طالب استخباراتو د خپل ویاند مرکې ته هم د سانسور قیچي ورواچوله

ندا محمد ندیم د جمعې په ورځ (د زمري په ۲۴مه) د پروان پوهنتون په یوه فراغت غونډه کې وویل، «د افغانستان مسلمانانو په روان جهاد کې لویه قرباني ورکړې، دا فتح یوازې د طالب لپاره نه، دا یوازې د شیخ صیب لپاره نه، دا د هر افغان لپاره فتح ده، د هر افغان لپاره دا مبارکي پکار ده، هر افغان ویلی شي چې دا فتح دې ماته مبارک وي.»

د ندیم دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې په کور دننه یو شمېر افغانانو دغه ورځ د افغانستان په تاریخ کې توره ورځ بللې او ځينو لا پر لارو او دېوالونو په لیکلي بڼه د اګست ۱۵مه د افغانستان لپاره توره ورځ بللې ده.

له دې سربېره کابو ټولو بهر مېشتو افغانانو او په ځانګړې توګه سیاستوالو د هر ممکنې لارې په استفادې دغه ورځ د افغانانو لپاره توره ورځ بللې او ورسره یې له نړۍوالو غوښتي چې د افغانستان په مسایلو کې بې پروا پاتې نشي او د افغانانو د حقوقو د اعادې په برخه کې لاس په کار شي.

د معلوماتو پر بنسټ، دا د تېرو څلورو کلونو له پیل راهیسې لومړی ځل دی چې په کندهار کې رسمي پوځي ننداره نه ترسره کېږي.

په نورو ولایتونو کې هم «پوځي رژه» نه وه، خو رسمي مراسم په کابل کې دننه نیول شوي.

ځایي سرچینې وایي، ورته پوځي نندارې سږکال په کابل، ننګرهار او ځینو نورو ولایتونو کې هم ونه لېدل شوې.

د دې ترڅنګ د ورځې تر پایه په کندهار کې عامه غونډه ونه لیدل شوه.

د کندهار څخه بېلابېلو سرچینو د نن ورځي انځورونه افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته رالېږلي.

دا په داسي حال کې ده چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له څو میاشتو راهیسې دا خبره تکراروي چې «له طالبانو د امریکا پوځي تجهیزت باید بېرته ترلاسه شي» او راتلونکې مرستې دې له همدې شرط سره وتړل شي.

هغه دا څرګندونې د ۲۰۲۵ د جنورۍ پر ۲۰مه په واشنګټن کې د یوې وینا پر مهال هم بیا وکړې.

په ورته مهال، د طالبانو یو شمېر غړیو د ټولنیزو شبکو پر پاڼو د ژېړو بوشکو انځورونه خپاره کړي او لیکلي یې دي چې «ټرمپ دې راشي او خپلې وسلې دې یوسي».

د کلیزې په مناسبت د طالبانو مشر هبت‌الله اخوندزاده د «اسلامي واکمنۍ د نعمت» د قدردانۍ غږ وکړ او خبرداری یې ورکړ چې «ناشکري» به د سخت الهي عذاب سبب شي.

هغه همداراز امر کړی چې له وزیرانو او چارواکو دې د «سرپرست» ټکی لېرې شي، څو د ادارې «دایمي» بڼه وښوول شي.

په دې اعلامیه کې راغلي چې، په دغه ورځ، د طالبانو «مستبده» ډله پرته له هر ډول ولسي او سیاسي مشروعیت څخه، د بهرني ملاتړ او د ځینو کورنیو کړیو د «خاینانه» چوپتیا له مخې پر کابل واکمنه شوه، او هېواد یې له ولسواکۍ، پرمختګ او بشري حقونو څخه واړاوه.

یادې مجمعې او شورا ویلي، «دا ورځ یوازې یوه سیاسي پېښه نه، بلکې د یوې انساني او تاریخي تراژیدۍ په توګه یادوي چې پایلې یې لا تر اوسه د میلیونونو افغانانو، په ځانګړي ډول د ښځو، ماشومانو، او قومي او مذهبي لږکیو په ژوند کې روانې دي.»

په دغه ګډه اعلامیه کې په ډاګه ویل شوي، چې د طالبانو «رژیم» د افغانستان د خلکو استازیتوب نه کوي او دوی سیاسي، اخلاقي او حقوقي مشروعیت نه لري،د طالبانو «مستبدې ډلې» له دین څخه د خپلو شومو موخو لپاره ناوړه ګټه پورته کړې او نه یوازې یې له دیني اصولو او ارزښتونو سره خیانت کړی، بلکې د دین‌پالو ټولنې ته یې هم زیان رسولی دی.

د اعلامیې له مخې، په معاصر تاریخ کې هېڅ دین ضده ډله پر دې نه ده بریالۍ شوې چې د دین او دیني عالمانو داسې منفور انځور د خلکو په ذهنونو کې جوړ کړي لکه چې دې دین‌ستیزې ډلې د تاوتریخوالي او افراطي تفسیرونو په مټ جوړ کړ.»

دغې مجمعې او شورا زیاته کړې، دوی ته د ښځو حقونه، مدني ازادۍ او د لږکیو حقوق سرې کرښې دي او په وینا یې طالبانو د ښځو ضد، قومي، تبعیضي او له ځپوونکو تګلارو سره نه یوازې د ټولنې بنسټونه په نښه کړي، بلکې د بشریت پر وړاندې یې مستند جنایتونه هم کړي دي.

د دغې ګډې اعلامیې په یوه برخه کې ویل شوي، د طالبانو ټول تړونونه، فرمانونه او پرېکړې له هر ډول حقوقي او سیاسي اعتبار څخه بې‌برخې دي او په ملي او نړیواله کچه د تطبیق وړ نه دي.

په اعلامیه کې راغلي، «طالبان د پردیو له خوا پر افغان ولس تپل شوې پروژه ده؛ پروژه چې اوس د ماتې او ړنګېدو پر پوله ولاړه ده.»

په دغې ګډې اعلامیه کې د روسیې له خوا د طالبانو د رسمیت پېژندنې په تړاو ویل شوي چې، مسکو په افغانستان کې د پخواني شوروي ښکاره تاریخي تېروتنه تکره کړې او په وینا یې روسیې په دې اقدام سره نه یوازې افغانستان بلکې د ګاونډیو هېوادونو، سیمې او نړۍ امنیت ته هم جدي خطر پېښ کړی دی، ځکه طالبان یوه ترهګره ډله ده چې د تاوتریخوالي او سخت دریځۍ اوږده مخینه لري.

د افغانستان د ژغورنې د ملي مجمع او د افغانستان د ژغورنې لپاره د ملي مقاومت د عالي شوراپه باور، په افغانستان کې د مشروع حکومت د نشتوالي له امله، د کډوالو د بېرته ستنېدو لپاره خوندي شرایط نه شته او په ځانګړي توګه د پخوانیو امنیتي ځواکونو او د تېر حکومت د چارواکو ژوند له جدي خطر سره مخ دی.

د تېر جمهوري نظام پخواني والي حلیم فدايي د جمعه په ورځ (د زمري ۲۴مه) پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي: «طالبان باید خپله اصلي څېره ښکاره کړي، څو هغه کسان چې د سپي په څېر یې د دوی په دروازه کې د هډوکو تمه نیولې ده، تمې یې له منځه لاړې شي.»

هغه په خبره، چې طالب مشر منافقت نه کوي او څه چې یې په زړه وې هغه پر ژبه هم وايي.

فدايي لیکلي، چې د طالبانو مشر خپلې نظریې عملي کوي: «هغه وايي ښځې باید بندي وي، له کوره وتل یې حرام او سیاست کول یې غیراسلامي کار دی، همدا هم عملي کوي.

وایي د ښځو تعلیم نشته—عملاً یې بندوي. وایي بهرني جنګیالي زموږ د اسلامي وجیبې برخه دي، نو بیا یې په بشپړ درنښت کوربه توب هم کوي. وایي حکومت د ملا دی او بس. وایي ښځه یا د کور ده یا د ګور، نو په عمل کې همدا تطبیقوي.»

د فدايي په خبره، چې طالب مشر د دیموکراسۍ وعدې نه ورکوي، هغه خلیلزاد په مثال کې یاد کړی او زیاته کړې: «هغه د ازادۍ او ډیموکراسۍ وعدې نه ورکوي، لکه خلیلزاد، غرب مېشته لابي‌ګر او د جمهوریت پخواني ور تسلیم شوي. دا نور خلک د طالب اصلي سیاست د “فیشن ورژن” په بڼه نړۍ ته وړاندې کوي، خو ملاصیب د اصلي او بې رنګه نسخې وفادار دی.»

د دغه پخواني چارواکي په خبره، چې د طالبانو مشر ته اساسي قانون، ملي بیرغ او ملي سرود ارزښت نه لري او چاته د انتقاد حق هم نه ورکوي.

نوموړي ویلي، چې د طالبانو، مجازي طالب پلوو، رسنیزو فعالینو او کابل مېشتو په وعدو ونه غولیږو.

هغه زیاته کړې: « څه چې د کندهار مشر ملاصیب کوي، هغه د طالب اصلي نسخه ده. نور ټول یوازې “شو آف” او د نړۍ سترګو ته خاورې شېندل دي.»

نوموړي په دې لیکنه کې د چا نوم نه دی اخیستی او نه یې به اړه ښکاره څه ویلي دي.

افراسیاب خټک زیاتوي، واک ته د طالبانو بیا رسېدل د افغانستان په تاریخ کې توره ورځ ده، ځکه دغه هېواد د شاه امان الله خان له دورې هڅه کړې چې پرمختګ، سوکالۍ او سیالۍ ډګر ته راشي.

خټک زیاتوي، طالبانو له بیا واکمنېدو سره سم، ښځې له زده کړو، کار او ټولنیز ژوند څخه اېستلې دي.

افراسیاب خټک وايي، «د طالبانو د دیکتاتورۍ د تورې تېره څوکه، جبر او استبداد د ښځو طرف ته ده او ښځې د افغان ملت او قوم د ملا تیر دي، ښځې کورنۍ سمبالوي، نو ملت سمبالوي، هغوی یې له ژونده اېستلي دي.»

نوموړی د طالبانو روانې کړنې تصادفي نه ګڼي بلکې په وینا یې، د طالبانو ملاتړو دا غوښتل چې افغانستان د یوه هېواد په توګه له هوډه وغورځوي.

افراسیاب خټک زیاتوي، «دا تصادف نه دی، طبعاً طالبان چې چا حمایه کړي د هغو برنامه دا وه چې افغانستان د یوه هېواد او ملت په توګه له هوډه وغورځوي، ځکه ګاونډیانو یې هم خپل پلانونه درلودل، پاکستان، ایران او ابر قدرتونو خپلې اجنډاوې درلودې او اوس داسې پرمختګ شوی چې د ډیورند دې غاړې ته یې هم تاثیر لیدل کېږي قبایلي سیمو کې د نجونو مکتبونه الوځول کېږي.»

د خټک په وینا، د طالبانو په بیا واکمنېدو سره د هغوی ملګري له پاکستانه هم افغانستان ته لاړل او داسې انګېرل کېږي چې بیا به دغه ستونزه مرکزي اسیا هېوادونو ته هم ورسېږي.

خټک وايي، «په پاکستان کې چې د طالبانو کوم ملګري وو هغوی ټول افغانستان تللي او غواړي چې هلته داسې سندونه د طالبانیزم ولګوي چې بیا مرکزي اسیا ته یې ولېږدوي نو په دې سره افغانستان نور هم مشکل شرایطو ته لاړ.»

دغه پښتون سیاستوال وايي، طالبان داخلي مشروعیت نه لري او دوی د شاوخوا ۴۰ میلیونه افغانانو د نظر پروا نه لري او هغوی د ټوپک په زور اراموي. په افغانستان کې قانون نشته، طالبان شریعت په خوله یادوي خو د شریعت په رڼا کې یې هم قانون نه دی جوړ کړی او په وینا یې هر وسله وال قومندان یې په خپله شریعت دی او څه چې کوي څوک یې نشي پوښتلی.

د نوموړي په وینا، طالبان چې په ملګرو ملتونو کې غړیتوب غواړي خو دوی د ملګرو ملتونو د تعریف له مخې دولت چې په هغه کې مقننه قوا، اجراییه قوا او قضایه قوا وي، نه لري او دوی ټوپکماره ملیشه دي.

دغه پښتون سیاستوال د خپلو خبرو په وروستۍ برخه په ډاګه وايي، «زما یقین دی چې افغانان به له دغه دوره ووځي.»