په کابل کې د سعودي عربستان سفارت وايي، چې د ملک سلمان بنسټ د ننګرهار په مرکز «جلال اباد» کې په وړیا توګه د سترګو پر ناروغیو اخته کسانو د درملنې دویم پړاو پای ته ورساوه. په دغو درملیزو خدماتو کې د سترګو معاینه، د درملو او عینکو ورکړه او د جراحۍ عملیات شامل وو.
په دغه پړاو کې ۵ زره او ۲۲ کسان معاینه او درمل ورکړل شوي او د ۴۰۵ ښځینه او نارینه ناروغانو د سترګو د جراحۍ عملیات ترسره شوي او همداراز د سترګو ۶۰۰ ناروغانو ته چې په لید کې یې ستونزې درلودې عینکې ورکړل شوي دي.
په کابل کې د سعودي عربستان سفارت د جمعې په ورځ (د وږي ۱۴مه) پر اېکس خواله رسنۍ ویلي، دغه خدمات د «نور سعودي» پروګرام له لوري او د ملک سلمان او د البصر خیریه مرستندویه بنسټونو په همکارۍ وړاندې شوي دي.
طالبانو د روان کال په غبرګولي میاشت کې اعلان وکړ، چې د ملک سلمان بنسټ په دوو اونیو کې په کابل، هرات او بلخ ولایتونو کې د سترګو پر ناروغیو ۱۲ زره اخته کسانو ته خدمات وړاندې کړي دي.
د یادونې وړ ده، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو سره سم د امریکا او نورو هېوادونو د بشري مرستو په بندېدو سره په افغانستان کې په بېلابېلو څانګو کې روغتیايي مرکزونه وتړل شول او ملګرو ملتونو په وار وار د دغه وضعیت د راتلونکو ناوړه پایلو په تړاو خبر داری ورکړی دی.
د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د یوناما مشرې په دې کتنه کې په وروستیو زلزلو کې د زیانمنو شویو په اړه د خواشینۍ له څرګندولو سربېره له افغانانو سره پر بشري مرستو د ټینګار تر څنګ زیاته کړه، چې د ملګرو ملتونو ۲۵ ډلې زلزله ځپلو سیمو ته رسیدلي او د حالاتو له ارزولو وروسته به د مرستو بهیر پیل کړي.
په دې وروستیو کې د ملګرو ملتونو امنیت شورا اعلان وکړ چې په افغانستان کې د یوناما د مشرې روزا اوتنبایوا ماموریت به په سپټمبر میاشت کې پای ته ورسېږي.
له دې سره سم، د ملګرو ملتونو امنیت شورا به په روانه سپټمبر میاشت کې د افغانستان په تړاو یوه غونډه راوبولي. روزا اوتنبایوا به دغې غونډې ته د افغانستان په اړه خپل وروستی راپور وړاندې کړي او همداراز ویل کېږي چې په یاده غونډه کې به د مدني ټولنې یو استازی او د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کمېشنر هم ګډون او ویناوې وکړي.
روزا اوتنبایوا له مولوي عبدالکبیر سره په کتنه کې وویل، چې ملګري ملتونه د کډوالۍ د دایمي حل په موخه د افغانستان په شمال کې له کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت سره په همغږۍ د ۲۳ میلیونه ډالرو په ارزښت پروژه پلي کوي او دویم پړاو به یې په نیمروز او فراه ولایتونو کې تطبیق شي.
مولوي عبدالکبیر د مخه ښې په دې کتنه کې د طالبانو په دویمه دوره کې د روزا اوتنبایوا له هڅو او خدمتونو ستاینه وکړه او زیاته یې کړه، چې ملګرو ملتونو په افغانستان کې د روزا اوتنبایوا د ماموریت پر مهال یو شمېر مهم کارونه ترسره کړي او تمه ده چې لامثبت ګامونه واخیستل شي.
هغه یو ځل بیا په ټينګار سره وویل، چې دوی زلزله ځپلو ته د مرستې رسولو په موخه یوې کمیټې ته دنده سپارلې او په وینا یې نړۍوال بنسټونه دې هم خپلې مرستې له طالبانو سره په همغږۍ وویشي.
د نوموړي په وینا، د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت «د مهاجرت د انګېزې ختمولو په موخه ستراتیژي» چمتو کړې او له تخنیکي ارزونو وروسته به بشپړه شي.
نړۍوال بنسټونه خپلې مرستې د مرستندویه سازمانونو له لارې وېشي. مرستندویه هېوادونه او نړۍوال بنسټونه د بندیزونو او له مرستو د ناړه ګټنې له امله طالبانو ته د مرستو له سپارلو ډډه کوي.
د راپورونو له مخې، طالبانو د بشرپاله مرستو یوه برخه په خپله ګټه مصادره او یا هم منحرفې کړې دي.
د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش د ۲۰۲۲ کال په سپټمبر کې روزا اوتنبایوا د افغانستان لپاره خپله ځانګړې استازې وګومارله. هغه په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي یا یوناما مشره هم وه.
روزا اوتنبایوا له ۲۰۱۰ تر ۲۰۱۱ کاله د قرغېزستان ولسمشره وه او په دغه هېواد کې څو دورې د بهرنیو چارو وزیره هم وه.