افغان فعالان؛ د طالبانو تر واک لاندې افغانستان په یو ظالمانه چاپيریال بدل شوی

د هغه په وینا، د خبرو اترو اصلي تمرکز د اوکراین پر جګړه، د سولې پر امکان او د امریکا ـ روسیې د اړیکو د عادي کېدو پر لارو چارو وې.

پوتین هیله څرګنده کړه،چې متقابل تفاهم به د اوکراین جګړې ته د پای ټکی کېږدي او ټینګار یې وکړ چې کیفاو اروپايي هېوادونه باید د سولې د خبرو د زیانمنولو هڅه ونه کړي.

هغه یادونه وکړه چې مسکو او واشنګټن به تل په یاد ولري چې دواړو هېوادونو په تېرو کې د ګډو دښمنانو پر وړاندې اوږه په اوږه جګړه کړې ده.

د روسیې ولسمشر همدارنګه وویل،چې تېره موده د امریکا او روسیې په اړیکو کې د زیاتې کړکېچنې او ستونزمنې فضا شاهده وه، خو اوس د دواړو لوریو ترمنځ د اړیکو د ښه کېدو هیلې را پیدا شوې دي.

احمد مسعود زیاته کړه، د افغانستان په تاریخ کې د دغه هېواد لپاره هره بهرنۍ نسخه له تباهۍ پرته بله ګټه نه درلوده، په وینا یې، «د بهرنیو مرسته د افغانستان د ازادۍ او په هېواد کې د بدلون لپاره له تاکتیکي حل لارې پرته اساسي حل لاره نه ده.»

مسعود، په دې انلاین غونډه کې یو ځل بیا د طالبانو پر ضد په مبارزې ټينګار وکړ.

هغه وویل، «دا تمه چې طالبانو کې او یا هم له بهره څه بدلون راشي متاسفانه تېرو څلور کلونو وښوده چې دغه تمه غلطه ده. موږ پرته له مبارزې بله لاره نه لرو.»

احمد مسعود زیاته کړه، د افغانستان خلکو ته نه ښايي چې د خپل برخلیک پر وړاندې بې پروا واوسي او په هېواد کې یې د ښه او ازاد ژوند لپاره مبارزه د ټولو ګډ مسوولیت وباله.

نوموړي په افغانستان کې روان حالت د طالبانو د ظلم پایله وبلله او په وینا یې طالبانو پر افغانانو سربېره ان پر خپل ځان هم ظلم کوي. هغه زیاته کړه، «هغه څه چې اوس طالبان یې کوي، نه د خلکو اړتیاوې درک کوي او ان د خپلې راتلونکې په فکر کې هم نه دي.»

د احمد مسعود په وینا، دمګړۍ په افغانستان کې مشروع حکومت نشته او طالبانو په دې څلورو کلونو کې دا وښوده چې د افغانستان لپاره هېڅ ډول پلان نه لري او راتلونکې هم ورته مهمه نه ده.

نوموړي طالبان د دوی مخالفو جریانو له علماو سره بحث ته وبلل او په وینا یې که طالبان د دین او شریعت پر معیار برابر وو له هغوی سره یو ځاییږي او که پر معیار برابر نه وو د طالبانو علما باید له هبت الله خپل بیعت بېرته واخلي.

احمد مسعود زیاته کړه، «هغه څه چې طالب د دین په برخه کې ترسره کوي، د دین او شریعت خلاف دي. او زه هیله مند یم که هغوی واقعاً د دې ادعا لري چې د دین او شریعت استازي دي نو را دې شي د مخالفو جریانونو له علماو سره کیني که واقعاً د دین او شریعت مطابق وو، زه شخصاً حاضر یم له هغوی سره یو ځای شم. خو که هغوی مو قانع کړل او دا روښانه شوه چې د شریعت مطابق نه دي، نو لږ تر لږه خپل بیعت دې له هبت الله بېرته واخلي او را دې شي له سمې لارې سره یو ځای شي.»

مسعود همداراز د طالبانو پر مخالفو ډلو په نیوکې سره وویل، چې دغو مخالفو وسله والو په تېرو څلورو کلونو کې څه کړي دي.

هغه په ډاګه کړه چې په راتلونکو څو میاشتو کې به د خپلو تېرو څلورو کلونو فعالیتونه وارزوي او ان په دې به هم بحث وشي، «چې ایا د احمد مسعود په نوم کس پر دې بریالی شوی چې د خلکو د منفعت په مسیر کې مخته ولاړ شي او که نه.»

ټرمپ د خپلې لیدنې وروسته په یوه خبري ناسته کې وویل: «تر اوسه تړون نهايي شوی نه دی، خو د هغې د رامنځته کېدو قوي امکان شته. په دې موضوع کې باید ناټو او اوکراین هم موافق وي؛ زه به له ناټو او ولادیمیر زیلینسکي سره اړیکه ونیسم.»

هغه زیاته کړه،چې تل یې له پوتین سره ښه اړیکې لرلې، که څه هم ځینې وختونه یې ورسره سخته ناسته هم درلوده.

د ټرمپ په وینا، پوتین غواړي چې د وژنو د درولو شاهد وي او ښايي ډېر ژر په مسکو کې بله ناسته هم ترسره شي.

د امریکا ولسمشر څرګنده کړه،چې یو مهم مورد لا هم د موافقې لاندې نه دی راغلی، خو هیله شته چې په راتلونکي کې پرې وروستی توافق وشي.

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د کابل له بېلابېلو سیمو څخه یو شمېر ښاریانو د طالبانو د بري د څلورم کال د ښار د مراسمو انځورونه رالېږلي، چې دا ځل یې د طالب نظامیانو پر ځای عام خلک نمانځي.

طالبانو سږ کال په ټولو ولایتونو کې نظامي تجهیزات ښارونو ته را ونه ایستل او یوازي عامو خلک د طالبانو له بیرغونو سره را ووتل.

په کابل کې یو شمېر ورزش کاران هم د دغه ورځې د نمانځلو لپاره سړکونو ته راواتلي وه.

دا په داسي حال کې ده چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له څو میاشتو راهیسې دا خبره تکراروي چې «له طالبانو د امریکا پوځي تجهیزت باید بېرته ترلاسه شي» او راتلونکې مرستې دې له همدې شرط سره وتړل شي.

هغه دا څرګندونې د ۲۰۲۵ د جنورۍ پر ۲۰مه په واشنګټن کې د یوې وینا پر مهال هم بیا وکړې.

د طالب ډلې د واکنېدو د څلورم کال په مناسبت د طالبانو مشر هبت‌الله اخوندزاده د «اسلامي واکمنۍ د نعمت» د قدردانۍ غږ وکړ او خبرداری یې ورکړ چې «ناشکري» به د سخت الهي عذاب سبب شي.

هغه همداراز امر کړی چې له وزیرانو او چارواکو دې د «سرپرست» ټکی لېرې شي، څو د ادارې «دایمي» بڼه وښوول شي.

علیزی ویلي، طالبانو نړیوالو ترهګرو ته پناه ورکړې او د خلکو پر وېرولو سره واکمني کوي.

نوموړي زیاته کړې،چې د دې ډلې تېرو جنایاتو او د افغانستان له خلکو سره د دوی خیانت د ډیپلوماسۍ له لارې نه شي سپینېدلی.

د هغه په وینا، طالبانو د ښځو حقونه تر پښو لاندې کړي او د ولس د اعتراض غږونه یې غلي کړي دي.

علیزی طالبان یو جنګ سالار ډله بللې چې واک یې «پر وېرې، دروغو او د خلکو پر وینو ولاړ» دی.

هبت الله علیزي غوښتنه کړې،چې د طالبانو له خوا د پخوانیو حکومتي سرتېرو وژنه باید سمدستي بنده شي. هغه دا کار د جنګي جنایت او د نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه بللې ده.

علیزي ټینګار کړی چې د طالبانو «وحشیانه کړنې» به د دوی د واکمنۍ د سقوط تخم وکري او د خلکو ځورول به افغانستان د نوې جګړې پر لور یوسي.