په بامیان کې د طالبانو چارواکو خلکو ته د ملا هبت الله فرمانونه واورول

یادې ادارې د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې طالب پلاوي د اندونیزیا د مالیې وزارت، د اسلامي بانکدارۍ کوپراتیفونو او نورو ادارو فعالیتونه هم له نږدې کتلي دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د طالبانو د چاپیریال ساتنې پلاوي د پېښو د مخکینۍ خبرتیا سیستمونه او د کلیو د مقاومت پروژې هم له نږدې کتلې دي.

د چاپېریال ساتنې ادارې د‌ پالیسۍ او مسلکي چارو مرستیال زین العابدین اندونیزیا ته دغه سفر اغېزناک بللی او وايي:« موږ هڅه کوو چې د اندونیزیا د سفر له لاسته راوړنو څخه د اقلیمي بدلون او چاپېریال ساتنې په برخو کې ګټه واخلو او د دواړو هېوادونو ترمنځ به د ګډو همکاریو پر بنسټ په ګډه اقدامات ترسره شي».

د طالبانو د چاپېریال ساتنې ادارې چارواکو ویلي، چې طالب پلاوي د یاد سفر په ترڅ کې د اقلیمي بدلون، د اوبو مدیریت، د طبیعي پېښو پر وړاندې چمتووالي، اسلامي بانکدارۍ او د ټولنې پر بنسټ پروژو کې د خلکو د رول په اړه مهم معلومات ترلاسه کړل.

د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت د یکشنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دې ډلې د اوبو او انرژۍ وزیر عبداللطیف منصور د ترکمنستان د انرژۍ وزیر او پلاوي سره د لېدنې پرمهال کابل ته د زر مېګاواټه برېښنا لېږد، ټاپ او ټاپي پروژو په اړه بحث کړی دی.

طالبانو د ترکمنستان د انرژۍ وزیر له قوله ویلي، چې د برېښنا د لېږد «ټاپ» پروژې لومړنۍ چارې د پرمختګ په حال کې دي.

طالبانو له ترکمنستاني پلاوي سره د لېدنې پرمهال د یادو پروژو د پلي کولو په برخه کې د همکارۍ ژمنه کړې ده.

نوموړي یک‌شنبه (وږي ۱۶مه) په کابل کې د برېښنا سکټور اړوند د پانګونې جلب یو غونډې ته زیاته کړې: «ډېری داسې پروژې مونږ لرو چې هغه د دغه تمویلونکو لخوا د تېر نظام پرمهال تمویلیدلې،‌ خو کله چې زمونږ نظام راغی دغه پروژې نیمه کاره پاتې شوې».

هغه غوښتنه کړې چې د برېښنا د سکټور په برخه کې باید نړۍوالې مرستندویه ادارې او هېوادونه باید سیاسي چلند ونه کړي او یوازې د انساني اړتیاوو له‌مخې ورسره تعامل رامنځته کړي. عمر وویل: «دوی باندې غږ کوم، دا د افغانانو حق دی، افغانان د دې نړۍ د نفوس یوه برخه ده او په همدې اساس د ټولو نړۍوالو قوانینو په رڼا کې افغانانو سره باید د دې برخه کې ښه تعامل وشي».

د طالبانو دا چارواکي داسې مهال دا څرګندونې او غوښتنې کوي چې برعکس دې ډلې بیا د نړۍوالې ټولنې غوښتنې له پامه غورځولي او په افغانستان کې یې د خلکو پر عامه ژوند سخت محدودیتونه او بندیزونه لګولي دي.

د ښځو پر حقونو بندیز، د نجونو د زده‌کړو محدودول، د بیان ازادۍ ضد کړنې، ټاکنو ته نه‌ژمنتیا او ډیموکراټیک ارزښتونه له پامه غورځول د نړۍوالې له‌خوا د دې ډلې د انزوا اړوند مسایل بلل کېږي.

نړۍوالې ټولنې په وار-وار خبرداری ورکړی تر هغې چې طالبان په افغانستان کې استبدادي وضعیت ختم نه کړي او د ښځو په ګډون د ټولنې ټولو قشرونو ته خپل حقوق ور نه کړي، نو دوی به هېڅکله له دغه ډلې سره تعامل ته لاره اواره نه کړي.

د طالبان د سخت‌دریځۍ له امله افغانستان له اقتصادي انزوا، فقر، لوږې، بشري ناورین او ان د پانګونې په برخه کې له کړاوونو سره مخامخ دی.

د دغې رسنۍ د راپور له‌مخې، ایراني چارواکي محمد کوه‌ګرد تېره ورځ (شنبه) د سرحدي راکړې‌ورکړې د همغږۍ شورا په غونډه کې ویلي له بندیزونو سره سره بیا هم د دغه هېواد سواګري په ښه وضعیت کې ده.

هغه زیاته کړه: «د روان کال په لومړنيو پنځو مياشتو کې یې تر پولو هاخوا زموږ ټرانزیټ ډېر شوی دی.»

د کوه ګرد په وینا، د سویلي خراسان ټرانزيټ چې د افغانستان په سوداګرۍ مالونو پورې اړه لري، سږکال په بې‌ساري ډول ډېر شوی او ټول پړاوونه یې په ماهيرود پوله کې بشپړېږي.

هغه ویلي، سویلي خراسان ډېر سوداګریز مالونه افغانستان ته صادر کړي چې ارزښت یې ۱۷۴ میلیونه ډالره کېږي.

طالبانو ته نږدې باختر خبري اژانس ویلي چې د ننګرهار د تورخم له لارې یو زرو او ۳۰۹ کورنۍ،‌ د کندهار سپین بولدک له لارې ۱۶۳ کورنۍ او د هلمند د بهرمچې له لارې بیا یوازې ۲۰ کورنۍ افغانستان ته تللي دي. همداراز د نیمروز بندر ورېښمو پله باندې ۹۹ او د هرات په اسلام کلا ۶۲۵ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي. طالبانو دا نه دي ویلي چې دا کورنۍ په جبري‌ توګه اېستل شوي او که په داوطلبانه توګه هېواد ته تللي دي.

هم‌مهاله په ایران او پاکستان کې د کډوالو د اېستل کېدو څپې روانې دي. که څه هم له ایران څخه د افغانانو د اېستنې بهیر ټکنی شوی، خو پاکستان بیا د سپټمبر میاشتې له لومړۍ نېټې دا لړۍ بېخي ډېره چټکه کړې او ان د ملګرو ملتونو سره د ثبت کډوالو یا «پي او ار» کارټ‌لرونکو د اېستنې عملیات یې هم پیل کړي.

په یاد هېواد کې مېشت افغانان وایي، پولیس په بېلابېلو ایالتونو کې ورپسې کور په کور ګرځي او تر نیول کېدو وروسته یې وباسي. که څه هم ملګرو ملتونو او یو شمېر هېوادونو له اسلام‌اباد نه غوښتي چې د اېستل کېدو دا لړۍ دې بنده کړي، خو پاکستان د دغه غوښتنو د منلو پر وړاندې دا ځل بې‌پروا ښکاري.

ورسره سره جوخت، له اسلام‌اباد یو شمېر هغه افغانان هم اېستل کېږي چې د لوېدیځ هېوادونو سره د کار د مخینې له کبله د کډوالۍ دوسیې لري‌ او د طالبانو له لوري له جدي ګواښونو سره مخ دي. دوه اوونۍ وړاندې ان پولیسو د جرمني هېواد اړوند هغه لسګونه پناه‌غوښتونکي هم و اېستل چې د یاد هېواد د سفارت اړوند مېلمستونونو کې اوسېدل.