هیله نجیب‌الله: د هېواد اصلي مشرانو په اړه به تاریخ او ولس پرېکړه کوي

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د چهارشنبې په ورځوویل، چې هدایت الله بدري د تاتارستان په پلازمېنه کازان کې د تېلو، ګازو د او کیمیاوي صنعتي فورم کې د وینا پرمهال د افغانستان په کاني زېرمو کې د پانګونې غوښتنه کړې ده.

د کانونو او پټرولیم وزارت ویاند همایون افغان ویلي:« هدایت الله بدري تاتارستان ته د خپل رسمي سفر په ترڅ کې د یاد هېواد له مشرتابه څخه د یادې غونډي د کوربه توب په مناسبت مننه وکړه او ګډونوالو ته یې د افغانستان د کاني زیرمو، تېلو او ګازو او په دې برخه کې د پانګونې د شته فرصتونو په اړه معلومات ورکړل. د تاتارستان شرکتونو او پانګوالو ته یې د افغانستان د تېلو، ګازو او په ځانګړي ډول د امو دریا، ګټواز او هلمند حوزو کې د پانګونې بلنه ورکړه.»

طالبانو ویلي، د افغان محصلینو لپاره د تحصیلي بورسونو او د مسلکي ظرفیت لوړولو په برخه کې هم د تاتارستان چارواکو ژمنه ورکړې.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت ویلي، چې په کازان کې د تات د نفتو دولتي شرکت مسوولینو هم له افغانستان سره د تخنیکي همکاریو، د متخصصینو د لېږلو او د روزنیزو برنامو د برابرولو ډاډ ورکړی.

تاتارستان ته د طالبانو سفرونه په داسې حال کې دي، چې د شنونکو په باور، روسیې د طالبانو له رسمیت پېژندنې سره سره، خپله همکاري ډېری د تاتارستان او طالبانو ترمنځ اړیکو پورې محدوده کړې ده.

د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزارت چهارشنبه (د وږي ۵مه) پر خپله اېکس‌پاڼه د نوري په حواله زیاته کړې، چې افغان ولس له ۴۰ کلنې جګړې وروسته له ګڼو ستونزو سره مخ دی او په سیمه کې یې د کډوالۍ لړۍ دوام لري.

ښاغلي نوري ټینګار کړی، چې دواړه هېوادونه باید د متقابل باور پر بنسټ خپلې اړیکې لا پیاوړې کړي.

ورته مهال، د ایران سفیر علي رضا بېکدلي ویلي، چې ایران د خپلو ټولو ګاونډیو هېوادونو او په ځانګړې توګه افغانستان ته ځانګړی درناوی لري. د هغه په وینا؛ تهران له کابل سره د سیاسي، اقتصادي او دوستانه اړیکو د لا پراختیا په لټه کې دی.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند خبیب غفران چهارشنبه (د وږي ۵مه) پر خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي، چې د یادې ډلې د موزیم مشر د جاپان د مرستو رول د افغانستان د بیارغونې او فرهنګي ارزښتونو د خوندي کولو په برخه کې ارزښتناک یاد کړی دی.

د طالبانو په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د جاپان سفیر په دې لیدنه کې ژمنه کړې چې هېواد به یې د افغانستان له ملي موزیم سره خپلو همکاریو ته دوام ورکړي او د کلتوري میراثونو د ساتنې او پراختیا په برخو کې به له افغان اړخونو سره همغږي جاري وساتي.

دغه لیدنه د جاپان سفیر د ماموریت د پای ته رسېدو په مناسبت شوې وه.

د دغه سازمان له لوري په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه معلومات د یوه پاکستاني چارواکي له‌خوا افشا شوي او دا مهال د خواله رسنیو په عامو پاڼو کې لاس په لاس کېږي.

په خبرپاڼه کې د افغان اېواک د مشر شاون وان ډیور له قوله راغلي، چې د دغه معلوماتو افشا کېدو د زرګونه افغانانو ژوند له ګواښ سره مخ کړی او په ټوله کې د دغې پروسې اعتبار ته یې زیان رسولی دی.

یاد سازمان د امریکا له حکومت غوښتنه کړې، چې له ځنډ پرته دې د افغانانو د خوندیتوب سربېره د دوی د بیا مېشتېدنې ځنډېدلې پروسې بېرته پیل کړي.

په پاکستان کې امریکا ته تلونکي مېشت یو شمېر افغانان هم په دې اړه اندېښنه لري. ثناءالله چې د امریکا کېس لري وايي، دی او کورنۍ یې په دې تړاو د خبرونو له خپرېدو وروسته په وېره کې دي.

هغه وایي:« پاکستان له یوې خوا په موږ د ویزو د تمدید لړۍ بنده کړې له بل پلوه بیا دا په‌کې اوس بله کیسه راووته، چې ډېره خطرناکه ده. موږ هره شېبه د جبري اېستلو له ګواښ سره مخ یو او دا چې محرم معلومات مو عام شوي؛ پایلې به یې موږ ته ډېرې بدې وي.»

د افغان اېواک مشر شاون وان ډیور همدا شان په پاکستان کې امریکا ته د تلونکو افغانانو د موضوع حل یوازې د امریکا اخلاقي مسوولیت نه؛ بلکې د امریکا د ملي امنیت اړتیا بللې ده.

په پاکستان او امریکا کې رسمي سرچینو بیا تراوسه په دې اړه څه نه‌دي ویلي.

سرچینو چهارشنبه (د وږي ۵مه) د دغه روغتون د روغتیاپالانو او کارکوونکو په حواله زیاته کړې، چې هغوی له سختو اقتصادي کړاوونو او بې‌عدالتیو سره مخ دي. د سرچینو په خبره؛ د یاد روغتون روغتیاپالانو او کارکوونکو ته له تېرو ۴ میاشتو راهیسې تنخواوې نه دي ورکړل شوې. روغتیاپالان وايي، چې دې چارې د هغوی پر مسلکي کارونو هم ډېر منفي اغېز کړی دی.

په روغتون کې یوې سرچینې د نوم‌ نه‌ښودلو په شرط وویل: «په تېرو شپږو میاشتو کې شاوخوا ۲۴زره ناروغان چې پر ډینګي، اسهال، کرونا او نورو بېلابېلو ناروغیو اخته وو، دغه روغتون ته مراجعه کړې ده. یوازې د شري نږدې ۲۵۰۰ناروغانو دغه روغتون ته مراجعه کړې، چې له دې ډلې ۱۸ کسان مړه شوي دي.»

د ننګرهار د انتاني روغتون روغتیاپالان او کارکوونکي وايي، چې دا مهال د ټرانسپورټ او کور کرايې، د ماشومانو او د خوراک څښاک اساسي اړتیاوې نه‌لري. که هغوی ته پر وخت تنخواوې او خپل امتیازات ورکول کېدای؛ نو هېڅکله نه اړ کېدل چې خپل غږ تر رسنیو ورسوي. ورته مهال، یو شمېر روغتیاپالان د روغتون له مدیریت شکایت کوي او وايي، چې غوښتنو ته یې څوک غوږ نه ږدي.

د یاد روغتون روغتیاپالان او کارکوونکي خبرداری ورکوي؛ که ستونزې یې ژر تر ژره او پر وخت حل نه‌شي، د ختیځ زون لپاره یوازینی انتاني تخصصي مرکز به خپل مهم فعالیتونه له لاسه ورکړي. سرچینې وايي، چې د مالي فشار له امله یو شمېر ډاکټران اړ دي چې خپلې دندې پرېږدي.

هغوی د طالبانو د عامې روغتیا وزارت او نړۍوالو مرسته‌رسوونکو بنسټونو غواړي، چې غږ یې واوري او د تنخواوو د ورکړې ترڅنګ، د عدالت د ټینګښت لپاره بېړنی اقدام وکړي. افغانستان انټرنشنل-پښتو هڅه وکړه، چې په دې تړاو په ننګرهار کې د طالبانو د عامې روغتیا ریاست نظر هم له ځان سره ولري؛ خو تر دمه د یاد ریاست له‌خوا هېڅ ډول غبرګون یا وضاحت نه‌دی ورکړل شوی.