په ایران کې د افغانانو د اعدامونو زیاتېدل؛ یوازې په تېرو ۸ میاشتو کې ۴۶ افغانان اعدام شوي

الهام په دې ویډیو کې پر خپل عمل پښیماني څرګندوي او داسې ښکاري، چې ورته ویل شوې وي چې داسې ووایي: «هر څوک چې دا کار وکړي، د طالبانو له لوري به ونیول شي.»

دا په داسې حال کې ده، چې د یوې ښځې په ګډون درې سیلانیان په کندوز ښار کې پر بایسکل روان وو، خو دغه کس یوه ښځینه سیلانۍ ځورولې او د هغې مېړه څو ځله له دې کاره منع کړی، خو نوموړی بیا هم نه دی منع شوی.

دا په داسې حال کې ده، چې پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته، دغه هېواد ته د بهرنیو سېلانیانو ورتګ پراخ شوی دی. د دغې ډلې چارواکو مخکې ویلي و، چې د هغوی راتګ ته ښه راغلاست وايي او هڅه کوي چې له ګرځندوی صنعت نه د هېواد اقتصادي ودې لپاره کار واخلي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د ګرځندوی، مالي او اداري چارو مرستیال قدرت‌الله جمال تېره میاشت له اسوشېټېډ پرېس خبري اژانس سره په مرکه کې ویلي و: «افغانان مېلمه‌پاله خلک دي او غواړي چې د بهرنيو سېلانیانو کوربه‌توب وکړي. ګرځندوی د هېواد لپاره ډېرې ګټې لري او موږ غواړو چې کار ترې واخلو.»

نوموړي ادعا کړې وه، چې تېر کال نږدې نهه زره بهرنیو سیلانیانو افغانستان ته سفر کړی او یوازې د روان کال په لومړیو درېیو میاشتو کې نږدې درې زره بهرني سیلانیان دغه هېواد ته دننه شوي دي.

افغانستان په تېرو وختونو کې د طالبانو او نورو وسله‌والو ډلو د جګړو له امله د سیلانیانو لپاره خوندي ځای نه و، خو د دغې ډلې تر واکمنېدو وروسته طالب چارواکي وايي چې امنیت ښه شوی او شرایط د بهرنیو مېلمنو د هرکلي لپاره ډېر مناسب دي.

یاده ورځپاڼه زیاتوي، چې افغانستان اوسمهال د هغو ګڼو ترهګریزو ډلو کوربه دی، چې د ملګرو ملتونو په نوملړ کې د ترهګرو په توګه ثبت شوي دي.

پاکستان ټوډې لیکي، چې ټي ټي پي، داعش خراسان او القاعده ډلې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې په ازاده توګه د غړو جلب، روزنې او ستراتیژیک پلان جوړونې فعالیتونه کوي.

د ورځپاڼې په وینا، د داعش خراسان ډلې د پراختیا یو اساسي برخه د «ټي ټي پي» پخواني جنګیالي دي، چې د دوی په لیکو کې ورګډ شوي دي.

دغه ورځپاڼه همداراز ادعا کوي، چې طالبان په زغرده د «ټي ټي پي» لپاره مالي مرستې او سرچینې برابروي، چې هره میاشت د دغه ډلې د مشر «نور ولي محسود» کورنۍ ته نږدې ۴۳ زره ډالره ورکوي.

د ورځپاڼې د ادعا پر بنسټ، دغه مالي سرچینې د وسلو په اخیستلو، د پوځي اډو په جوړولو او د پاکستان پر ضد د بریدونو په رهبري کولو لګول کېږي.

راپور زیاتوي، چې طالبان د کونړ، ننګرهار، پکتیکا او خوست په ولایتونو کې د خوندي پټنځایونو او روزنیزو مرکزونو په برابرولو سره «ټي ټي پي» ته زمینه برابره کړې، چې د نویو شبکو د جوړولو، د غړو د جلب او د بریدونو د ترسره کولو توان ترلاسه کړي.

په راپور کې راغلي، چې طالبان د تحریک طالبان پاکستان مشران او جنګیالي په افغانستان کې ځای پر ځای کړي، هغوی ته یې د بیا تنظیم، د قوماندې د پیاوړتیا او د سرحدي عملیاتو د ترسره کولو اجازه ورکړې ده.

دغه ډول تورونه وړاندې هم د پاکستاني چارواکو له خوا پر طالبانو لګېدلي دي او د اسلام‌اباد حکومت پرله پسې ویلي، چې د پاکستاني طالبانو ملاتړ د دغه هېواد پر امنیتي ثبات مستقیم اغېز لري.

بلخوا بیا طالبانو د پاکستاني چارواکو او رسنیو دا ډول تورونو رد کړي او ټینګار کوي، چې د پاکستان کورنۍ ستونزې باید د هغه هېواد د سیاسي اړخونو تر منځ حل شي.

سټارمر په دې ناسته کې ټینګار کړی، چې د ټرمپ له لوري د امنیتي ضمانتونو یادونه د هغو هڅو سره سمون لري، چې د اوکراین اروپايي متحدینو په تېرو میاشتو کې ترسره کړې دي.

نوموړي زیاته کړې، چې د «چمتو هېوادونو اېتلاف» حاضر دی چې د اوکراین د امنیت د خوندیتوب لپاره لا ډېر مسوولیت پر غاړه واخلي.

ټرمپ تر دې وړاندې د کییف له پرله‌پسې غوښتنو چې امنیتي ضمانتونه ورکړل شي، څو روسیه د اوربند د ماتولو یا په راتلونکو کلونو کې د برید د تکرار هڅه ونه کړي، په بېړه کې ډډه کړې وه.

ټرمپ د فرانسې ولسمشر امانوېل مکرون ته په ټیټ غږ وویل: «زما په اند هغه غواړي یو تړون وکړي او زه فکر کوم هغه غواړي زما لپاره تړون وکړي، پوهېږې؟ که څه هم دا نامعقوله ښکاري،خو همداسې ده.»

په ثبت شویو خبرو کې ټرمپ همداراز د یوې درې اړخیزې ناستې یادونه هم کوي، چې پوتین او د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي به په کې ګډون وکړي. ټرمپ مخکې هم په ډاګه کړې وه چې باور لري دغه درې اړخیزه لیدنه به ترسره شي.

سره له دې، د سیاسي شنونکو په باور د ټرمپ دا ډول خبرې ښيي، چې هغه هڅه کوي خپل رول د جګړې په احتمالي حل کې مرکزي وښيي، خو لا هم شکونه شته چې ایا پوتین رښتیا هم د ده لپاره د سولې تړون ته تیار دی او که نه.

په دې کتنه کې دواړو لوریو له پاکستانه د افغان کډوالو د جبري اېستنې له امله د رامنځته کېدونکو ستونزو په تړاو خبرې کړي او همداراز یې په ډاګه کړې، چې د پاکستان حکومت له لوري افغانانو ته ورکړل شوی فرصت ډېر محدود دی او افغان کډوال نشي کولی په دې کمه موده کې خپل شخصي وسایل هم له ځانونو سره ولېږدوي او د دوی په خبره، پاکستان باید دغه ورکړل شوی ضرب الاجل وغځوي.

په اسلام اباد کې د طالبانو سفارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې یادو لوریو په دې کتنه کې د افغان او پاکستاني ګډو کورنیو له بېلتونه او همداراز د صعب العلاجه ناروغانو او د زده کوونکو د زده کړو په بهیر کې د ځنډ له راوستل کېدو پر مخنیوي هم ټینګار کړی دی.

سردار احمد شکیب ویلي: «د افغانستان او پاکستان تر منځ محدودو بندرونو ته په پام سره د داوطلبانه ستنېدنې په برخه کې د اسانتیاو د برابرېدو په موخه د نورو لارو پرانېستل ضروري دي. په پنډغالو کې سیار ټيمونه جوړ او د ستنېدنې پر مهال د پي، او، ار کارټ د وړاندې کولو د لغوې امکان باید وڅېړل شي.»

دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې پاکستان له دغه هېواده د پي، او، ار کارټ لرونکو افغانانو ته چې شمېر یې له یو میلیون څخه زیات دی، د روانې اګسټ میاشتې تر پایه وخت ورکړی چې له دغه هېواده ووځي، ګنې بیا به دوی په خپله لاس په کار شي.

د جمعیت علمای اسلام مشر مولانا فضل الرحمان هم پرون د هغو افغانانو لپاره چې د پاکستان په ګټه دي او هغو افغانانو لپاره چې په پنډغالو کې دي، د پاکستان له لوري د جلا جلا پالیسو د جوړولو غوښتنه وکړه او په وینا یې اېستل کېدونکي کسان هم باید په عزت سره واېستل شي نه په جبري توګه.