د ډیپلوماتیکو استازولیو شورا: نړۍواله ټولنه باید د مرستې لپاره بېړنی اقدام وکړي

د یوه روغتون د بېړنۍ څانګې مسوول افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل: «د ټپیانو شمېر دومره زیات دی چې زموږ د امکاناتو نه دی. تر ټولو لویه ستونزه دا ده چې د ښځینه ډاکټرانو شمېر ډېر محدود دی. د ښځینه ټپیانو لپاره ځانګړې څارنه او درملنه اړینه ده، خو موږ کافي پرسونل نه لرو. که ژر مرسته ونه شي، نو زمونږ ډېری ټپیان به خپل ژوند له لاسه ورکړي.»

د دغه روغتیاپال په وینا، د ښځینه ډاکټرانو د کمښت تر څنګ، روغتونونه او کلینیکونه د بسترونو او ځای له کموالي سره هم مخ دي. د زلزلې له امله د ټپي شویو کسانو شمېر دومره لوړ دی، چې ځیني ناروغان په دهلیزونو او د روغتونونو په انګړونو کې تداوي کېږي.

100%

حبیبه چې د زلزلې له امله ټپي شوې ده او په یوه روغتون کې پر بستر پرته ده، افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وایي: «موږ ښځې ډېره ستونزه لرو، ځکه ډېرې ښځینه ډاکټرانې نشته. ځینې ښځې د نارینه ډاکټرانو تر درملنې لاندې ښه احساس نه لري. زه خپله له څو ساعتونو راهیسې دلته پرته یم، خو بیا هم د ښځینه ډاکټرې په تمه یم. هیله لرم چې مرسته راورسېږي او زموږ درملنه په ښه ډول وشي.»

روغتیاپالان زیاتوي، که د ښځینه ډاکټرانو او روغتیايي وسایلو بېړنۍ مرسته ونه رسېږي، د ټپیانو د مړینې کچه نوره هم لوړېدلی شي.

دوی پر نړۍوالو سازمانونو او د سیمې پر چارواکو غږ کړی، چې په ځانګړي ډول د ښځینه ډاکټرانو د لېږلو او د اضافي روغتیايي اسانتیاوو د برابرولو لپاره بېړنی اقدام وکړي.

بلخوا، زلزله ځپلې سیمې د ژغورنې، بېړنیو درملو او د ښځینه روغتیايي پرسونل په برخو کې د پراخو مرستو غوښتنه کوي.

د دغه هېواد د رسمي اعلامیې له مخې، یاد ټیم به له نورو مرستندویو ډلو سره یو ځای د زیانمنو خلکو د ژغورنې او بېړنیو مرستو په بهیر کې برخه واخلي.

متحده عربي اماراتو په خپلو مرستو کې د ژغورنې د ټیم تر څنګ لومړنۍ بېړنۍ بشري مرستې هم افغانستان ته لېږلې دي.

په دغو مرستو کې خوراکي توکي، طبي وسایل او خیمې شاملې دي، څو د هغو کسانو لپاره بېړنۍ اړتیاوې برابرې شي، چې د زلزلې له امله یې کورونه ویجاړ شوي او بې کوره پاتې دي.

د افغانستان په ختیځ کې له مرګونې زلزلې شاوخوا ۲۴ ساعته وروسته، متحده عربي امارات لومړی هېواد دی چې د ژغورنې ځانګړی ټیم یې افغانستان ته ولېږه.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یوه چارواکي د دوشنبې په ورځ رویټرز خبري اژانس ته ویلي، چې تر اوسه هېڅ کوم بل هېواد د لټون او ژغورنې ټیم د استولو لپاره امادګي نه ده ښودلې.

راپورونه وایي، چې طالبانو له روسیې څخه د مرستې غوښتنه کړې ده او مسکو اعلان کړی، چې دغه غوښتنه د څېړنې او ارزونې لاندې ده.

د یادونې وړ ده، چې په وروستۍ زلزله کې یوازې په کونړ، لغمان، ننګرهار او نورستان ولایتونو کې له ۸۰۰ څخه ډېر کسان مړه شوي او زرګونه نور ټپیان شوي دي. دا په داسې حال کې ده، چې د مرستندویو ډلو هڅې د جغرافیایي ستونزو او د لارو د بندښت له امله له خنډونو سره مخ دي.

اوچا ویلي، چې ډېری اغېزمن شوي خلک د غرنیو او لرې پرتو سیمو اوسېدونکي دي. د لارې بندېدو له امله نه یوازې مرستندویه ټیمونه له ستونزو سره مخ دي، بلکې ځايي خلک هم نشي کولی په اسانۍ د خپلو ټپیانو درملنې ته لاسرسی ولري.

د اوچا د معلوماتو له مخې، د زلزلې له امله تر اوسه شاوخوا ۱۲زره کسان اغېزمن شوي دي. د کونړ ولایت د څوکۍ او نورګل په ګډون درې نورې ولسوالۍ، د ننګرهار درهء نور او مرکز جلال اباد او همدارنګه په لغمان کې درې ولسوالۍ له سختو زیانونو سره مخ دي. ځینې کورونه په بشپړ ډول نړېدلي، ډېری نور نیمه ویجاړ شوي او د خلکو د استوګنې وړ نه دي پاتې.

په راپور کې ویل شوي، چې د زلزله‌ځپلو خلکو د بېړنیو اړتیاوو لپاره لومړنی نوملړ ترتیب شوی دی. په دې اړتیاوو کې بېړنۍ سرپناه لکه خیمې، غېرخوراکي توکي (کمپلې، د پخلنځي سامان)، د څښاک پاکې اوبه، بېړني خوراکي توکي او همدارنګه طبي وسایل شامل دي.

د اوچا د معلوماتو له مخې، د ملګرو ملتونو تر دې دمه شاوخوا ۲۰ د بېړني ارزونې ټیمونه د کونړ او ننګرهار درهء نور ته رسېدلي دي، څو د زیانونو او اړتیاوو په اړه دقیقه څېړنه وکړي. تر څنګ یې پنځه نور ټیمونه د کونړ، لغمان او ننګرهار نورو سیمو ته د تګ لپاره چمتودي.

سره له دې هڅو، د مرستو رسونه د جغرافیایي محدودیتونو او د غرنیو لارو د بندېدو له امله له سختو ستونزو سره مخ ده.

100%

اوچا وایي، د ځمکې ښویېدنې او د ډبرو غورځېدو له امله ډېری سیمو ته د ځمکني ټرانسپورټ لارې بندې او د تګ راتګ وړ نه دي پاتې، له همدې کبله د مرستندویو ډلو هڅې روانې دي څو په ځینو سیمو کې د هوا له لارې د خلکو مرستې او بېړنۍ درملنه ترسره شي.

ملګرو ملتونو په خپل راپور کې لیکلي، چې د زلزله‌ځپلو سیمو اوسېدونکو لپاره نه یوازې فزیکي مرستې اړینې دي، بلکې د رواني ملاتړ اړتیا هم ډېره جدي ده، ځکه د ډېرو خلکو د کورنیو غړي له لاسه ورکړي او ماشومان د دې پېښې له امله له سختو رواني فشارونو سره مخ دي.

د راپور له مخې، که څه هم د ځايي خلکو او ځینو خیریه ډلو هڅې روانې دي، خو د اړتیاوو کچه ډېره لوړه ده او له همدې امله نړۍواله ټولنه باید د افغانستان د خلکو په مرسته کې چټک او همغږی ګام واخلي.

امرخېل په خپلو څرګندونو کې وویل: «نن چې زموږ دغه خویندې د خپلو زلزله ځپلو ښځينه ټپیانو په چوپړ کې دي، دا د تعلیم برکت دی. که دوی بې‌تعلیمه سترې شوې وای، نن به ښځينه ټپیانو له دردونو زګیروي کول، کړيکې به یې وهلې، خو د درملنې به یې څوک نه وو.»

د هغه په وینا، د نجونو تعلیم نه یوازې د هغوی شخصي پرمختګ تضمینوي، بلکې ټولنه هم د هغوی له وړتیاوو ګټه پورته کوي.

امرخېل ټینګار کړی، چې په ناورینونو، طبیعي پېښو او بېړنیو حالاتو کې ښځینه متخصصې ډاکترانې او نرسانې ډېر مهم رول لوبوي او د هغوی نشتوالی د ښځینه ناروغانو لپاره د درملنې جدي خلاء رامنځته کوي.

هغه زیاته کړه، چې د نجونو د تعلیم مخنیوی د ټولنې د نیمې برخې د ظرفیتونو ضایع کېدل دي او دا محرومیت نه یوازې ښځو ته زیان اړوي، بلکې ټول افغان ملت یې تاوان ویني.

امرخېل له افغانانو او د هېواد له سیاسي مسولینو وغوښتل، چې د نجونو د زده کړو موضوع په جدي ډول تعقیب کړي او اجازه ورنه کړي، چې د ټولنې نیمه برخه د خپل اساسي حق یعنې زده کړو څخه بې برخې شي.

هغه په ټینګار سره وویل: «دې محروميت کې د هېڅ افغان خیر نشته، بلکې زیان یې ټولو ته رسېږي.»

په دې تصویب شوې پرېکړه کې ویل شوي، چې د افغانستان د خلکو هر ډول مرسته به د مسلمانۍ او اخلاقي مسوولیت له مخې اړینه ګڼل کېږي.

د خېبرپښتونخوا د ایالتي اسمبلۍ پرېکړه په ځانګړې توګه ټینګار کوي، هغه افغانان چې د زلزلې له امله «شدید ټپیان» شوي دي، باید بې له ویزې پاکستان ته ولېږدول شي، ترڅو د هغوی د درملنې لپاره مناسبې روغتیايي اسانتیاوې برابرې شي.

همدارنګه په دغه پرېکړه کې غوښتنه شوې، چې د خېبرپښتونخوا صوبایي حکومت د فدرالي حکومت په همغږۍ سره د مرستو ډلې او طبي توکي افغانستان ته واستوي، څو د زلزلې له امله زیانمنو شویو خلکو سره بېړنۍ مرستې وشي.

د یادولو وړ ده، چې تېره شپه د افغانستان په ختیځ کې د رېښتر په کچه شپږ درجې زلزله وشوه، چې له امله یې ډیر مالي او ځاني تاوانونه اوښتي دي.

یوازې په کونړ ولایت کې لږ تر لږه ۸۰۰ تنه مړه شوي او نږدې درې زره کسان ټپیان دي. ګڼ شمېر خلک لا هم د ویجاړو شویو کورونو تر خاورو لاندې بند پاتې دي.

د خېبرپښتونخوا اسمبلۍ ټینګار وکړ، چې د دواړو هېوادونو خلک په ګډو غمونو کې د یو بل تر څنګ ولاړ دي او په داسې پېښو کې مرستې ګډه انساني دنده بولي.