پر مخ لاړ شي.

هغه زیاته کړې: «د دغه څلورو وزارتونو استازي به یوه ګډه کمیټه جوړوي، چې لومړی کار به یې د یوه لارښود چمتو کول وي او په دې ډول به د بې لارې کوونکو کتابونو د مخنيوي له پاره زمینه برابره شي.»

د طالبانو تر دویمې واکمنۍ وروسته د هغوی د اطلاعاتو او کلتور وزارت څو ځله هغه کتابونه منع اعلان کړي او له کتابتونونو، کتاب پلورنځيو او ښوونیزو مرکزونو څخه یې ټول کړي، چې د دوی له نظریاتو سره ټکر لري.

طالبان هر هغه کتاب چې د دوی له نظر سره برابر نه وي او یا د دوی د نظر ملاتړ نه کوي بې لارې کوونکی بولي.

دغه صندوق نن دوشنبه د ( چنګاښ ۲۳مه) پر اېکس پاڼه په خپور شوي ویډیويي پیغام کې ویلي، چې په مرستو کې د بنسټیزو خدمتونو پراختیا، د معیشت بدیل فرصتونه، د اقلیمي بدلون په اړه عامه پوهای او د مېرمنو د پیاوړتیا پروګرامونه شامل دي.

د صندوق د معلوماتو له مخې؛ یادو مرستو د سیمه‌ییزو خلکو په ژوند مثبت اغېز کړی دی.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي وجهي صندوق په افغانستان کې د طالبانو د بیا واکمنېدو وروسته جوړ شوی، چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ادارو د مرستو د همغږۍ او مالي ستونزو د حل په برخو کې فعالیت کوي.

خو تازه واشنګټن پوسټ ورځپاڼې راپور ورکړی، چې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ تر پرېکړې وړاندې له افغانستان سره د بهرنیو مرستو تر ۴۰ سلنه ډېرې بشري مرستې امریکا کولې؛ خو اوس مرستندویه بنسټونه خبرداری ورکوي، چې د دغه مرستو بندېدل به پر افغانستان ناوړه اغېزې ولري.

له بل پلوه له افغانستان سره د مرستو د څار بنسټ یا سيګار د راپور له مخې؛ د ټرمپ له بیا ولسمشر کېدو سره په افغانستان کې د ۵۰۰ مېلیون ډالرو په ارزښت پروژې بندې شوې دي.