ملګري ملتونه: ایران باید د افغان کډوالو د اېستنې بهیر کې انساني کرامت په پام کې ونیسي

سي این این د سې شنبې په ورځ، د چنګاښ پر ۳۱مه، په یوه مفصل رپوټ کې له افغانستان سره د امریکا د مرستو کمولو د بدو پایلو په اړه بحث وکړ. د دې راپور په یوه برخه کې ټیم برچټ افغانستان ته د امریکا د مرستو د کمولو په ځواب کې وویل:«امریکا نړیوال بانک نه دی. [داسې] امریکایان شته چې په ورته حالت کې دي [د افغانانو په څېر]، امریکایان چې وږي وي، تاسې غواړئ موږ پیسې پور واخلو او بهر ته یې واستوو.»

هغه زیاته کړه: «زه د افغانستان له خلکو سره ډیره خواخوږي لرم، خو زه فکر کوم چې همدا وخت دی چې خلک پخپله راپورته شي او داسې حکومت جوړ کړي چې دوی ورته اړتیا لري، نه د طالبانو.»

برچټ مخکې د سلواغې په میاشت کې د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ څخه وغوښتل چې طالبانو ته په اونۍ کې ۴۰ ملیون ډالر لېږل ودروي.

په مرغومي میاشت کې هغه د استازو په جرګه کې یو قانون وړاندې کړ چې ډاډ ترلاسه کړي چې د امریکا پیسې د طالبانو لاس ته نه ځي.

دا قانون وروسته د استازو په جرګه کې تصویب شو او اوس ټاکل شوې ده چې مشرانو جرګې ته لاړ شي.

د طالبانو کورنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ وویل، چې په دې کتنه کې د دوه اړخيزو اړيکو پر پراختيا او په امنيتي برخه کې د دواړو لوريو تر منځ د دوامدارو همکاریو او د هغو پر تقويه کېدو خبرې وشوې، څو د دواړو هېوادونو په امنيت کې ښه والی راشي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په وینا، د ازبکستان د استخباراتو رييس په افغانستان کې د ازبکستان له لوري د پیل شویو اقتصادي پروژو پر امنیت ساتنې ټینګار وکړ.

د ویلو ده چې د ازبکستان د استخباراتو د رييس په مشرۍ یو پلاوی کابل ته راغلی او غواړي له طالب چارواکو سره د دوه اړخیزو او په ځانګړې توګه امنیتي او استخباراتي مسایلو په تړاو خبرې وکړي.

افغانستان انټرنشنل له وړاندې هم د طالبانو د عدليې وزارت دننه د یو شخصي زندان د شته والي په اړه رپوټ ورکړی و.

باوري سرچینو تایید کړې چې په تېرو څو کلونو کې، یو شمېر کسان د وزیر په شخصي امر له قانوني بهیر پرته په دې زندان کې ساتل شوي دي.

په تازه پېښه کې، د «حضرت ولي‌عصر» خیریه بنسټ څلور لوړپوړي غړي، چې د ایت‌الله واعظ‌زاده بهسودي په نامه کس پورې تړاو لري، عدليې وزارت ته د اسنادو ثبت او راجستر لپاره د ورتګ پر مهال د وزیر اړوند کسانو له خوا نیول شوي دي.

ویل کېږي چې د دغو کسانو د مالي سرچینو د پلټلو په خاطر عبدالحکیم شرعي د هغوی د نیولو امر ور کړی دی.

سرچینې وايي، چې نیول شوي کسان حاجي محمدتقي انصاري (رییس)، حسن نیکزاد (مرستیال)، باقر اخلاقي (مدیر) او وکیل چمن (مشاور) دي. دوی لومړی د څو ساعتونو لپاره د عدليې وزارت په ودانۍ کې توقیف شوي، وروسته بیا د طالبانو استخباراتو ته سپارل شوي او هلته نږدې یوه اونۍ په بند کې ساتل شوي دي.

افغانستان انټرنشنل هڅه وکړه، چې د طالبانو د عدليې وزارت ویاند عبدالحمید جهاديار نظر واخلي، خو هغه له څرګندونو کولو ډډه کړې ده.

دا لومړی ځل نه دی چې د طالبانو د عدليې وزارت دننه د خپل‌سرو نیونو رپوټونه خپرېږي.

له دې وړاندې هم افغانستان انټرنشنل-پښتو رپوټ ورکړی و چې د پخواني پارلمان غړی حیدر جان نعیم‌زوی په همدې شخصي زندان کې بندي شوی و.

همداراز، د تېر کال په لیندي میاشت کې افغانستان انټرنشنل خبر ورکړی و چې عبدالحکیم شرعي د کابل د سناتوریم سیمې ۳۰ اوسېدونکي د خپلو کورونو له تخلیې سره د مخالفت له امله نیولي. ویل شوي وو چې د عدليې وزیر دا کسان د ځمکو د اسنادو د تایید لپاره خپل کور ته وربللي او وروسته یې د کابل امنیه قوماندانۍ ته سپارلي وو.

د دغو رپوټونو له خپرېدو وروسته د طالبانو عدليې وزارت غبرګون وښود او اعلان یې وکړ چې وزیر د طالبانو د مشر په امر دا واک لري چې د ځمکو د غصب پر ضد مبارزې په چوکاټ کې سرغړوونکي تر لسو ورځو پورې توقیف کړي.

که څه هم دغه وزارت په رسمي اعلامیه کې د نعیم‌زوی نوم یاد نه کړ، خو په ضمني ډول یې تایید کړه چې د یوه «سرغړوونکي» کس توقیف د ځمکو د غصب مخنیوي کمېسیون له پرېکړې سره سم ترسره شوی او یاد کس «رسماً کابل ولایت ته سپارل شوی دی».

د طالبانو لوی درستیز فصیح‌الدین فطرت د سې‌شنبې په ورځ په کابل کې د یاد وزارت د یو کلنو لاسته راوړنو د تشریح په پروګرام کې وویل، چې ددفاع وزارت په چوکاټ کې طالبانو په ټول هېواد کې ۹۶۴ زره عملیات کړي دي.

فطرت د دغه وزارت د یو کلنو فعالیتونو د راپور ورکولو پر مهال وویل چې دغه عملیات په ټول هېواد کې د نظم ټینګښت، د جرمونو مخنیوي او د وسله‌والو ډلو پر ضد ترسره شوي دي.

فطرت په خپلو خبرو کې د طالبانو په لیکو کې د تنقیص په اړه وویل، چې تر دې مهاله لس سلنه سرتېري تنقیص شوي او ټاکل شوې چې ۲۰زره نور هم له دندو ګوښه شي.

د فطرت په وینا، په دې موده کې لس زره منسوبین د محاربوي زده کړو او څه باندې ۲۳ زره نور له مرکزي او ساحوي تعلیمي مرکزونو فارغ شوي‌ دي.

د طالبانو لوی درستیز وویل، چې د هوایي ځواکونو یو زر او ۲۴۴منسوبین د مسلکي زده کړو له مرکزونو فارغ شوي او ۸ الوتکې ترمیم شوې دي.

طالبان په یوه کال کې د شاوخوا یو میلیون ځله عملیاتو خبر داسې مهال ور کوي، چې ددې ډلې چارواکي د سرتاسري امنیت د ټینګښت او وسله والو ډلو د نشتوالي خبر ور کوي.

د ازبکستان د استخباراتو رییس جنرال کوربونوف باخودیر، د نوموړي مرستیال جنرال مختورف فرخ او د ازبکستان د سرحدي ځواکونو قوماندان جنرال خسانوا سلیمژون د چارشنبې په ورځ کابل ته په یوه رسمي سفر تللي.

د طالبانو د دفاع وزارت په وینا، دواړو لوریو د دوه اړخيزو اړيکو پر پياوړتيا ټینګار کړی او د سرحدي همکاريو په تړاو یې د ښو اړیکو پر جوړېدو هم خبرې کړې دي.

ازبکستان یو له هغو هېوادونو دی چې د جمهوري نظام د رانسکورېدو پر مهال یو شمېر الوتکې ورولېږدول شوې او د طالبانو له څو ځلي غوښتنې سره سره یې لا تراوسه نه دي ورسپارلې.

د طالبانو لوی درستیز نن د تېر یوه کال لاسته راوړنو په غونډه کې وویل، سره له دې چې له ازبکستان نه یې د یادو الوتکو د غوښتلو په تړاو ۴ کلنو هڅو څه پایله نه ده ورکړې خو هېڅکله به له هغو الوتکو تېر نه شي.

تر اوسه روښانه نه ده، چې طالب چارواکو له ازبکستاني پلاوي سره ددې الوتکو مساله یاده کړې او که نه.