د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې د دغه وزارت او د کډوالو لپاره د ناروې هیات موسسې ترمنځ د ۹۶۹ زره او ۴۵۳ ډالرو په ارزښت د کډوالو لپاره د سرپناه جوړولو په برخه کې یو هوکړهلیک لاسلیک شوی دی.
دغه وزارت ویلي، چې د دغه هوکړې له مخې به د کډوالو لپاره د « ناروې هیات» موسسه په بادغیس ولایت کې له کډوالو سره نغدي مرستې وکړي.
د یاد وزارت له لوري په خپرې شوې خبرپانه کې راغلي، چې یادې مرستې به په نغدي ډول کډوالو ته ورکړل شي چې دوی پرې د ځان لپاره سرپناه جوړه کړي او ویجاړې شوې سرپناوې پرې ورغوي.
د کډوالو وزارت د معلوماتو له مخې؛ څه باندې ۴۰۰ کورنۍ به له دغه پروګرامه په مستقیمه توګه ګټه واخلي.
دا په داسې حال کې ده، چې افغانستان وار له مخه د راستنېدونکو کډوالو لپاره د سرپناه له جدي ستونزو سره مخامخ دی.
که څه هم طالبان وايي، چې په دې برخه کې هلې ځلې کوي؛ خو پخوا او اوس ځینې راستنې شوې کورنۍ بیا د افغانستان انټرنشل سربېره له یو شمېر رسنیو سره په خبرو کې په دې تړاو د طالبانو د نه پاملرنې له امله نیوکې کړې دي.
ډیلي مېل ورځپاڼه وايي، طالبانو په تېرو څو ورځو کې لږ تر لږه ۱۰ هغه افغانان وژلي چې له برېتانیا یا لوېدیځو متحدینو سره یې همکاري کړې وه. دا وژنې له هغه وروسته شوي، چې د برېتانیا د حکومت له خوا د زرګونو افغان همکارانو اړوند محرمانه معلومات افشا شول.
د ډیلي مېل په راپور کې راغلي، چې دا وژنې له هغه وروسته چټکې شوې چې د برېتانیا حکومت تایید کړه چې د هغو زرګونه افغانانو شخصي معلومات افشا شوي، چې له برېتانوي ځواکونو سره یې کار کړی و.
راپور زیاتوي چې د همدې اوونۍ په پای کې څلور کسان په یوه ډلهيیز اعدام کې وژل شوي او جسدونه یې په یوه کښتځای کې غورځول شوي، په داسې حال کې چې څلور نور کسان بیا له ایران څخه تر شړل کېدو وروسته وژل شوي دي.
تر اوسه دا روښانه نه ده، چې ایا وژل شوي کسان د هغو کسانو له ډلې دي چې د معلوماتو له افشا کېدو وروسته له جدي مرګوني خطر سره مخ شوي، خو دا وژنې د طالبانو له لوري د انتقامي اقدامونو د شدت څرګندونه کوي.
سرچینې وایي، څېړونکي هڅه کوي معلومه کړي چې ایا په بدخشان ولایت کې وژل شوي څلور کسان د پخوانیو افغان ځانګړو ځواکونو غړي وو او که نه؟ دغه ځواکونه د شل کلنې جګړې پر مهال له برېتانیا او متحدینو سره یې اوږه په اوږه جنګېدلي وو.
که دا معلومات تایید شي، نو ښایي چې وژل شویو کسانو د افغانانو د کډوالۍ او مرستې (ARAP) پروګرام ته د انتقال غوښتنلیکونه سپارلي وي او شونې ده چې د دوی معلومات هم له همدې لارې افشا شوي وي.
په ورته وخت کې، هغه برېتانیايي وکیلان چې د ایران دننه د پټو افغانانو قانوني چارې تعقیبوي، هڅه کوي معلومه کړي چې ایا د دوی موکلین د هغو کسانو په ډله کې شامل دي چې بېرته افغانستان ته شړل شوي او وژل شوي دي او که نه.
د راپور پر بنسټ، د یکشنبې په ورځ یوه زړهبوږنونکې پېښه هغه مهال وشوه چې یو کس په کندهار کې د خلکو پر ګڼه ګوڼه کوڅه کې وویشتل شو. دا کس د ټپي حالت سره سره ټلیفون وکړ او خپل وژونکی یې د طالبانو غړی وباله؛ خو لږ وروسته یې ساه ورکړه.
همداراز، څو ساعته وروسته یو پخوانی نظامي قوماندان چې له امریکايي ځواکونو سره یې همکاري کړې وه، هم ووژل شو، چې په دې سره د وروستیو ورځو د وژل شویو شمېر ۱۰ ته رسېدلی.
د شنبې په ورځ، ډیلي مېل راپور ورکړ چې ځینې محلي جنګسالاران هم د انتقامي وژنو لړۍ پیل کړې ده. د وژل شویو له ډلې یو هم د یوه پخواني افغان سرتېري ورور و، چې خپله برېتانیا ته تښتېدلی او ویل کېږي چې نوم یې د افشا شویو کسانو په نوملړ کې و. د هغه د کورنۍ غړو دا وژنه له برېتانیا سره د هغه د ورور همکارۍ سره تړلې بللې ده.
که څه هم تراوسه دا نه ده تایید شوې، چې طالبان په اصل کې دې معلوماتو ته لاسرسی لري، خو راپورونه وايي چې دا ډېټابېس د برېتانوي استخباراتو، ځانګړو ځواکونو او همکارو افغانانو بشپړ جزییات لري.
طالبانو ته منسوب ځینو سرچینو هم ادعا کړې ده، چې دوی دا معلومات تر لاسه کړي دي.
فیض چې یو ۳۹ کلن پخوانی ژباړن دی او پنځه کاله یې د برېتانوي ځواکونو ترڅنګ کار کړی، ویلي: «ټول خلک وېرېدلي دي. نیونې او وژنې زیاتې شوي. داسې ښکاري لکه طالبان چې موږ ته پیغام راکوي. دا ښکاره ده چې د وژنو زیاتوالی په برېتانیا کې د افشا شویو معلوماتو سره تړاو لري.»
فیض چې دا مهال له خپلې کورنۍ سره پټ ژوند کوي، وایي چې په سختۍ سره د نیونې له یوې پېښې تېر شو، کله چې څلور وسلهوال طالبان د هغه کور ته ورغلل چې دی پکې پټ شوی و. نوموړي تایید کړې، چې نوم او مشخصات یې د افشا شوي لیست برخه دي.
د هغه په خبره: «زه یو نښه شوی کس یم. که پیدا شم، حتما به ووژل شم.»
هغه زیاتوي: «په ۲۰۱۷ کې زه د برېتانوي ځواکونو لپاره ژباړن وم، کله چې هغوی یو طالب قوماندان پوښتنو ته راوغوښت. اوس دا کس ازاد ګرځي او زما معلومات یې په فېسبوک خپاره کړي او غوښتنه یې کړې ده چې زه دې سزا ته وسپارل شم.»
یو بل پخوانی ژباړن چې اوس د پاتې شویو افغانانو لپاره کمپاین کوي، ویلي: «وژنې له هغه راهیسې زیاتې شوې چې برېتانیا ومنله چې معلومات یې له کنټروله وتلي. که څه هم موږ دقیق نه پوهېږو چې طالبان دا معلومات لري، خو پوهېږو چې ځینې له افشا شویو کسانو وژل شوي دي.»
د حال وش په نامه د بشري حقونو سازمان خبر ورکړی، چې د ایران په سراوان کې د سپاه پاسداران پر یوه عملیاتي ډلې وسلهوال برید شوی، چې له امله یې لږ تر لږه ۱۰ تنه وژل شوي او ۲ نور ټپیان دي. دغه ډله چې افغان، ایراني او پاکستاني غړي یې لرل، د بلوڅانو پر ضد په عملیاتو تورن و.
د دغه سازمان د راپور له مخې، برید د شنبې سهار (د چنګاښ ۲۸مه) د سیستان و بلوچستان ایالت د سراوان ولسوالۍ د صفري سرحد «بچهراهی» په سیمه کې د سپاه پاسداران له خوا جوړ شوي درېملیته عملیاتي ټیم پر مرکز شوی، چې له امله یې لږ تر لږه ۱۰ تنه وژل شوي او ۲ نور ټپیان دي، چې یو یې د دغه ټیم مشر بلل شوی.
د یاد سازمان په راپور کې راغلي، چې بریدګرو تر برید وروسته درې موټرونه سوځولي او د ټیم وسلې او تجهیزات یې له ځان سره وړي دي.
دغه ټیم د سپاه قدس سیمهییز قرارګاه او د سجاد عملیاتو د قرارګاه اړوند بلل شوی او د ایران، پاکستان او افغانستان تابعیت لرونکي کسان پکې شامل وو، چې د سپاه پاسداران د دوو ځایي قوماندانانو، هوشنګ صوریزهي او یاسر نوشېرواني تر مشرۍ لاندې یې فعالیت کاوه.
د «حال وش» د معلوماتو پر بنسټ، د وژل شویو کسانو له ډلې ډېری یې د افغانستان د مخکېني جمهوري نظام د پوځ غړي وو، چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته ایران یا پاکستان ته تللي دي.
راپورونه وايي، چې سپاه پاسداران له دوی څخه د بلوڅ مدني فعالانو، سیاسي مخالفانو او عامو وګړو پر ضد د وژونکو ډلو او فشاروونکو ځواکونو په توګه استفاده کوله.
سرچینې زیاتوي، چې هوشنګ صوریزهي او یاسر نوشېرواني چې د سپاه ځایي قوماندانان دي، له خپلو افرادو سره د بلوڅ سونوړونکو، افغان کډوالو او مسافرو پر ضد د سرقت، وژنو او د ښځو او ماشومانو پر وړاندې د جنسي تاوتریخوالي په پېښو تورن شوي دي.
په دغه راپور کې پنځه تنه پخواني افغان سرتېري د وژل شویو په لیست کې دي، چې نومونه یې اسد، بازګل، نعمت، احمد او عمر یاد شوي دي. همداراز، یو پخوانی افغان سرتېری پهلوان د ټپیانو په لیست کې شامل دی.
ویل شوي، چې «اسد» د افغانستان پخوانی سرتېری د دې ټیم د افغان غړو د جلب مسول و.
راپور زیاتوي، چې یاسر نوشېرواني او اسد دواړه پخپله نښته کې ټپیان شوي دي.
یاد ټیم د هوشنګ صوریزهي تر مشرۍ لاندې فعالیت کاوه، چې ورور یې اورنګ صوریزهي څو ورځې مخکې په سراوان کې د جیش العدل له خوا وژل شوی و.
بریدګرو د ټیم وسلې او مهمات له ځان سره وړي او د هغوی د مېشت ځای یې سوځولی دی.
تر اوسه هېڅ ډلې د برید مسوولیت نهدی منلی، خو ځايي سرچینې دا برید د اورنګ صوریزهي د وژل کېدو غچ ګڼي.
په قطر کې د طالبانو سفارت ویلي، چې محمد سهیل شاهین په دوحه کې له مېشتو افغان سوداګرو سره لیدلي او په دې لیدنه کې د سوداګریزو اړیکو د پیاوړتیا، افغاني صادراتو ته د بازار موندنې او پانګوالو ته د اسانتیاوو د رامنځته کولو په اړه خبرې شوې دي.
په دوحه کې د طالبانو سفارت په خپله رسمي اعلامیه کې ویلي: «په دې ناسته کې د افغانستان او قطر ترمنځ د سوداګرۍ د پراختیا لارو چارو، د افغاني زراعتي محصولاتو لکه وچو او لمدو مېوو د صادراتو لپاره د بازار موندنې او سوداګرو ته د لازم ملاتړ د برابرولو پر موضوعاتو بحث وشو.»
د اعلامیې له مخې، په دې ناسته کې د افغان او قطري سوداګرو ترمنځ د ګډې پانګونې پر فرصتونو هم خبرې اترې شوې دي.
طالبانو ویلي، د افغاني محصولاتو د معرفي کولو لپاره د نندارتونونو پر جوړولو هم نظرونه تبادله شول.
طالب چارواکو دا نهده څرګنده کړې، چې یادې پرېکړې به کله او څنګه عملي شي، خو وایي چې د خصوصي سکټور ملاتړ ته ژمن دي.
پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د دې هېواد اقتصادي وضعیت له سختو ننګونو سره مخ شو. نړۍوال بندیزونه، د بانکي نظام ستونزې او د نړۍوالو پانګوالو بېباوري د خصوصي سکټور پراختیا له خنډ سره مخ کړې ده. طالبانو هڅه کړې چې له سیمهییزو هېوادونو په ځانګړې توګه له قطر سره اقتصادي اړیکې پیاوړې کړي، څو د صادراتو دروازې پرانیزي او کورني تولیدات نړۍوالو بازارونو ته ورسوي. له همدې امله له افغان سوداګرو سره د طالبانو ناستې د اقتصادي همکارۍ د پراخولو یوه هڅه بلل کېږي.
د افغان اېواک په نوم امریکا ته د افغانانو د لېږد د یوه بنسټ مشر شان ون ډایور د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره د افغان کډوالو د ژغورنې په برخه کې همغږۍ ته په اشارې سره ویلي، دا شېبه یوازې احساساتي څرګندونو ته نه، بلکې عملي اقداماتو ته اړتیا لري.
د نوموړي په وینا، ، لا هم د امریکا زرګونه افغان متحدین په بې برخلیکه وضعیت کې له ګواښ سره مخ دي.
هغه د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۹مه) په خپل اېکس کې همداراز زیاته کړې: «موږ ورسره موافق یو، دا د اقدام وخت دی. زرګونه کسان لا هم له ګواښ سره مخ دي، نه یوازې په اماراتو، بلکې په ټوله نړۍ کې.»
د افغان اېواک مشر د نړۍوالو پاملرنه د هغو افغانانو پر وضعیت راواړوله، چې د امریکا له ځواکونو سره یې اوږه په اوږه کار کړی او اوس د بېرتهستنېدنې له ګواښ سره مخ دي.
وان ډيور زیاته کړې: «سمدستي خونديتابه او بیا مېشتېدل دې د اماراتو او قطر له کمپونو پیل شي. د اسلاماباد، استانبول، البانیا او نورو هغو هېوادونو افغان متحدین هم بېړني پروسس ته اړتیا لري.»
دغه څرګندونې وروسته له هغه کېږي، چې د «Just the News» په یوه راپور کې ادعا وشوه، چې اماراتي چارواکي غواړي یو شمېر افغانان طالبانو ته وسپاري.
دا افغانان هغه کسان دي، چې د ۲۰۲۱ کال د اګست له سقوط وروسته له افغانستان نه واېستل شول، خو تر اوسه یې د امریکا یا نورو خوندي هېوادونو ته انتقال نامعلوم پاتې دی.
ددغه افغانانو په تړاو د متحده ایالاتو ولسمشر ټرمپ د سوشیل میډیا یوه لنډ پوسټ کې لیکلي: «زه به هڅه وکړم چې ویې وژغورم، همدا اوس یې پیلوم.»
دغه موضوع یو ځل بیا د امریکا پر پالیسي او د تخلیې پروسې د درېدلي بهیر پر وړاندې پوښتنې راپورته کړي دي.
د بشري حقونو سازمانونه او د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي هم خبرداری ورکړی، چې یاد کسان باید هېڅکله هغو سیمو ته ستانه نه کړای شي، چېرې چې ژوند یې له ګواښ سره مخ دی.
د افغان اېواک په نوم د فعالانو شبکه وايي، چمتو ده له هر ډول قانوني لارې دغه کسان وژغوري.
وان ډيور ویلي: «موږ چمتو یو چې مرسته وکړو. راځئ دا کار سرته ورسوو.»
له ۲۰۲۱ کال او د کابل له سقوط وروسته، زرګونه هغه افغانان چې له امریکایي ځواکونو او ادارو سره یې کار کړی و، د تخلیې پروسې له لارې متحده عربي اماراتو، قطر، البانیا، پاکستان، ترکیه او یو شمېر نورو هېوادونو ته ولېږدول شول.
دا کسان په ابتدايي توګه د لنډمهاله استوګنې په نیت وتلي وو، څو وروسته امریکا یا نورو لوېدیځو هېوادونو ته ولېږدول شي، خو ډېری یې لا هم له نامعلوم برخلیک سره مخ دي.
طالبانو د یوې اعلامیې په خپرولو سره پر غزه د اسراییل بریدونه او د خلکو کلابندي غندلې او له اسلامي هېوادونو یې غوښتي، چې د غزې د ناورین پای ته رسولو په برخه کې لاس په کار شي.
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د یکشنبې په ورځ«د چنګاښ ۲۹مه» د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې په غزه کې پر ښځو او ماشومانو د اسراییل برېدونه، د ملکي خلکو د لوږې او کلابندۍ فشار او له مرستو څخه د لومې په ډول د اسراییل له خوا کار اخېستل په کلکو ټکو غندي.
د طالبانو په اعلامیه کې ویل شوي:«اسلامي امارت په ټول مسلمان امت، مسلمانو هېوادونو او نورو موثرو جهتونو غږ کوي، چې هر څه ژر د غزې مظلومو ماشومانو او ښځو ته د بشري مرستو د رسېدو لپاره لاره هواره کړي او هلته روان ظلم او زیاتی نور پای ته ورسوي.»
طالبانو تردې وړاندې هم څو ځله پر غزه د اسراییل د برېدونو غندنه کړې او د افغانستان په ګڼو ولایتونو کې یې خلک هڅولي، چې د غزې خلکو ته مرستې ټولې کړي.