د طالبانو د ټولګټو وزارت خبر ورکړی چې تېره اوونۍ یې د افغانستان د بېلابېلو بندرونو له لارې څه باندې ۹۰ زره ټنه توکي هېواد ته وارد کړي او بهر ته یې هم د صادراتو لېږد کړی دی. د دغه وزارت په وینا، ډېره برخه دغه توکي له اقینې بندر نه لېږدول شوي دي.
د دغه وزارت ویاند محمداشرف حق شناس زیاتوي: «د اقینې بندر له لارې ۵۸۳۳، د تور غونډۍ نه ۱۳۱۲۰، او خواف پټلۍ له لارې یې ۱۲۱۱۶ ټنه توکي لېږدول شوي دي». د هغه په خبره، په دغه توکو کې صادرات او واردات هم شامل دي، خو ډېره برخه یې بیا صادرات جوړوي.
طالبان باور لري هر څومره چې د دوی صادرات ډېرېږي، نو په هماغه کچه کاري فرصتونه ډېرېږي او او عواید یې هم لوړېږي. طالبانو تر دې مخکې هم د دغه ډول توکو د لېږد رالېږد خبرونه ورکړي او دا جوتوي چې دا ډله اوس د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره پر سوداګریزو تعاملاتو بوخته ده. د چارو کارپوهان باور لري چې د منځنۍ اسیا هېوادونو اړیکې له طالبانو سره پر سیاسي، نه بلکې پر سوداګریز تعامل ولاړې دي.
د راپورونو له مخې، د منځنۍ اسیا ځنې هېوادونه د خپلو امنیتي مجبوریتونو له کبله طالبانو سره تعامل کوي او اقتصادي اړیکې هم ښايي د همدې کړۍ یوه برخه وي. که څه هم طالبان په کور دننه د اقتصادي ودې، سوداګرۍ پراختیا او مالي ځان بساینې دعوې کوي، خو په افغانستان کې لوږه، اقتصادي ناورین او بېوزلي ورځ تر بلې پراخېږي.
په کال ۱۳۲۸ کې په کابل کې د یوې سترې غونډې پرمهال چې د لر او بر قومي مشرانو او د سیاسي گوندونو استازو په کې گډون کړی وو، د وږې ۹مه د لر او بر پښتنو او بلوڅو د پیوستون او یووالي د ورځې په نامه ونومول شوه.
مدني فعاله شریفه سوله وايي پښتانه او بلوڅان د تاریخ په اوږدو کې له یو بل سره نږدې پاتې شوي دي، گډ دیني، فرهنگي او تاریخي مشترکات لري او باید له دغې ورځې د دواړو قومونو د لا نږدېوالي لپاره کار واخیستل شي.
د نوموړې په خبره، دواړه پښتانه او بلوڅان په لوی لاس د ځینو لاملونو له کبله جګړې ته اړ ایستل شوي چې له امله یې دا مهال له لویو ننګونو سره مخامخ دي. هغه وايي: «د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته پراته دغه دواړه ویاړلي قومونه په خپلو کې ښې اړیکې لري خو له بده مرغه دواړه ګډ دښمن لري چې دوی یې د افراطیت په لومه کې راایسار کړي دي.»
مدني فعالان وايي چې پښتانه او بلوڅان باید یو بل ته په لاس ورکولو دوی ته متوجې ګډې ستونزې حل کړي او سولهییز ژوند ته رسېدو لپاره هلې ځلي وکړي.
د بلوڅو او پښتنو د یوالي او پیستون ورځ د ټولنیزو رسنیو د کارونکو له لوري هم نمانځل کیږي. د ټولنیزو رسنیو کارونکي وايي چې د دواړو پښتنو او بلوڅانو پیستون او یوالي اوس دې پړاو ته رسیدلی لکه یو روح او دوه جسمونه.
دوی وايي دواړو قومونه په سخت وخت کې د یو بل ترڅنګ درېدلي، خو اوس د دې وخت رارسېدلي چې دواړه په ګډه د ګواښونو او ننګونو د مخنیوي لپاره خپل یووالی او پیستون لا پسې ټینګ کړي.