ننګرهار کې په سیلاب کې بند پاتې ۳۷ کسان ژغورل شوي
په ننګرهار کې طالب چارواکي وایي چې د جلال اباد ښار اوومې ناحیې اړوند سبزاباد سیمو کې یې د سیلاب له امله په سیمه کې بند پاتې ۳۷ کسان ژغورلي دي.
په ننګرهار کې طالب چارواکي وایي چې د جلال اباد ښار اوومې ناحیې اړوند سبزاباد سیمو کې یې د سیلاب له امله په سیمه کې بند پاتې ۳۷ کسان ژغورلي دي.
د ننګرهار ولایت د طالبانو مقام په خپره کړې خبرپاڼه کې وايي، چې د طالبانو مرستیال والي مولوي عزیزالله مصطفی په هڅو د سېلاب په اوبو کې بند پاتې ۳۷ کسان ژغورل شوي دي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې « مولوي عزیزالله مصطفی د ژغورنې عملیاتو د څار لپاره په سیمه کې حضور درلود او د مرستې لپاره یې له جلال اباد هوایي ډګر او کابل څخه د چورلکو غوښتنه هم کړې وه».
خبرپاڼه زیاتوي، چې له چورلکو وړاندې د لامبوزنو او ټوپونو په مرسته ټول بند پاتې کسان وژغورل شول او د چورلکو اړتیا پیدا نه شوه.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي د قرغیزستان په پلازمېنه بشکيک کې د دغه هېواد له لومړي وزیر ادیلبېک الېشوویچ او یو شمېر وزیرانو سره د دوه اړخیزو اقتصادي اړیکو، پانګونې او سیاسي همکاریو د پراختیا پر موضوعاتو خبرې کړې دي.
په قرغیزستان کې د طالبانو سفارت ویلي، چې نورالدین عزیزي او ورسره مل پلاوي د قرغیزستان - روسیې په اووم اقتصادي فورم کې ګډون کړی و.
په دغه پلاوي کې په بشکک کې د طالبانو سفیر مولوی عبدالشکور حقاني هم ګډون درلود.
د سفارت په خبرپاڼه کې راغلي، «د سفر پر مهال د طالبانو پلاوي د قرغیزستان له لومړي وزیر ادیلبېک الېشوویچ، یو شمېر وزیرانو، د سیمې د پلاویو له مشرانو او په کوربه هېواد کې د ځینو هېوادونو له سفیرانو سره جلا جلا کتنې کړې دي».
په معلوماتو کې راغلي، چې په دغو کتنو کې د دوه اړخیزو اقتصادي او سوداګریزو اړیکو د پراختیا ترڅنګ، د پانګونې فرصتونو، سوداګریزو همکاریو، د طالبانو د حکومت د لاسته راوړنو او پرمختګونو، او همدارنګه د ډیپلوماټیکو او سیاسي اړیکو د پیاوړتیا په اړه خبرې شوې دي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت یوځل بیا ټینګار کړی، چې د طالبانو د حکومت رسمیت پېژندل د ملي حاکمیت پرېکړه ده او کله چې د ایران ګټې دا وغواړي، همغه مهال به په دې اړه تصمیم ونیول شي. د یاد وزارت ویاند وايي، د ځینو ستونزو د حل لپاره له طالبانو سره تعامل او اړیکې روانې دي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي د دوشنبې په ورځ، د زمري پر ۲۷مه، په تهران کې د خپل اونیز خبري کنفرانس پرمهال د طالبانو د سرپرست حکومت د رسمیت پېژندنې په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل، چې د یو حکومت یا هېواد په رسمیت پېژندل د هر هېواد د حاکمیتي پرېکړو برخه ده.
بقایي زیاته کړه، « ما مخکې هم څرګنده کړې چې موږ د روسیې د دولت پرېکړې ته په دې برخه کې درناوی لرو».
د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند وايي، تهران له افغانستان سره پراخې اړیکې لري او د ګډو اړیکو، اوږدې پولې او هغو ستونزو له امله، چې باید له طالبانو سره په تعامل کې حل او فصل شي، دغه اړیکې په دوامداره توګه روانې دي.
بقايي یوځل بیا وویل: «د رسمیت پېژندنې په اړه به هم هر وخت چې زموږ مصلحتونه او ګټې دا وغواړي، بې له شکه لازمه پرېکړه به وشي».
د حزب اسلامي مشر وايي، په داخل كې ملي یووالی نشته او حكومت د ټولو سياسي ډلو خلاف د دښمنۍ لار غوره كړې. حکمتیار د ټرمپ په اړه وايي، چې نوموړی اوكراين كې پوتين ته امتيازات وركوي، خو پوتین په غزه او ايران كې ټرمپ ته بدله نه شي وركولى او يوازې افغانستان كې د امريكا مرسته كولى شي.
د حزب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار نن دوشنیه د « زمري۲۷مه» په خپله اېکسپاڼه کې د پوښتنې په ډول لیکلي، چې «ايا د ملي تفاهم او پر يوه ملي ميثاق د توافق لار غوره كولى شو؟ د ټولو ملي قضاياوو په اړه داسې گډ او ملت شمول دريځ او تگلاره چې د ملت غوڅ اكثريت یې تر شا وي؟ ».
نوموړي زیاته کړې، چې «كه دا ظرفيت او وړتيا په ځان كې راپيدا كړو نو كېدى شي د رڼا په لور لاړ شو».
حکمتیار د سیمې او نړۍ وضعیت ته په اشارې ویلي:«موږ به څه كوو؛ له پاكستان سره مو اړيكې ترينگلې، ايران مو مرسته نه شي كولى، مركزي اسيا كله له روسانو او كله له پاكستان سره زموږ پولې ته څېرمه د تروريزم خلاف گډ نظامي مانورونه كوي».
حکمتیار په الاسکا کې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او روسیې د ولسمشر پوتين لیدنې ته هم اشاره کړې او په خپل یادښت کې یې لیکلي چې د ناستې اجنډا كې لا څرگنده نه ده چې د افغانستان په اړه به یې گډ تصميم څه وي، خو د پوتین په اړه یې لیکلي، چې «د هغه دا خبره د ډېرو اسرارو غمازي كوي چې ویې ويل: موږ گډ دښمن ته ماته وركړې. دا كوم گډ دښمن و او كله یې ماته وركړې. جرمني كه افغانستان؟ ۷۷ كاله او كه ۲۵ كاله مخكې جنگ».
د حزب اسلامي مشر وايي، نن ددوی پر وړاندې اوكراين، غزه، د ايران اتومي تاسيسات او افغانستان مهمې قضیې دي.
هغه زیاتوي، « په دغو كې وروستنى هغه هېواد دی چې دواړه په گډه د مجاهدينو او طالبانو خلاف پکې جنگېدلي، د شل كلن امريكايي اشغال او شوروي ځواكونو له وتلو وروسته جنگونو كې، گومان كوو د پوتين هدف افغانستان دی.»
حکمتیار د امریکا ولسمشر ټرمپ څرګندونو په اړه وايي، «د ټرمپ له اظهاراتو جوته ده چې په اوكراين كې پوتين ته امتيازات وركوي، خو دى په غزه او ايران كې ټرمپ ته بدله نه شي وركولى؛ يوازې افغانستان كې د مخكې په څېر د امريكا مرسته كولى شي».
حکمتیار ددغې مرستې د لارو په اړه زیاته کړې، « زموږ شمالي گاونډيانو او هغو مسكو پلو ډلو له لارې چې په شل كلن اشغال كې د امريكا خدمت كې ول».
د حزب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار په داسې حال کې دا څرګندونې کوي، چې طالبانو په ټول افغانستان کې سیاسي ګوندونو او حرکتونو باندې بندیز لګولی او نه هم ددې لېوالتیا لېدل کېږي، چې طالبان دې د ملي تفاهم او پر يوه ملي ميثاق د توافق لار غوره کړي.
تازه برېتانوۍ ورځپاڼې «ډیلي میل» راپور ورکړی، چې تېره اوونۍ د ایران د سپاه پاسداران څلورو چارواکو کابل ته سفر کړی؛ څو د برېتانیا د دغه افغان همکارانو په اړه معلومات ترلاسه کړي. ورځپاڼه کاږي؛ دغه ایراني چارواکو په کابل کې له طالبانو غوښتي، چې د دغه کسانو نوملړ له دوی سره شریک کړي.
د ورځپاڼې د معلوماتو له مخې؛ طالبانو هم په دې شرط چې دوی به د ایران له لوري په رسمیت پېژندل کېږي په دې برخه کې د همکارۍ ټټر وهلی دی.
ورځپاڼې ته یوه ایراني چارواکي ویلي، چې ایران هڅه کوي د دغه برېتانوي «جاسوسانو» په نیولو سره له لویدیځ سره د اټومي پروګرام پر سر خبرو کې له دې مسلې د فشار په توګه کار واخلي.
یادې ورځپانې همدا راز ویلي، چې د سپاه پاسداران او ایران ترمنځ د همکاریو تازه ژمنې برېتانوي سیاسیتوال سخت اندېښمن کړي دي. طالبانو او په ایران کې رسمي سرچینو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
وړاندې یوې بلې برېتایوۍ ورځپاڼې ټېلګراف راپور ورکړی و، چې د ایران سپاه پاسداران له طالبانو غوښتي چې د شاوخوا ۲۵ زرو افغانانو نومونه چې د برېتانوي ځواکونو سره یې په افغانستان کې همکاري کړې ایران ته وسپاري.
دغه ورځپاڼه وایي، د تهران موخه داده چې ښایي د برېتانیا استخباراتي ادارې (MI6) همکاران وپېژني او دغه معلومات د اټومي خبرو اترو کې د لوېدیځ پر وړاندې د فشار وسیله وګرځوي.
تېلګراف دا هم ویلي، چې په دغه نوملړ کې د برېتانیا د ځانګړو ځواکونو او استخباراتي مامورینو له ۱۰۰څخه ډېر نومونه هم شامل دي. په برېتانیا کې د دغه سرتېرو د محرم اسنادو افشا کېدو ګڼ غبرګونونه راپارولي دي.
په افشا شویو معلوماتو کې د افغان همکارانو نومونه او د دوی د همکارۍ توضیحات هم شامل وو، چې په ۲۰۲۲ کال کې په تېروتنه افشا شول او یوه برخه یې یو کال وروسته په خواله رسنیو کې خپره شوه.
د برېتانیا حکومت د یوې ځانګړې محکمې د حکم له مخې دغه موضوع پټه وساتله او بیا یې د همدې کسانو د لېږد لپاره یو پټ پلان پيل کړ. د برېتانیا سترې محکمې حکومت اړ کړ، چې په ۲۰۲۵کال کې دغه موضوع په عامه توګه افشا کړي.
د طالبانو تر واک لاندې د ملي احصایې او معلوماتو اداره وايي، چې د ۱۴۰۴لمریز کال د چنګاښ میاشتې په اوږدو کې د هېواد د وارداتو ټول ارزښت «یو مېلیارد او ۱۹۱ مېلیونه ډالرو» ته رسېدلی دی. دغه شمېرې ښيي، چې افغانستان لا هم په ډېره کچه پر وارداتو متکي دی.
د رسمي شمېرو له مخې؛ د همدې میاشتې د صادراتو ارزښت ۱۰۴ مېلیونه ډالره و، چې د روان کال د غبرګولي پرتله ۴۰.۹ مېلیونه ډالره زیاتوالی ښيي. په غبرګولي میاشت کې د صادراتو ارزښت یوازې ۶۳.۱ مېلیونه ډالر راپور شوی و.
له بلې خوا د افغانستان د غبرګولي میاشتې واردات ۹۳۷.۲ مېلیونه ډالره و؛ خو په چنګاښ میاشتې کې بیا د ۲۵۳.۹ مېلیونه ډالرو په زیاتوالي سره له ۱.۱۹ مېلیاردو ډالرو پورته شول.
طالبانو ویلي، چې د افغانستان ډېری صادرات د چنګاښ میاشتې په ترڅ کې پاکستان، هندوستان او تاجکستان ته شوي دي. په داسې حال کې چې ډېری واردات له ایران، چین او پاکستان څخه راوړل شوي دي.
پر کابل د واکمنې ډلې د ملي احصایې او معلوماتو اداره زیاتوي، چې د صادراتو شمېرې د صادراتو او بیا صادراتو دواړو ارزښت په ځان کې را نغاړي او د وارداتو شمېرې هم د محصولي او غیرمحصولي توکو واردات ښيي؛ خو د وارداتي برېښنا ارزښت پهکې نه دی حساب شوی.
دا په داسې حال کې ده، چې طالبان هره ورځ تبلیغات کوي چې ګوندې افغانستان په تېرو څلورو کلونو کې په یو شمېر برخو کې پر ځان بسیا شوی او له بهرنیو هېوادونو یې واردات کم شوي؛ خو د دغه ادارې تازه شمېر یې اوس یادې ادعاوې برعکس ثابتوي.
کارپوهان باور لري، تر هغې پورې چې افغانستان کې د پانګهوالو لپاره باثباته چاپېریال، امنیت، اسانتیاوې، فرصتونه او کافي برېښنا برابره نهشي؛ نو په کور دننه د تولیدي توکو کچه نهشي لوړېدای.