انځوریز راپور: په کابل کې هم له نظامي ځواکونو پرته عامو خلکو د طالبانو د بري ورځ ونمانځله

علیزی ویلي، طالبانو نړیوالو ترهګرو ته پناه ورکړې او د خلکو پر وېرولو سره واکمني کوي.

نوموړي زیاته کړې،چې د دې ډلې تېرو جنایاتو او د افغانستان له خلکو سره د دوی خیانت د ډیپلوماسۍ له لارې نه شي سپینېدلی.

د هغه په وینا، طالبانو د ښځو حقونه تر پښو لاندې کړي او د ولس د اعتراض غږونه یې غلي کړي دي.

علیزی طالبان یو جنګ سالار ډله بللې چې واک یې «پر وېرې، دروغو او د خلکو پر وینو ولاړ» دی.

هبت الله علیزي غوښتنه کړې،چې د طالبانو له خوا د پخوانیو حکومتي سرتېرو وژنه باید سمدستي بنده شي. هغه دا کار د جنګي جنایت او د نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه بللې ده.

علیزي ټینګار کړی چې د طالبانو «وحشیانه کړنې» به د دوی د واکمنۍ د سقوط تخم وکري او د خلکو ځورول به افغانستان د نوې جګړې پر لور یوسي.

د مجاهد غږ په ژوندۍ مرکه کې هغه مهال پرې شو چې د مرکې کوربه د خلکو په استازیتوب د طالبانو د څلور کلنې واکمنۍ د ناکامیو په اړه پوښتنې مطرح کړې. پوښتنه دا وه چې ولې طالبانو تر اوسه اساسي قانون نه دی جوړ کړی، د ښځو د کار او زده کړو موضوع یې نه ده حل کړې او نه هم د نړیوالې ټولنې له خوا یې رسمي پېژندنه ترلاسه کړې ده.

د غږ پرې کېدو وروسته، د مجاهد مخکې ثبت شوې یوه بله وینا ځای پر ځای شوې چې پکې یې له اصلي پوښتنې تېر شویو،او په عمومي ډول یې ځینې هېوادونه تورن کړل چې د افغانستان پر وړاندې د جګړې پالیسي تعقیبوي او غواړي د طالبانو کورني سیاستونه د خپلو خوښو سره سم بدل کړي.

د مرکې د غږ کیفیت او ریتم د بدلون له امله د سانسور نښې ډېرې څرګندې وې، خو تر اوسه دا روښانه نه ده چې ولې طالبانو د خپل رسمي ویاند خبرې هم سانسور کړې.

کارپوهان دا پېښه بې ساري بولي، ځکه تر دې وړاندې د طالبانو د ویاند مرکې او څرګندونې معمولاً د دې ډلې له رسمي دریځ سره سم خپرېدلې. خو اوس داسې ښکاري چې د طالبانو استخبارات ان د خپل تبلیغاتي ټیم پر بیانونو هم بشپړ کنټرول لري او د هر هغه څه پرېکون کوي چې د دوی له سیاسي کرښې سره سمون نه لري.

په تېرو څلورو کلونو کې طالبانو پر رسنیو پراخ محدودیتونه لګولي دي. د دوی د اطلاعاتو او کلتور وزارت د کورنیو رسنیو له خوا د ژوندیو سیاسي خپرونو مخه نیولې او هغوی ته یې د یوې ځانګړې فهرست له مخې یوازې هغه شنونکي ور پېژندلي چې د طالبانو ملاتړ کوي.

دا لومړی ځل دی چې طالبان د خپل رسمي ویاند د یوې کورنۍ مرکې پر مهال د سانسور تګلاره عملي کوي. پخوا هم ورته پېښه شوې وه، کله چې ذبیح‌الله مجاهد د طالبانو د مشر هبت‌الله اخوندزاده د اختر د لمانځه وینا ثبتوله، د هغه خبرې د رسنیو د نفوذ په اړه پرې شوې وې او عامو خلکو ته ونه رسېدلې.

شنونکي باور لري چې دا ډول سانسور د طالبانو د سیاسي کمزورۍ او داخلي وېش څرګندونه کوي، ځکه که د دوی خپل ویاند هم د سانسور تر قیچي لاندې راځي، نو مانا دا ده چې د بیان بشپړه واکمني د طالبانو د استخباراتو په لاس کې ده، نه د دوی د تبلیغاتي څانګې په واک کې.

ندا محمد ندیم د جمعې په ورځ (د زمري په ۲۴مه) د پروان پوهنتون په یوه فراغت غونډه کې وویل، «د افغانستان مسلمانانو په روان جهاد کې لویه قرباني ورکړې، دا فتح یوازې د طالب لپاره نه، دا یوازې د شیخ صیب لپاره نه، دا د هر افغان لپاره فتح ده، د هر افغان لپاره دا مبارکي پکار ده، هر افغان ویلی شي چې دا فتح دې ماته مبارک وي.»

د ندیم دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې په کور دننه یو شمېر افغانانو دغه ورځ د افغانستان په تاریخ کې توره ورځ بللې او ځينو لا پر لارو او دېوالونو په لیکلي بڼه د اګست ۱۵مه د افغانستان لپاره توره ورځ بللې ده.

له دې سربېره کابو ټولو بهر مېشتو افغانانو او په ځانګړې توګه سیاستوالو د هر ممکنې لارې په استفادې دغه ورځ د افغانانو لپاره توره ورځ بللې او ورسره یې له نړۍوالو غوښتي چې د افغانستان په مسایلو کې بې پروا پاتې نشي او د افغانانو د حقوقو د اعادې په برخه کې لاس په کار شي.

د معلوماتو پر بنسټ، دا د تېرو څلورو کلونو له پیل راهیسې لومړی ځل دی چې په کندهار کې رسمي پوځي ننداره نه ترسره کېږي.

په نورو ولایتونو کې هم «پوځي رژه» نه وه، خو رسمي مراسم په کابل کې دننه نیول شوي.

ځایي سرچینې وایي، ورته پوځي نندارې سږکال په کابل، ننګرهار او ځینو نورو ولایتونو کې هم ونه لېدل شوې.

د دې ترڅنګ د ورځې تر پایه په کندهار کې عامه غونډه ونه لیدل شوه.

د کندهار څخه بېلابېلو سرچینو د نن ورځي انځورونه افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته رالېږلي.

دا په داسي حال کې ده چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له څو میاشتو راهیسې دا خبره تکراروي چې «له طالبانو د امریکا پوځي تجهیزت باید بېرته ترلاسه شي» او راتلونکې مرستې دې له همدې شرط سره وتړل شي.

هغه دا څرګندونې د ۲۰۲۵ د جنورۍ پر ۲۰مه په واشنګټن کې د یوې وینا پر مهال هم بیا وکړې.

په ورته مهال، د طالبانو یو شمېر غړیو د ټولنیزو شبکو پر پاڼو د ژېړو بوشکو انځورونه خپاره کړي او لیکلي یې دي چې «ټرمپ دې راشي او خپلې وسلې دې یوسي».

د کلیزې په مناسبت د طالبانو مشر هبت‌الله اخوندزاده د «اسلامي واکمنۍ د نعمت» د قدردانۍ غږ وکړ او خبرداری یې ورکړ چې «ناشکري» به د سخت الهي عذاب سبب شي.

هغه همداراز امر کړی چې له وزیرانو او چارواکو دې د «سرپرست» ټکی لېرې شي، څو د ادارې «دایمي» بڼه وښوول شي.

په دې اعلامیه کې راغلي چې، په دغه ورځ، د طالبانو «مستبده» ډله پرته له هر ډول ولسي او سیاسي مشروعیت څخه، د بهرني ملاتړ او د ځینو کورنیو کړیو د «خاینانه» چوپتیا له مخې پر کابل واکمنه شوه، او هېواد یې له ولسواکۍ، پرمختګ او بشري حقونو څخه واړاوه.

یادې مجمعې او شورا ویلي، «دا ورځ یوازې یوه سیاسي پېښه نه، بلکې د یوې انساني او تاریخي تراژیدۍ په توګه یادوي چې پایلې یې لا تر اوسه د میلیونونو افغانانو، په ځانګړي ډول د ښځو، ماشومانو، او قومي او مذهبي لږکیو په ژوند کې روانې دي.»

په دغه ګډه اعلامیه کې په ډاګه ویل شوي، چې د طالبانو «رژیم» د افغانستان د خلکو استازیتوب نه کوي او دوی سیاسي، اخلاقي او حقوقي مشروعیت نه لري،د طالبانو «مستبدې ډلې» له دین څخه د خپلو شومو موخو لپاره ناوړه ګټه پورته کړې او نه یوازې یې له دیني اصولو او ارزښتونو سره خیانت کړی، بلکې د دین‌پالو ټولنې ته یې هم زیان رسولی دی.

د اعلامیې له مخې، په معاصر تاریخ کې هېڅ دین ضده ډله پر دې نه ده بریالۍ شوې چې د دین او دیني عالمانو داسې منفور انځور د خلکو په ذهنونو کې جوړ کړي لکه چې دې دین‌ستیزې ډلې د تاوتریخوالي او افراطي تفسیرونو په مټ جوړ کړ.»

دغې مجمعې او شورا زیاته کړې، دوی ته د ښځو حقونه، مدني ازادۍ او د لږکیو حقوق سرې کرښې دي او په وینا یې طالبانو د ښځو ضد، قومي، تبعیضي او له ځپوونکو تګلارو سره نه یوازې د ټولنې بنسټونه په نښه کړي، بلکې د بشریت پر وړاندې یې مستند جنایتونه هم کړي دي.

د دغې ګډې اعلامیې په یوه برخه کې ویل شوي، د طالبانو ټول تړونونه، فرمانونه او پرېکړې له هر ډول حقوقي او سیاسي اعتبار څخه بې‌برخې دي او په ملي او نړیواله کچه د تطبیق وړ نه دي.

په اعلامیه کې راغلي، «طالبان د پردیو له خوا پر افغان ولس تپل شوې پروژه ده؛ پروژه چې اوس د ماتې او ړنګېدو پر پوله ولاړه ده.»

په دغې ګډې اعلامیه کې د روسیې له خوا د طالبانو د رسمیت پېژندنې په تړاو ویل شوي چې، مسکو په افغانستان کې د پخواني شوروي ښکاره تاریخي تېروتنه تکره کړې او په وینا یې روسیې په دې اقدام سره نه یوازې افغانستان بلکې د ګاونډیو هېوادونو، سیمې او نړۍ امنیت ته هم جدي خطر پېښ کړی دی، ځکه طالبان یوه ترهګره ډله ده چې د تاوتریخوالي او سخت دریځۍ اوږده مخینه لري.

د افغانستان د ژغورنې د ملي مجمع او د افغانستان د ژغورنې لپاره د ملي مقاومت د عالي شوراپه باور، په افغانستان کې د مشروع حکومت د نشتوالي له امله، د کډوالو د بېرته ستنېدو لپاره خوندي شرایط نه شته او په ځانګړي توګه د پخوانیو امنیتي ځواکونو او د تېر حکومت د چارواکو ژوند له جدي خطر سره مخ دی.