طالبانو د غوري سیمنټو د درېیمې توليدي فابریکې د جوړولو چارې پیل کړې

د طالبانو یادې ادارې د یکشنبې په ورځ ویلي، چې اقینې بندر تخنیکي ټیم د ارزونې پرمهال یې ۵۲ ټنه ګاډر چې د سټنډرډونو خلاف تثبیت شول، بېرته ترکمنستان ته وګرځول.

پر همدغه مهال یادې ادارې ویلي، چې د فراه ۷۸ میل بندر تخنیکي ټیم د ارزونې پر مهال ۲۳ ټنه اوسپنه د سټنډرډونو خلاف ثابته شوې ده او بېرته یې ایران ته ورګرځولې ده.

د اګسټ ۳۱مه، له پاکستان څخه د افغان کډوالو د ستنولو وروستی ضرب الاجل دی چې نن پوره کیږي.

ددغه ضرب الاجل له پوره کېدو سره سم له پاکستان نه د افغان کډوالو د ستنېدو بهیر هم چټک شوی دی، خو یو شمېر افغان کډوال وايي، چې «موټر چلوونکي د دوی له مجبوریت څخه په استفاده لوړې کرايې اخلي».

یو شمېر کډوالو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې موټرچلوونکي له دوی څخه د پنجاب ایالت له لاهور او نورو سیمو څخه په تورخم کې د افغان کډوالو تر پنډغالي تر ۵۰۰ زره کالدارو کرایه اخلي.

کډوالو ویلي، چې وړاندې یاده کرایه تر ۲۰۰ زره کالدارو وه.

د صایم خان په نوم یو افغان کډوال وویل:«زما کور په لاهور کې و، د پاکستان حکومت اعلان وکړ، چې د سپتمبر تر لومړۍ نیټې پورې دې ټول افغانان خپل هېواد ته ستانه شي، له دې اعلان وروسته افغانان له سختو ستونزو سره مخ شوي دي. له لا هوره تر تورخم پورې مخکې د لارۍ کرایه تر ۲۰۰ زره کالدارې وه، خو اوس دغه کرایه لوړه شوې ده او تر ۵۰۰ زره کالدارو کرایه اخلي.»

پاکستان سبا د دوشنبې په ورځ د سپټمبر له لومړۍ نېټې څخه د هغو شاوخوا ۱،۴ میلیونو افغانانو د اېستلو بهیر پیلوي، چې د پي او ار کارټونه لري.

پاکستاني چارواکو ویلي و چې یوازې په اګسټ میاشت کې لږ تر لږه ۶۰ زره او ۷۷۳ افغان کډوال چې د «پي‌او‌ار» او «ای‌سي‌سي» کارټونه یې لرل، د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

د دغه هېواد د کورنیو چارو وزارت مخکې ویلي و، چې د دې کارتونو د اعتبار موده پای ته رسېدلې او د کارت لرونکو پاتې کېدل به په پاکستان کې غیر قانوني وي.

د بشري حقونو مدافعینو په جبري ډول افغانستان ته د دغو کډوالو شړل له بشري حقونو سرغړونه بللې او ټینګار یې کړی، چې پاکستان د نړیوالو قوانینو پر اساس د جبري نه اېستلو د اصل په رعایت کولو مکلف دی.

د انځورونو د خپرولو په اړه په وضاحت کې اډمز لیکلي چې هغه دا اقدام د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان کې په تذکرو کې د مېرمنو انځورونو د بندیز په اعتراض کې کوي.

د هغې په وینا، که افغان میرمنو ته اجازه ورنه کړل شي چې په خپلو پېژندپاڼو او نورو اسنادو کې انځورونه ولري نو د طالبانو میرمنې باید په خپلو پاسپورټونو، واده سندونو او رسمي اسنادو کې هم انځورونه ونه لري.

د دې اونۍ په پیل کې، خبرونه خپاره شول چې د طالبانو د مشر ملا هبت الله د یوې وینا پر بنسټ، د هویت او رسمي اسنادو کې د ښځو انځورونو لګول منع شوي دي او دا حکم په شفاهي ډول صادر شوی دی.

اډمز د هغو میرمنو انځورونه خپاره کړل چې مېړونه یې د روسیې، ایران، قزاقستان او د پاکستان د بلوچستان په ګډون په هیوادونو کې د طالبانو په ډیپلوماټیکو پوستونو کې ځای پر ځای شوي دي.

هغې نیوکه کړې، چې څنګه ځینو هیوادونو طالبانو ته اجازه ورکړې چې رسمي استازیتوب ولري په داسې حال کې چې افغان میرمنې په خپلو کورونو کې بندیانې دي.

هغې ټینګار کړی، چې «دا میرمنې بې ګناه ننداره کوونکې نه دي» دوی د هغو نارینه وو میرمنې دي چې د طالبانو له رژیم څخه ګټه پورته کوي او له دوی سره په ازاده توګه سفر کوي په داسې حال کې چې افغان میرمنې له ډیرو اساسي حقونو محرومې دي.

اډمز خبرداری ورکړی، چې د ډلې د چارواکو د میرمنو د انځورونو خپرول به تر هغه وخته پورې جاری ساتي، چې طالبان د میرمنو د انځورونو د بندیز پریکړه بیرته نه وي اخېستې.

په همدې حال کې تېره ورځ د طالبانو دارالافتاء یو فرمان صادر کړ، چې په پېژندپاڼو کې د میرمنو انځورونو لګول جایز نه دي او یوازې هغه ښځې انځور لګولای شي، چې بهر کې یې تذکرې ته اړتیا وي، خو په کوردننه ښځې په تذکرو کې انځوورنو ته اړتیا نه لري.

ملا عبدالغني برادر ټینګار کړی چې د سالنګونو لویې لارې د جوړېدو په برخه کې باید کیفیت ته ځانګړې پاملرنه وشي. د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال د رسنیز دفتر په خبرپاڼه کې راغلي چې قراردادي شرکت هم د ژمي موسم تر رارسېدو وړاندې د چارو پشپړېدو ډاډ څرګند کړی دی.

طالبان وایي، د دغه سړک ۵۰سلنه چارې بشپړې شوي او ۸۵ متره کانکرېټ پرې اچول شوی چې د بارونو پر وړاندې قوي مقاومت ولري. طالبانو تر دې دمخه هم د سالنګونو د جوړېدو ژمنې کړې وې.

سالنګ چې د کابل او شمالي ولایتونو ترمنځ د تګ راتګ، سوداګرۍ او ټرانزیټ مهم لاره د ده ژمي په موسمو کې د واورې ښوېیدو پېښو له امله ډېر کله بنده او مساپرې هم ورسره له ګڼو ستونزو سره مخ وي. پر دې لاره د واورې ښوېدنو او ټرافیکي پېښو له کبله خلکو هم ته مرګ‌ژوبلې اوړي.

د دغه وزارت ویاند محمداشرف حق شناس زیاتوي: «د اقینې بندر له لارې ۵۸۳۳، د تور غونډۍ نه ۱۳۱۲۰، او خواف پټلۍ له لارې یې ۱۲۱۱۶ ټنه توکي لېږدول شوي دي». د هغه په خبره، په دغه توکو کې صادرات او واردات هم شامل دي، خو ډېره برخه یې بیا صادرات جوړوي.

طالبان باور لري هر څومره چې د دوی صادرات ډېرېږي، نو په هماغه کچه کاري فرصتونه ډېرېږي او او عواید یې هم لوړېږي. طالبانو تر دې مخکې هم د دغه ډول توکو د لېږد رالېږد خبرونه ورکړي او دا جوتوي چې دا ډله اوس د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره پر سوداګریزو تعاملاتو بوخته ده. د چارو کارپوهان باور لري چې د منځنۍ اسیا هېوادونو اړیکې له طالبانو سره پر سیاسي، نه بلکې پر سوداګریز تعامل ولاړې دي.

د راپورونو له مخې،‌ د منځنۍ اسیا ځنې هېوادونه د خپلو امنیتي مجبوریتونو له کبله طالبانو سره تعامل کوي او اقتصادي اړیکې هم ښايي د همدې کړۍ یوه برخه وي. که څه هم طالبان په کور دننه د اقتصادي ودې، سوداګرۍ پراختیا او مالي ځان بساینې دعوې کوي، خو په افغانستان کې لوږه، اقتصادي ناورین او بې‌وزلي ورځ تر بلې پراخېږي.