په بریتانیا کې د یوې ۱۲ کلنې نجلۍ د جنسي تیري په تور دوه افغانان محکمې ته وړاندې شوي

باخبره سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې پخواني ولسمشر حامد کرزي د هبت‌الله اخوندزاده پلاوي ته ویلي، چې له هېواده نه وځي.

د سرچینو په وینا ښاغلي کرزي ټینګار کړی، چې افغانستان یې هېواد دی او نه غواړي له هېواده ووځي.

د طالبانو د مشر د پلاوي او حامد کرزي د لېدني د دقیق وخت په اړه څه نه دي ویل شوي.

سرچینې زیاتوي، چې دغه پلاوي حامد کرزي ته د هبت‌الله اخوندزاده پنځه ماده‌ییز دستور‌لیک سپارلی دی.

د دغه دستور‌لیک یوه کاپي افغانستان انټرنشنل ترلاسه کړې ده، چې په هغه کې «د طالبانو د رژیم اطاعت، د هر ډول سیاسي او رسنیزو فعالیتونو منع او په ملي او نړیوالو مسلو د تبصرو پر محدودیت» ټینګار شوی دی.

په دغه دستور‌لیک کې لیکل شوي:«د مشهورو شخصیتونو ستاینې، د ځانګړو مناسبتونو نمانځل، یا د ملي او نړیوالو مسلو په اړه څرګندونې کول» منع دي.

سرچینو دا هم ویلي، چې په دې ورستیو میاشتو کې د بهرني ډېپلوماټانو او کرزي ترمنځ لېدني هم محدودي شوې دي.

کرزي د وروستي ځل لپاره میرویس عزیزي سره لېدلي او په دغه لېدنه کې یې د برېښنا او انرژۍ په برخه کې د پانګې اچونې او د یادې پروژې د عملي چارو د پیل په اړه خوښي ښودلي.

کرزي په تېرو څلورو کلوونو کې څو ځله له بهرنیو ډېپلوماټانو سره لېدلي او کله نا کله یې په ځانګړي توګه د نجونو د زده کړو په اړه څرګندونې کړې دي. هغه د ښځو او نجونو د زده کړو او کار له ملاتړو څخه دی او له طالبانو یې غوښتي چې د نجونو ښوونځي پرانیزي او ښځو ته د کار اجازه ورکړي.

دغو سرچینو ویلي، چې طالبانو له کرزي غوښتي چې د ښځو د زده کړو او کار په اړه له څرګندونو ډډه وکړي.

حامد کرزي څه موده وړاندې پر کونړ د پاکستان د هوايي برېدونه په اړه اندېښنه څرکنده کړې وه، د تقاعد شویو کارکوونکو د معاشونو د ورکړې په اړه یې د طالبانو د پرېکړې هرکلی کړی و او د افغانستان د خپلواکۍ د ورځې په اړه یې پیغام خپور کړی و.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د مشر مخبرانو د حامد کرزي شخصي خبرې ثبت کړې، چې پخواني ولسمشر پکې ویلي، دی د هبت‌الله سیاسي ژوند پای ته رسوي او هبت‌الله ترې ډېر وېرېږي.

سرچینې وایي، د طالبانو د مشر مخبرانوله یوه مېلمه سره د حامد کرزي شخصي خبرې ثبت کړې دي.

کرزي په دې لیدنه کې مېلمه ته ویلي: «ملا هبت‌الله له هیچا دومره نه وېرېږي لکه له ما، ځکه زما حضور د هغه سیاسي ژوند پای ته رسوي او زه یې پر وړاندې یوازینی ریښتینی سیاسي ګواښ ګڼل کېږم».

د دې لیدنې د وخت او مېلمه په اړه معلومات نه دي ورکړل شوي.

افغان لوبغاړو د سیالیو تر پیل وړاندې خپل تمرینات بشپړ کړي او د افغانستان کرېکټ بورډ په وینا د لوبډلې هدف دا دی چې د راتلونکي اسیا جام لپاره غوره چمتووالی ولري.

د درې اړخیزې لوبلړۍ پایلوبه به د سپتمبر په اوومه نېټه د دوو غوره لوبډلو ترمنځ ترسره شي.

پاکستان تر دې دمه افغانستان سره اووه شل اوریزې سیالۍ ترسره کړي چې څلور پاکستان او درې افغانستان ګټلي دي.

په افغانستان کې د پولیو دغه دوه مثبتې پېښې په بادغیس او هلمند ولایتونو کې ثبت شوي.

همدارنګه، د هېواد له نهو ولایتونو څخه د پولیو ویروس چاپېریالي نمونې موندل شوي. هممهاله پاکستان کې د ۲۱ نوو پېښو راپور ورکړل شوی، چې ډېری یې د خېبر پښتونخوا په ناامنه سیمو کې دي.

د کندهار اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل پښتو ته د تېلو د لوړو بیو څخه شکایت کړی او ویلې یې دي، چې په دغه ولایت کې د تېلو اتحادیه په خپلسري ډول د تېلو بیې لوړوي.

په کندهار کې د تېلو د یو ټرانسپورټي شرکت مسوول د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په دغه ولایت کې د تېلو اتحادیه د ځینو طالبانو په همکارۍ په خپلسري ډول د تېلو قیمتونه لوړ کوي.

نوموړی وايي، په تېره یوه اوونۍ کې په کندهار کې د یو لیټر پټرول بیه له ۶۳ افغانۍ څخه ۷۱ افغانۍ ته لوړه شوې.

نوموړی وايي:«لومړۍ خو د تېلو کیفیت ډېر ټېټ دی، بیا نو همدا تېل هره ورځ په لیټر کې یوه افغانۍ ګرانیږي. د طالبانو د انحصاراتو ریاست او د تېلو اتحادیه یو مافیايي سیسټم جوړ کړی دی او په خپل سر د تېلو قیمتونه لوړوي. دوی نه نړیوال بازار ته ګوري او نه د ډالر او افغانۍ قیمتونه په نظر کې نیسي.»

د معلوماتو له مخې د اګسټ میاشت په ۱۳مه نېټه کندهار کې د یو لیټر تېلو بیه ۶۳ افغانۍ وه خو نن په کندهار کې د یو لیټر تېلو بیه تر ۷۱ افغانۍ لوړه شوې ده.

د جانان علیزي په نوم د کندهار ښار اوسېدونکي افغانستان انټرنشنل ته وویل:«د تېلو کیفیت دومره خراب دی چې حد یې نشته. موږ که تېل موټر یا موټرسایکل ته واچوو هغه خرابیږي، مجبوره یوو چې د جوړېدو لپاره یې دوه برابره پیسې مستري ته ورکړو. مخکې د تېلو کیفیت ښه و، خو اوس هم کیفیت خراب دی او هم یې قیمتونه ورځ په ورځ لوړیږي.»

له کندهار څخه باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو لوړ پوړو چارواکو له ایران او روسیې څخه د تېلو د وارداتو مسولیت په غاړه اخیستی او د یادو کسانو په خوښه په ازاد بازار کې تېلو ته بیې ټاکل کیږي.

طالبانو څه موده وړاندې په کندهار کې له پټرول پمپونو پرته په هټیو او ګرځنده بڼه د تېلو پلورل بند کړل چې له امله یې د تېلو سلګونه کاروباریان بیکاره شول.

دا په داسې حال کې ده، چې څه موده وړاندې د طالبانو د سټنډرډ عالي شورا د اقتصادي ثبات او د خلکو د روغتیا خوندي ساتلو په موخه افغانستان ته د وارېدونکو نفتي توکو لپاره ۵۷ سټنډرډونه او ازمایښتي کړنلارې تصویب کړې، خو کندهاریان وايي، د یادو سټنډرډونو د تصویب وروسته د تېلو کیفیت ټیټ شوی او قیمتونه یې لوړ شوي دي.

یادې ټولنې پنج‌شنبه (د وږي په ۶مه نېټه) ټینګار کړی، چې د اوبو سرچینو سم مدیریت د ټولو ګډ مسوولیت دی او باید هڅه وشي چې اوبه په سمه توګه استفاده او د راتلونکو انسانانو لپاره یو دوامداره راتلونکی جوړ شي.

اروپايي ټولنې په خپل پیغام کې ټینګار کړی دی: «اوبه ژوند دی. راځئ چې د هغې لپاره کار وکړو.»

څه موده مخکې ملګري ملتونه خبرداری ورکړی و، چې تر ۲۰۳۰کاله پورې ښايي د ښار ځمکنۍ اوبه بشپړې وچې شي او له دې سره به کابل د نړۍ لومړنی عصري ښار وګرځي چې له اوبو بې‌برخې کېږي.