طالبانو له «امارت پېژندنې» وروسته د «ملاهبت الله پېژندنې» لړۍ پیل کړې ده

د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزارت نن شنبه «وږي ۸مه» وویل، چې د بامیان ولایت په شیبر ولسوالۍ کې د اسلامي اخوت او د خلکو د ستونزو اورېدو تر سرلیک لاندې ولسي ناسته کې ددغه ولایت والي په خپله وینا کې د ملاهیت الله د فرمانونو پر عملي کېدو ټینکار کړی دی.

د طالبانو د بامیان والي دې غونډې ته ویلي، چې « د امیرالمؤمنین ټول فرمانونه باید زموږ په ټولنه کې عملي شي، ځکه د خلکو د ښېګڼې او هوساینې راز په همدې کې نغښتی دی».

په غونډه کې د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو امر محب ‌الله سجاد د ملاهبت الله له لوري صادر شوي فرمانونه د ټولنې د فرهنګي اصلاح او د ټولنیزو ستونزو د حل لپاره مهم ګڼلي دي.

هغه ویلي، چې د یاد فرمان په تطبیق سره به هغه ستونزې، چې د مړو د تدفین پر مهال د بې ‌ځایه لګښتونو او یا د خوښیو او ښادیو په مراسمو کې د افراط او زیاتو مصارفو له امله رامنځته کېږي، په بشپړه توګه له منځه ولاړې شي.

د ملاهبت الله د فرمانونو پر عملي کېدو ټینګار په داسې حال کې دی، چې لاتر اوسه د ملاهبت الله له خوا صادر شوي فرمانونو په بشپړ ډول نه دي تطبیق شوي.

ملاهبت الله چې د کابل پرځای کندهار کې مېشت دی، په خپلو ویناوو کې هم د خپلو فرمانونو پر عملي کېدو ټینکار کوي.

طالبانو د ۲۰۲۳ کال په اګسټ میاشت کې ټول ښځینه سینګارتونونه وتړل، چې له امله یې ۱۲زره کاروبارونه بند شول او له ۵۰ زره ډیرې ښځې وزګارې شوې.

خو د طالبانو له یاد اقدام وروسته هم د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې یو شمېر سینګارتونونو په پټه خپل فعالیت ته دوام ورکړی و.

ګارډین ورځپاڼې په خپل یوه راپور کې ویلي، چې اوس طالبانو په ټولو ولایتونو کې قومي مشرانو او سپین ږېرو ته امر کړی، چې د پټو سینګارتونونو په اړه د امر بالمعروف محستبانو سره معلومات شریک کړي.

د دریو ماشومانو مور ۳۸ کلنه فرشته وايي، چې د سینګارتونونو له تړل کېدو وروسته یې په پټه خپل کار ته دوام ورکړی، ځکه د کارکولو بله لار نه ده ورپاتې.

نوموړې وايي:« کله چې طالبانو زموږ سینګارتونونه وتړل، زه د خپلې کورنۍ یوازینۍ نفقه برابروونکې وم، خاوند مې ناروغ و، درې واړه ماشومان لرم. اړه یمه چې کار وکړم او لګښتونه یې پوره کړم».

هغه زیاتوي، «کله چې زه یو ښځه سینګار کړم، کله چې هغه ځان ته هنداره کې وګوري او موسکا وکړي، نو د هغې خوښې زما خوښي ده.»

نوموړې د طالبانو د نویو ګواښونو په اړه ویلي:« نه پوهیږم د خطر باجود به کار ته دوام ورکولی شم او که نه. دا یو ډېر لوی خطر دی. بل کار مې نه دی زده. زموږ اقتصادي حالت ډېر خراب دی، خو په دې نړۍ کې بل څوک نشته چې زموږ غږ واوري او ملاتړ مو وکړي.»

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته دغې ډلې د ښځو ضد اقداماتو ته دوام ورکړی چې له امله یې میلیونونه نجونې او ښځې له زده کړو او کار کولو منع او د ښځو ټولنیز ژوند نږدې بشپړ محدود شوی دی.

دا مساله اوس ډېری یوې افغانې کورنۍ ته راجع کیږي، چې اوس مهال په پاکستان کې ژوند کوي. دغې کورنۍ په اسلام‌اباد کې د جرمني سفارت نه د ویزې غوښتنه کړې وه، خو د بهرنیو چارو وزارت یې غوښتنلیک رد کړی ځکه امنیتي چېک یې نه دی ترسره شوی.

د دویچلنډ فونک د رپوټ له مخې، لومړی محکمې د کورنۍ په ګټه پرېکړه کړې وه، خو اوس عالي محکمې د حکومت دریځ تایید کړی دی.

جرمني حکومت تازه اعلان کړی چې د هغو افغانانو د قبلېدو بهیر به بېرته پیل کړي چې مرستې ته اړتیا لري.

د «بیلد» ورځپاڼې د راپور له مخې، راتلونکې دوشنبه د لومړۍ الوتنې پلان شته چې شاوخوا ۵۰کسان به جرمني ته پکې ولاړ شي.

اوس مهال نږدې دوه زره افغانان له خپلو کورنیو سره په پاکستان کې د جرمني په تمه انتظار کوي.

سرچینو نن شنبه د «وږي ۸مه» وویل چې طالبانو له افچین چینايي شرکت سره د امو سیند حوزه کې د نفتو د استخراج قرارداد د نامعلو دلایلو له امله لغوه کړی دی.

یوې سرچینې وویل:« له هغه وروسته چې د طالبانو له خوا له افچین کمپنۍ سره قرارداد لغوه شو، د طالبانو استخباراتو د لنډ وخت لپاره بندیان کړل، له دوی یې پاسپورټونه واخیستل چې له افغانستان څخه ونه وځي خو اوس یې یوازې د اتو تنو پاسپورټونه ورکړي، چې هغوي چین ته رسېدلي.»

د طالبانو یوې سرچینې وویل:« د افچین کمپنۍ کارکوونکي نیول شوي ول خو له خوشې کېدو وروسته له هغوی څخه استخباراتو پاسپورټونه اخیستي ول چې له افغانستان نه ونه وځي.»

د طالبانو دې سرچینې د کسانو د نیول کېدو د علت په اړه له څه ویلو ډډه وکړه.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د غبرګولي ۴مه اعلان وکړ چې، د اموسیند د نفتي حوزې د اکتشاف او استخراج تړون چې له «افچین شرکت» سره د ۲۵ کلونو لپاره لاسلیک شوی و، د قراردادي شرکت له لوري د ژمنو د پرله‌پسې سرغړونو له امله فسخ شوی دی.

د تړون د فسخ کېدو پرېکړه د طالبانو د اقتصادي معاونیت په وړاندیز او د دغې ډلې د ریاست الوزرا د حکم پر بنسټ شوې وه.

تر اوسه پورې د چین افچین کمپنۍ د طالبانو له خوا د تړون د لغوه کېدو او د دوی د څرګندونو په اړه غبرګون نه دی ښودلی.

یوې چینايي سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل:« قرارداد طالبانو خپله لغوه کړ خو اوس یې د کمپنۍ کسان ځکه نیولي چې پر کمپنۍ فشار راوړي څو ماشین الات طالبانو ته پرېږدي.»

دوی همدراز وویل چې طالبان اوس هم د دوی د ماشین الاتو په واسطه تېل استخراجوي.

سرچینې زیاته کړه:« د امو سیند نفتي حوزه کې سروې او د څاګانو کیندنې کارونه افچین کمپنۍ ترسره کړي او د تېلو استخراج پیل شوی و خو طالبانو تړون لغوه کړ.»

دا څرګندونې په داسې حال کې دي، چې طالبانو د کانونو وزارت یو پلاوی د روسیې تاتارستان جمهوریت ته تللی و او هلته یې له روسي کمپنیو غوښتي وو چې د امو سیند د نفتو استخراج پرغاړه واخلي.

د وږي پر ۷مه د امریکا ملي راډيو خبر ورکړ، چې د طالبانو او یوې چینايي کمپنۍ تر منځ د امو نفتي حوزې د نفت او ګازو د هوکړې له لغوه کېدو وروسته طالبانو نفتي څاګانې ولکه کړې او چینايي کارکوونکي یې له سیمې اېستلي دي. د سرچینو په وینا، طالبانو د یادې کمپنۍ ۱۲ کارکوونکي هم نیولي دي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د جاپان کیودو نیوز سره په یوه تازه مرکه کې چې نن خپره شوه، له واشنګټن څخه وغوښتل چې په بهر کې د افغانستان کنګل شتمنۍ ازادې کړي.

مجاهد وویل، په داسې حال کې چې د طالبانو په مشرۍ حکومت په ټوله نړۍ کې ۴۱ ډېپلوماتیک ماموریتونه پرمخ وړي، دوی له نورو هېوادونو سره «د اړیکو ښه کولو لپاره ټول اقدامات کړي دي».

هغه پر جاپان غږ وکړ، چې د روسیې لاره تعقیب کړي او طالبان په رسمیت وپېژني.

د چاپان کیودو نیوز په خپل رپوټ کې لیکلي، چې د امریکا متحده ایالاتو، جاپان او اروپایی هیوادونو له بشري حقونو د سرغړونو په ځانګړي توکه د نجونو پر زده کړو بندیز او د ښځو د کار ترڅنک د نورو محدودیتونو له امله، د طالبانو له رسمیت پیژندلو ډډه کړې ده.

مجاهد وویل چې تعلیم «یوه داخلي مساله ده» چې دده په وینا، «د افغانستان کلتور او مذهب» منعکسوي.

مجاهد له امریکا سره د اړیکو په اړه وویل چې متحده ایالات په قطر کې د افغانستان لپاره یو شارژدافیر ټاکلی دی چې هلته د طالبانو له استازو سره ګوري.

هغه وویل چې د دوی حکومت "له متحده ایالاتو سره د ښو اړیکو د جوړولو لپاره هر ګام پورته کړی دی" او واشنګټن باید متقابل عمل وکړي.