طالبان د یوه نوي میکانیزم له لارې سوداګریز بانکونه په ټولګټو پروژو کې ښکیلوي

هغه همداراز، له یاد هېواد څخه د نويو جوړیدونکو روغتیايي مراکزو لپاره د طبي تجهیزاتو برخه کې د مرستې غوښتنه کړې ده.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د پنجشنبې په ورځ (د زمري ۳۰مه) وویل، چې په دې لیدنه کې د روغتیايي کارکوونکو د ظرفیت لوړونې، لرې پرتو سیمو کې د روغتیايي خدمتونو وړاندې کولو، د روغتونونو لپاره د طبي تجهیزاتو برابرولو، د ساري ناروغیو د کنټرول برخه کې د تجربو شریکولو او د روغتیا په برخه کې د دوه اړخیزې همکارۍ اړوند بحث او خبرې تر سره شوې.

په ناسته کې طالب وزیر د روغتیا په برخه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ همکاري اړینه بللې ده.

جلالي دې ته په اشارې چې په افغانستان کې د ابتدایي او دویمې درجې روغتیایي خدماتو اړتیا زیاته لیدل کیږي، ویلي، «په ۳۱۸ ولسوالیو کې د عمومي روغتونونو جوړېدو لپاره هڅې پیل شوې، څو د مور او ماشوم د مړینې مخنیوی وشي».

قزاق سفیر افغانستان خپل دوست هېواد یاد کړی او ویلي یې دي، چې هڅه کوي په بېلابېلو برخو کې افغان روغتیایي کارکوونکو ته د روزنې زمینه برابره او د روغتیا برخه کې ورسره دوامداره همکاري وکړي.

یاد وزارت وایي چې قزاقي سفیر د تخنیکي پلاویو پر سفرونو موافقه وښوده او دا یې د تجاربو په شریکولو کې خورا ښه ګام وباله.

یاده دې وي، طالبانو په دې وروستیو کې له ازبکستان، قزاقستان، ترکمنستان او روسیې سره خپلې اړیکې پراخې کړې دي.

د ننګرهار ولایت لپاره د طالبانو مقام د پنجشنبې په ورځ، د زمري پر ۳۰مه وویل، چې د پېښې په اړه نور پرمختګونه به ډېر ژر په ډاګه شي.

طالب چارواکي وايي، چې د ننګرهار مرستیال والي مولوي عزیزالله مصطفی د استخباراتي او کشفي ادارو له مسولینو غوښتي چې پاتې عاملین هم په نښه کړي او ژر تر ژره یې د قانون منګولو ته وسپاري.

مولوي مصطفی ویلي: «موږ د هر ډول جرم او وژنې په وړاندې کلک دریځ لرو او د عدالت تامین زموږ اساسي هدف دی.»

خو طالبان داسې مهال دغه پېښه د شخصي دښمنۍ پایله ګڼي، چې د یادې کورنۍ غړي او پخواني سرتېري اسفندیار تلوار افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې دوی له هیچا سره شخصي دښمني او ستونزه نه لري.

یاده دې وي چې څو ورځې وړاندې د ننګرهار د سره رود ولسوالۍ په کوز سلطانپور کلي کې د اسفنديار په نوم د يو پخواني نظامي د کورنۍ له شپږو غړو سرونه پرې شوي وو. یاد نظامي د طالبانو له بیا ځلې واک ته رسېدو وروسته اروپا ته کډوال شوی و او کورنۍ یې په په سره رود ولسوالۍ کې اوسېده.

روسیې په جولای میاشت کې خپلو کورنیو اړتیاوو ته په پام، افغانستان او ترکمنسان ته د تېلو صادارت کم کړي او دا کچه د افغانستان په تړاو له ۳۳ زره او ۵۰ ټنو څخه ۹زره او ۵۰۰ ټنو ته کمه شوې ده.

د رویټرز د رپوټ له مخې، په جولای میاشت کې مسکو د کورني بازار لپاره د پټرولو حجم ۲،۳۶ میلیونه ټنه ټاکلی، په داسې حال کې چې په تېره جون میاشت کې دا کچه ۲،۱۸ میلیون ټنه وه. د دې ترڅنګ، مسکو د اګست له لومړۍ نېټې څخه د سپټمبر تر پایه پورې د پټرولو صادرات بند کړي دي.

په ورته وخت کې بېلاروس، چې افغانستان او ترکمنستان ته هم پټرول صادروي، د جولای په میاشت کې یې خپل صادرات لوړ کړي دي.

د افغانستان پر لور د بېلاروسي پټرولو ټرانزیت له اته زه او سل ټنو څخه ۲۹ زره ټنو ته لوړ شوی او تر کمنستان ته له ۵۱ زرو څخه ۵۱ زره او ۵۴۰ ټنو ته لوړ شوی دی.

پټرول افغانستان ته له ځمکنیو لارو او د کسپین سمندر له لارې وړل کیږي، لومړی له استراخان څخه د ایلینکا ترمینل له لارې په ټانکرونو کې او بیا د ترکمنستان له لارې تېرېږي.

د سوداګرو په وینا، د ترکمنستان له لارې د روسي "یورو-۵" چاپېریالي پټرول د موټرو په واسطه ایران ته لېږدول کېږي، خو ایران د ټیټې کچې محصول د بدیل په توګه افغانستان ته استوي.

سوداګر وايي، ایراني پېرودونکي د لوړې کچې تیلو واردولو ته لیواله دي، خو افغان مصرف کوونکو ته قیمت اهمیت لري.

په جون کې افغانستان او ترکمنستان ته د روسیې او بېلاروس د پټرولو صادرات۱۳۲زره او ۷۰۰ ټنو ته ورسېدل، چې د ایران او اسراییل شخړې یې یو لامل ګڼل کیږي، خو د سوداګرو د معلوماتو له مخې، ایران اوس هم د افغانستان د موټرو د سون‌توکو تر ټولو ستر عرضه‌کوونکی دی.

په اسلام اباد کې د طالبانو سفارت په ایکس لیکلي چې په دې لیدنه کې دواړو لوریو د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر دوه اړخیزو اړیکو تفصیلي خبرې وکړې، چې په ځانګړي ډول په خیبر پښتونخوا کې د مېشتو افغان کډوالو وضعیت، د خلکو ترمنځ تګ راتګ، او د سرحدي بندرونو، په ځانګړې توګه د تورخم دروازې، پر ستونزو او د حل لارو پکې تمرکز شوی دی.

په لیدنه کې په افغانستان کې د سرطان روغتون جوړولو باندې هم بحث شوی، چې دواړو خواوو یې پر ممکنه عملي کېدو خبرې کړې دي.

د خېبر پښتونخوا حکومت په تازه پرېکړه کې افغان کډوالو ته سپارښتنه کړې چې په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شي.

وروسته له هغه چې د ازبکستان د بهرنیو چارو وزارت په مزارشریف ښار کې د امیر علي شیر نوایي د مجسمې د نړولو په تړاو له طالبانو څخه د وضاحت غوښتنه وکړه، طالبانو د بلخ په مرکز مزارشریف ښار کې د نوايي د یادګار کتېبې د بیارغوني چارې پیل کړې.

په بلخ ولایت کې د طالبانو مطبوعاتي دفتر د پنجشنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د امیر علي شیر نوایي د یادګار کتیبې د بیارغونې چارې یې د ۱،۵ میلیون افغانیو په لګښت پیل کړې او د یوې میاشتې په موده کې به بشپړې شي.

د مزارشریف لپاره د طالبانو ښار وال حافظ عبدالرحمن همت ويلي، چې په پروژه کې د کتېبې ترمیم، د شنو ساحو جوړول، ناستځایونه، کتابتون او د امیر علي شیر نوايي د ژوند او ادبي اثارو د معرفي لوحو جوړول شامل دي.

همت ویلي:« موخه مو دا ده، چې د ملي او تاریخي شخصیتونو ارزښتونه وساتو، د ښار ښکلا ته وده ورکړو او خلکو ته یو فرهنګي چاپېریال برابر کړو.»

د طالبانو په خبرپاڼه کې دا نه دي ویل شوي، چې د امیر علي شیر نوايي نړول شوي مجسمه بیارغوي.

امیر علي شیر نوايي د ۱۵مې پیړۍ افغان تُرک توکمه ادبي، سیاسي او فرهنګي شخصیت و او طالبانو یې مجسمه څو ورځې وړاندې په مزارشریف کې ونړوله.

طالبانو تردې وړاندې هم د یو شمېر سیاسي، فرهنګي او تاریخي شخصیتونو مجسمې او یادګارونه نړولي او د ځینو څېرې یې مسخ کړې دي، چې د خلکو له سختو غبرګونونو سره مخ شوي دي.