د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر په نږدې راتلونکې کې پاکستان ته سفر کوي

په کابل کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه دفتر « یوناما» له لوري نن سې شنبه د ( چنګاښ ۲۴مه) په خپرې شوې خبرپاڼه کې د اغلې اوتنبایوا له قوله ویل شوي، چې د راستنېدونکو لوی شمېر باید نړۍوال اندېښمن کړي.

نوموړې همدا راز خبرداری ورکړی، که له دغه کډوالو سره له ځنډ پرته مرستې ونه شي؛ نو د کړکیچ د ژورتیا ګواښ به لا پسې پراخ شي.

هغې ویلي:« د راستنېدونکو دغه لوی شمېر چې ډېری یې نا څاپي او په زور اېستل شوي دي، په ټوله نړۍ کې باید د خطر زنګونه وکړنګوي. افغانستان چې له وړاندې د وچکالۍ او اوږد مهاله بشري ناورین سره مخ دی دا کړاو په یوازې ځان نه شي زغملی.»

نوموړې تېره ورځ هم د طالبانو د رياست الوزرا اداري مرستيال عبدالسلام حنفي سره په لیدنه کې خبرداری ورکړی و، چې د افغان کډوالو اېستل په خطرناکه توګه زیات شوي او که دغه لړۍ همداسې دوام وکړي؛ نو د هغوی ستونزو ته رسېدنه به خورا ستونزمنه شي.

دا په داسې حال کې ده، چې له ایرانه د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ په چټکۍ سره روانه ده او طالبانو ویلي، چې په تېرو څه باندې ۲۰ ورځو له نیم مېلیون زیات افغانان له ایرانه ستانه شوي دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه راکړه ورکړه د تاجکستان، ترکمنستان او ایران هېوادونو سره شوې ده.

په خبرپاڼه کې د افغانستان د حیرتان، تورې غونډۍ، اقچې او خواف سوداګریزې لارې یادې شوې دي.

په صادراتو کې وچه مېوه او د انارو اوبو (جوس) یادونه شوې؛ خو د وارداتي توکو په اړه بیا څه نه دي ویل شوي.

محمد اشرف حقشناس وايي، د اوسپنۍ پټلۍ مرستیال او مل پلاوي یې د چین له لانژو ستراتیژیک بندره د کتنې پرمهال په بلخ ولایت کې د ورته بندر د جوړېدو غوښتنه هم کړې ده.

د ښاغلي حقشناس په خبره ؛د دواړو لوریو ترمنځ د توکو د لېږد رالېږد د اسانتیاوو رامنځته کولو په تړاو یې هم هر اړخیزې خبرې شوې دي.

ډېری چنايي توکي د لانژو بندر له لارې افغانستان ته لېږدول کېږي.

د هرات-خواف، حیرتان-مزار شریف او اقینه ریل پټلۍ په افغانستان کې مهمې ټرانزیټي لارو څخه دي، چې د توکو په صادراتو او وارداتو کې مهم رول لوبوي.

واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې دغه ډله که څه هم ګڼو اسیایي هېوادونو سره ښه راشه درشه لري؛ خو بیا هم له روسیې پرته کوم هېواد په رسمیت نه دی پېژندلی.

دغه سازمان پر طالبانو غږ کړی، چې له ځنډ پرته دې وطنوال راخوشې او په ورته وخت کې دې د خبریالانو خوندیتوب ته دې جدي پاملرنه وکړي.

خبرپاڼه زیاتوي: «د طالبانو ځواکونه د شنبې په ورځ په جلال اباد ښار کې د دغه خبریال کور ته ورغلي او هغه یې له خپلو دوو ملګرو سره یو ځای ونیوو. که څه هم د هغه ملګري وروسته خوشې شول؛ خو ښاغلی وطنوال لا هم د طالبانو په بند کې دی او د هغه برخلیک ناروښانه دی.»

په خبرپاڼه کې ادعا شوې، چې طالبانو د هغه د کمپیوټر او کمرې په ګډون د نوموړي کاري وسایل هم نیولي دي.

یاد سازمان دغه ډول نیونې د مطبوعاتو د ازادۍ د ځپلو لپاره د یوې خطرناکې پروسې برخه ګڼلې او له نړۍوالو ادارو، د بشري حقونو سازمانونو او د خبریالانو له ملاتړو سازمانونو غواړي، چې د دغو کړنو پر وړاندې چوپ پاتې نشي.

درې ورځې وړاندې په ننګرهار کې د خورشید ټلویزیون پخواني خبریال عزیز وطنوال کورنۍ افغانستان انټرنشل – پښتو ته ویلي، چې د طالبانو اسخباراتو نوموړی له کوره بیولی دی.

د طالبانو رسمي سرچینې تراوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

هېدر بار، ماکارنا سایس او استیسي لي مانوېل په یوې مقاله کې نیوکه کړې، چې د افغان مېرمنو د حقونو په برخه کې د سرغړونې په تړاو نړۍوال غبرګون کافي نه‌دی.

دوی همدا راز ویلي، چې د طالبانو له لوري په سیسټماتیک ډول د ښځو د ځپلو دوام او د بشري حقونو د فعالانو هلو ځلو په دې برخه کې د نړۍوال ملاتړ لویه تشه رابرسېره کړې چې په ټکو یې ښايي نوی نړۍوال تړون دغه تشه ډکه کړي.

د دوی د معلوماتو له مخې؛ د ملګرو ملتونو غړي هېوادونه د جنایتونو پر وړاندې د مبارزې لپاره د نړۍوال تړون پر مسودې کار کوي، چې دغه مسوده به تر ۲۰۲۶ کاله چمتو شي.

دا نیوکې داسې مهال کېږي، چې طالبانو په وار، وار ادعا کړې چې په افغانستان کې د ټولو او په ځانګړې توګه د ښځو حقونه د «اسلامي شریعت» په چوکاټ کې خوندي دي.

طالبانو په افغانستان کې له بیا واکمنېدو سره سم پر افغان مېرمنو پراخ محدویتونه ولګول، چې له کبله یې پر دوی په کور دننه او بهر وخت ناوخت توندې نیوکې هم کېږي.