امریکا د غزې اوسېدونکو ته د ویزو د ورکولو بهیر ځنډولی دی

د بهرنیو جنګیالیو برخلیک د حیات التحریر الشام له واک ته رسېدو را وروسته یوه جدي مسله ګرځېدلې، ځکه ډېر لږ هېوادونه چمتو دي چې دغه افراطي کسان بېرته ومني.

ځیني سوریایان هم د دوی له شتون سره اندېښنه لري.

ډېری دا جنګیالي او د دوی کورنۍ له مرستندویه کارکوونکو او خبریالانو سره چې د یاغیانو سره یوځای شوي د هویت معتبر اسناد نه لري.

یو شمېر یې خپل اصلي تابعیت له لاسه ورکړی او له دې وېرېږي چې که بېرته خپلو هېوادونو ته واستول شي، هلته به یا له اوږدمهاله بند یا ان اعدام سره مخ شي.

خو د سوریې تابعیت ورکړه کولای شي چې د سوریایانو او بهرنیو حکومتونو لپاره ستونزې جوړې کړي، هغه هېوادونه چې نوی حکومت هڅه کوي د هغوی ملاتړ جلب کړي.

دا غوښتنه چې د پنجشنبې په ورځ د سوریې د کورنیو چارو وزارت ته سپارل شوې او رویټرز هم تر لاسه کړې، استدلال کوي چې خلکو ته باید تابعیت ورکړل شي ترڅو دوی مېشت شي، ځمکه ولري او ان سفر وکړي.

په لیک کې راغلي: «موږ یو ځای ډوډۍ ووېشله، غم مو شریک کړ او د سوریې د ازاد او عادلانه راتلونکې لپاره مو یو ځای هیله درلوده، خو زموږ لپاره وضعیت لا هم نامعلوم دی.»

همداراز په لیک کې ویل شوي: «موږ د سوریې له رهبرۍ څخه په درناوي غواړو، چې په ورورۍ او د ژور فکر له مخې، موږ ته د سوریې بشپړ تابعیت او د سوری پاسپورټ اخیستو حق راکړي.»

د واک له ترلاسه کولو وروسته په لومړنیو اوونیو کې د سوریې لنډمهاله ولسمشر احمد الشرع ویلي وو، چې بهرني جنګیالي او د هغوی کورنیو ته ممکن د سوریې تابعیت ورکړل شي؛ خو د داسې اقدام په اړه کوم عام راپور نه دی ورکړل شوی.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت د شنبې په ورځ (د زمري ۲۵مه) وویل، چې سرګي لاوروف له خپل ترکي سیال هاکان فیدان سره د ترکیې په نوښت خبرې وکړې او د پوتین او ټرمپ د لیدنې د پایلو په اړه یې نظرونه تبادله کړل.

ترکیه چې د ناټو غړیتوب او د روسیې او اوکراین سره اړیکې لري، په دې جګړه کې د منځګړي رول لوبولی دی.

لاوروف د هنګري د بهرنیو چارو وزیر پیټر سیجارتو سره هم خبرې وکړې او د اوکراین د کړکېچ او د روسیې - امریکا د غونډې د پایلو په اړه یې بحث کړی دی.

هنګري چې له مسکو سره نږدې اړیکې لري، د جګړې پر مهال څو ځله د اروپايي ټولنې له خوا پر روسیې د بندیزونو مخالفت کړی او لا هم له روسیې سره د انرژۍ په برخه کې همکارۍ ته دوام ورکوي.

د دې هېواد لومړي وزیر ویکتور اوربان د پوتین او ټرمپ تر لیدو وروسته ویلي: «نن نړۍ له پرون څخه خوندي شوې ده.»

دا څرګندونې په داسې حال کې شوې، چې د اروپا نورو مشرانو ټینګار کړی چې د اوکراین د خاورې په اړه پرېکړه یوازې د اوکراینیانو حق دی.

مارک کارني په یوې اعلامیې کې زیاته کړې، «د هرې عادلانه او تل پاتې سولې لپاره قوي او د اعتماد وړ امنیتي تضمینونه ډېر مهم دي. د امنیتي تضمینونو د ورکړې لپاره د امریکا له چمتووالي هر کلی کوم.»

نوموړي زیاته کړې، د ټرمپ په مشرۍ هڅې به په اوکراین کې د روسیې د «غېرقانوني» جګړې د پایته رسېدو لپاره زمینه برابره کړي.

د امریکا ولسمشر هم په الاسکا کې له خپل روسي سیال سره کتنه بریالۍ بللې او په خپلو ټولنیزو رسنیو کې یې لیکلي، دواړو لوریو هوکړه کړې چې په اوکراین کې د روانې جګړې د پای ته رسېدو لپاره تر ټولو غوره لاره اوربند نه، بلکې د سولې هوکړه ده.

د دغې خبري شبکې د راپور له مخې، په مجموعي ډول د ډونالډ ټرمپ او ولادیمیر پوتین تر منځ د جمعې ورځې د لیدنې معلوماتو د اروپايي چارواکو په منځ کې چندانې هیله مندي نه ده رامنځته کړې، خو دغې لیدنې ته د اروپايي ټولنې د مشرانو علني ځوابونه داسې تنظیم شوي وو چې د ټرمپ له لیدلوري سره په تضاد کې نه وي.

سپینې ماڼۍ د ټرمپ او پوتین تر منځ د لیدنې د جزییاتو په تړاو پوښتنو ته ځواب نه دی ویلی، خو ټرمپ په یوې مرکه کې ویلي، ښه دا ده چې د دغې لیدنې جزییات همداسې خصوصي پاتې شي.

د اروپايي ټولنې مشرانو ویلي، د مسکو او کېیف تر منځ د جګړې له پای ته رسېدو وروسته ټرمپ اوکراین ته د امریکا د امینتي تضمینونو ورکړې ته لېوالتیا ښودلې، خو د جزییاتو په تړاو یې څه نه دي ویل شوي.

د اروپايي ټولنې د چارواکو په وینا، د روسیې ولسمشر د امریکا له ولسمشر سره په کابو ۳ ساعته لیدنه کې له اوکراین سره د «ځمکې د مبادلې» په تړاو خپلې غوښتنې په ډاګه کړي او زیاته کړې یې ده، چې اوکراین باید دونباس سیمه مسکو ته وسپاري.

د دغې معاملې په صورت کې ولادیمیر پوتین ویلي، په پاتې اوکراین لکه په خرسون او زاپوریژیا سیمو کې د جګړې لومړۍ کرښې ثابتې وساتي او همداراز یې ژمنه کړې، چې تر دې وروسته به پر اوکراین او اروپايي هېوادونو برید ونه کړي.

له دې سره سم، پوتین په اوکراین کې د جګړې د لاملونو په تړاو شاتګ نه دی کړی. روسیه غواړي کېیف باید خپل نظامي ځواک راکم کړي او له ناټو سره د یو ځای کېدو خوب له سره وباسي.

د اروپايي ټولنې چارواکو همداراز ویلي، ټرمپ باوري دی که چېرې د پوتين شرایط ومنل شي نو کېدای شي په ډېرې چټکۍ سره یوې هوکړې ته ورسېږي او ټرمپ غواړي چې راتلونکې دوشنبه په سپینه ماڼۍ کې دغه موضوع د اوکراین له ولسمشر سره هم مطرح کړي.

روسیه نیوز د شنبې په ورځ (د زمري‌ ۲۵مه) په یوه خبر کې ویلي، چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین په الاسکا کې د اوکراین د کړکېج لپاره د عادلانه حل په اړه بحث کړی.

په خبر کې ویل شوي، چې دغه غونډه د روسیې د دريځ د روښانه کولو لپاره یو فرصت برابر کړی.

پوتین ویلي: «روسیه غواړي چې په اوکراین کې ژر تر ژره دوښمني پای ته ورسوي او مهمه ده، چې ټولې مسلې له سوله ییزو لارو حل کړو.»

پوتین زياته کړې، چې په اوکراین کې د دوښمنۍ د ژر پای ته رسولو اړوند د ټرمپ د دريځ درناوی کوي.

نوموړي ویلي: «په الاسکا کې له ټرمپ سره د خبرو اترو په جریان کې له امریکا سره د همکارۍ پر ټولو برخو بحث وشو.

له ولادیمیر پوتین سره تر ناستې وروسته ډونالډ ټرمپ له فاکس نیوز ټلوېزیوني شبکې سره په مرکه کې د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي ته مشوره ورکړې، چې د اوکراین جګړې د پای ته رسولو لپاره دې له مسکو سره هوکړې ته حاضر شي.