د سویلي وزیرستان په واڼه کې د اعظم ورسک پر سړک د امنیتي ځواکونو او پاکستاني طالبانو ترمنځ له سختو نښتو وروسته څلور نوې امینتي پوستې جوړې شوې دي. چارواکي وايي، ددغه نښتو له امله د پوځ یو سرتېری او نهه طالبان وژل شوي دي.
د سیمې امنیتي مسولینو رسنیو ته ویلي چې د جمعې سهار راهیسې په سیمه کې د هوايي او ځمکنيو بریدونو ترڅنګ څو ځله نښتې شوې دي.
د چارواکو په وینا، تر ټولو سختې نښتې د کلاښې په سیمه کې شوي، خو اوس مهال جګړه نشته.
چارواکي زیاتوي چې د عملیاتو پر مهال امنیتي ځواکونو په بریالیتوب سره څلور نوې چیکپوستې جوړې کړي دي.
یاده دې وي چې په ورستیو میاشتو کې د پاکستاني طالبانو بریدونه او کمینونه زیات شوي، چې له امله یې امنیتي ځواکونه او ملکي وګړي دواړه زیانمن شوي دي.
دغه سیمه د اوږدې مودې راهیسې د وسلهوالو ډلو د فعالیتونو له ګواښ سره مخ ده. د پاکستان حکومت وخت ناوخت په سیمه کې پوځي عملیات ترسره کړي، خو لا هم دایمي امنیت نه دی ټینګ شوی.
د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني سفیر منصور احمد خان د جمهوریت له سقوط څلور کاله وروسته، کابل ته د اېاېساې د پخواني مشر فیض حمید د سفر جزییات افشا کړل. منصور ویلي، هغه وخت یوازې فیض حمید نه، بلکې د امریکا د استخباراتو د مرکزي ادارې (سيایاې) مشر هم کابل کې و.
منصور احمد خان په یوه پاډکسټ کې څرګنده کړه چې د فیض حمید د سفر پلان محرم و، خو ناڅاپه هغه په کابل کې د سرینا هوټل په لابي کې له نړیوالو خبریالانو سره مخامخ شو.
نوموړي زیاته کړه، په هغو ورځو کې یوازې د ایاېس ای مشر نه، بلکې د ګڼو نورو هېوادونو استخباراتي چارواکي هم کابل ته راغلي وو.
د هغه په وینا، نړیواله ټولنه د افغانستان د روانو بدلونونو په اړه سخته اندېښمنه وه او هماغه مهال د سيایاې مشر هم کابل ته تللی و.
منصور خان وویل، لا روښانه نه ده چې د فیض حمید د حضور خبر څنګه رسنیو ته ورسېد. هغه یادونه وکړه چې په هغه وخت کې پنجشیر لا نه و سقوط او د افغانستان راتلونکی له ابهامه ډک و. «ایا هېواد به د بېثباتۍ او کورنۍ جګړې پر لور لاړ شي، که طالبان به یوه ټولګډونه اداره جوړه کړي؟»
منصور احمد خان ټینګار وکړ، پرېکړه دا وه چې د ایایسای د مشر سفر باید پټ پاتې شي، خو کله چې جنرال حمید د سرینا هوټل لابي ته داخل شو او د معمول په څېر یې قهوه واخیسته، یوې ښځینه خبریالې ترې وپوښتل: «څه به پېښ شي؟» جنرال حمید په ځواب کې وویل: «هر څه به ښه شي.»
د پاکستان د پخواني سفیر په وینا، د دې صحنې خپرېدل پراخه اټکلونه راوپارول او د پاکستان پر ضد سخت تبلیغات روان شول، چې اسلاماباد یې د افغانستان په چارو کې د لاسوهنې او دوه مخي سیاست په تور یاداوه.
له دې پېښې دوه اوونۍ وروسته، د ۲۰۲۱ کال د سپټمبر په څلورمه، د جنرال فیض حمید انځورونه د کابل په سرینا هوټل کې خپاره شول، چې په کې هغه په موسکا د قهوې ګیلاس په لاس نیولی ښکاري.
دا انځورونه په ټولنیزو شبکو کې په پراخه کچه خپاره شول او په داسې وخت کې چې افغانستان د ویشل کېدو سره مخ و، د ډېرو افغانانو غوسه یې راوپاروله.
فیض حمید د عمران خان په حکومت کې د ایایسای مشر و او کابل ته د هغه سفر په خپله پاکستان کې هم لانجمن وګرځېد.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر او د لومړي وزیر مرستیال اسحاق دار، د خپل هېواد وروستیو ناامنیو ته په اشارې ویلي وو: «پاکستان د درېستوري جنرال د یوې پیالې چای بیه پرې کوي.»
یاده دې وي چې تېر کال د پاکستان پوځ جنرال فیض حمید د «تاپ سټي» د استوګنیزې پروژې د فساد په تور ونیو او د هغه پوځي محاکمه یې پیل کړه.
د خېبرپښتونخوا د اطلاعاتو وزير محمد علي سیف د افغان کډوالو د اېستلو پر مهال د مرکزي حکومت چلند «غېر انساني او غېر اخلاقي» بللی دی. نوموړي دا څرګندونې د پنجشنبې په ورځ په کوهاټ کې د يوې خبري ناستې پر مهال وکړې.
محمد علي سیف وويل، چې افغان کډوال د دوی د مسلمانو وروڼو په څېر دي او له هغوی سره بايد د ورورولۍ، رحم او مهربانۍ چلند وشي.
د هغه په وينا، افغانانو د جګړو او ناامنۍ له امله خپل هېواد پرېښی او پاکستان ته کډوال شوي دي او د نوموړي په وینا چې اوسمهال په جبري ډول د افغانانو اېستل نه يوازې د اسلامي اصولو خلاف عمل دی، بلکې د انسانيت د ارزښتونو سره هم ټکر لري.
هغه زياته کړه: «که کوم افغان دلته په غېر قانوني ډول ژوند کوي، قانوني لاره موجوده ده چې له مخې يې اېستل کېدای شي، خو هغه افغانان چې قانوني ويزې يا د استوګنې اسناد لري، بايد تر هغې پورې د پاتې کېدو اجازه ورکړل شي څو پورې چې د دوی په هېواد کې حالات ښه شوي نه وي.»
محمد علي سیف ټینګار وکړ، چې د افغان کډوالو په اړه د مرکزي حکومت تګلاره د پاکستان له کلتور سره په ټکر کې ده او د ټولو انسانانو د عزت او بنسټیزو حقونو ساتل د دولت مسوولیت دی.
نوموړي له مرکزي حکومته وغوښتل، چې د افغان کډوالو موضوع د سياسي فشار پر ځای د بشري او اسلامي ارزښتونو پر بنسټ حل کړي او په ځانګړي ډول هغو کسانو ته چې د قانوني اسنادو له مخې په پاکستان کې دي، د امن ژوند کولو زمينه برابره کړي.
دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت همدا څو ورځې وړاندې وویل، چې په تېره یوه اوونۍ کې له ایران او پاکستانه ۱۰۷،۰۳۷ تنه افغان کډوال هېواد ته راستانه شوي دي. د یاد وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني زیاته کړه، چې د دغو کورنیو شمېر ۱۷ زره او ۴۲۹ ته رسېږي.
که څه هم په دې اړه کره شمېرې په لاس کې نشته، چې د طالبانو له بیا واکمنۍ وروسته څومره کسان له افغانستانه وتلي؛ خو د کډوالۍ نړۍوال سازمان بیا ویلي، چې د ۲۰۲۳کال تر وروستیو څه باندې اته مېلیونه افغانانو د بېلابېلو لاملونو له کبله افغانستان پرېښی دی.
یاد سازمان ویلي، چې ډېری کسان د افغانستان دوو ګاونډیو هېوادونو پاکستان او ایران ته تللي دي.
د طالبانو حکومت د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت بیا ویلي، چې له ایران، پاکستان او ترکیې یوازې په تېرو درېیو میاشتو کې څه باندې دوه مېلیونه افغان کډوال افغانستان ستانه شوي او دغه لړۍ لاهم روانه ده.
له بل پلوه له تېرو نږدې دوو میاشتو راهیسې بیا د پاکستان حکومت د ویزو د تمدیدېدو لړۍ هم درولې ده، چې له امله یې ګڼ شمېر افغانان ویزې نهلري او هره ورځ ځینې یې د جبري اېستل کېدو له ګواښ سره مخ کېږي.
په پاکستان کې مېشت ګڼ افغانان بهرنیو هېوادونو ته د تګ په تمه دي، چې افغانستان ته د دوی بېرته ستنېدل به د دوی «د مرګ په معنا» وي.
د پاکستان پخواني لومړي وزیر او د تحریک انصاف ګوند مشر عمران خان په جبري ډول د افغان کډوالو د اېستلو او په خېبرپښتونخوا کې د پوځي عملیاتو پر ضد توند دریځ غوره کړی او د دغو کړنو د سمدستي درولو غوښتنه یې کړې ده.
عمران خان په اډیاله زندان کې له خپلو خویندو سره په خبرو کې ویلي، چې افغانستان زموږ د وروڼو مسلمانانو هېواد دی او افغان کډوال له درېیو نسلونو راهیسې په پاکستان کې مېشت دي.
نوموړي د اسلامي تاریخ د پېښو مثال ورکړ او زیاته یې کړه: «کله چې نبي کریم مدینې ته هجرت وکړ، د مدینې خلکو ورته خپلې دروازې پرانېستې او له همدې امله انصار د درناوي وړ پاتې شوي دي. خو موږ د خپلو افغان وروڼو لپاره پر خپله خاوره ژوند تنګ کړی او په زور یې اېستلو ته اړ کوو، چې دا ډېر د افسوس وړ کار دی.»
عمران خان په خپلو څرګندونو کې زیاته کړې، چې د پوځ مشر جنرال عاصم منیر د «طالبانو ضد لابیګرانو» د خوشحالولو لپاره دغه اقدامات پرمخ وړي او په هغو سیمو کې د جګړې فضا قصدا رامنځته کوي چې جګړه په کې نشته.
هغه خبرداری ورکړی، چې که دغه کړنې ونه درول شي، نو حالات به نور هم د خرابېدو پر لور ولاړ شي.
د خېبرپښتونخوا د عملیاتو په اړه عمران خان ویلي، دا ډول اقدامات باید سمدستي ودرول شي، ځکه چې پخوا هم د همدې لامل له کبله د عوامي نېشنل ګوند (اې اېن پي) محبوبیت له منځه تللی و.
د هغه په وینا، د بهرنیو قوتونو د خوښۍ لپاره د خپلو خلکو پر وړاندې عملیات نه یوازې ناکامه دي، بلکې د حالاتو د ښه کېدو پر ځای د لا خرابېدو لامل ګرځي.
عمران خان ټینګار کړی، چې په دغو عملیاتو کې یوه خوا د پاکستان امنیتي ځواکونو سرتېري وژل کېږي او بله خوا د هېواد خپل ولس. «خپلو ته زیان رسول تل د ترهګرۍ په پراختیا تمامېږي.»
هغه په پای کې پر پاکستاني چارواکو غږ کړی، چې د افغانستان او پاکستان په خاوره د بې پیلوټه الوتکو بریدونه هم په بېړني توګه ودروي، ځکه دا کار د دواړو هېوادونو د خلکو د کرکې او د ناامنۍ د زیاتېدو لامل کېږي.
دا په داسې حال کې ده، چې د خېبر پښتونخوا اعلی وزير علي امين ګنډاپور ويلي دي، د افغان کډوالو د اېستلو پرېکړه د مرکزي حکومت پرېکړه ده او په دې کې صوبایي حکومت هېڅ ډول نه لري.
نوموړي د پاکستان له حکومته غوښتي، چې افغان کډوالو په ځانګړې توګه زدهکوونکو ته د ویزو د ورکړې او نورو ستونزو د هوارولو لپاره نور وخت هم ورکړل شي.
خان او ګنډاپور دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې پاکستان په وروستیو میاشتو کې د افغان کډوالو د اېستلو بهیر چټک کړی او په دې هېواد کې مېشت افغان کډوالو له سختو ستونزو سره مخ دي.
د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ سره هممهاله د خیبر پښتونخوا مرستیال کمېشنر بلال شاهد پاکستاني رسنیو سره په خبرو کې ویلي، چې په وروستیو کې هره ورځ شاوخوا ۷زره کورنۍ افغانستان ته ستنېږي.
نوموړي همدا راز ویلي، چې په دغه ایالت کې د افغان کډوالو د جبري اېستلو په اړه کوم پلان نهشته؛ خو هڅه کېږي چې په باعزته توګه د افغانانو د ستنېدو لارې چارې برابرې شي.
په ورته وخت کې د پښتونخوا په جمروډ، لنډي کوتل او ځینو نورو سیمو کې مېشتو افغان کډوالو بیا ویلي، چې لا یې د وتلو په اړه کوم رسمي خبر نهدی ترلاسه کړی.
دوی وايي، که څه هم څو لسیزې کېږي چې په دغو سیمو کې مېشت دي؛ خو بیا هم د افغان کډوالو په اړه د پاکستان حکومت وروستیو پالیسیو اندېښمن کړي دي.
که څه هم په خیبر پښتونخوا کې د افغان کډوالو پر وړاندې د پولیسو عملیات نهدي پیل شوي؛ خو په دغه ایالت کې مېشت افغانان وایي، چې ښوونځیو کې یې ماشومان له ګڼو ننګونو سره مخ دي او ورته د زدهکړو د دوام اجازه نه ورکول کېږي او په بېلابېلو بازارونو کې له دوی غوښتل شوي، چې خپلې هټۍ وتړي.
دغه کډوال د نوم نه ښودلو په شرط وایي:« چې کار او روزګار نه وي؛ نو موږ دلته په تش لاس څنګه ژوند وکړو؟» دوی وايي، چې په نامستقیمه توګه پرې فشارونه ډېر شوي او دوی یې ډېر تنګ کړي دي.
د پاکستان حکومت هغو افغان کډوالو ته چې د پي او ار کارتونه لري د تېرې اګسټ میاشتې تر ۳۱مې نېټې له پاکستانه د وتلو لپاره وروستۍ نېټه ټاکلې وه.
د رسمي شمېرو له مخې، دا مهال ۱.۴ مېلیونه افغان کډوال په پاکستان کې د اوسېدو لپاره د پي او ار کارتونه لري؛ د پاکستان حکومت وايي، چې دغه کارټونه نور د اعتبار وړ نهدي.
د پاکستان په کراچې ښار کې د طالبانو کونسلګرۍ ویلي، چې په دغه ښار کې د دوی کونسل عبدالجبار تخاري د سند ایالت د پولیسو له مشر سره کتلي او د افغان کډوالو اندېښنې یې ورسره شریکې کړې دي.
د دغه کونسلګرۍ لهخوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې عبدالجبار تخاري د شپې لهخوا د افغانانو د پراخې او بېځایه نیونې په اړه اعتراض کړی او په دې برخه کې یې د ګټورو اقداماتو غوښتنه کړې ده.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې د پولیسو مشرتابه ورسره د همکارۍ ژمنه کړې؛ خو په دې تړاو یې جزییات نهدي ورکړي.
خبرپاڼه زیاتوي، چې ښاغلي تخاري دارنګه په یاده لیدنه کې د افغانانو د باعزته ستنېدو او په سند ایالت کې د افغان کډوالو لپاره د قانوني استوګنې د حل لارو په اړه بحث او خبرې کړې دي.
خبرپاڼه وړاندې کاږي، چې دواړه خواوو د کډوالو د تدریجي لېږد لپاره د یوې تګلارې په جوړولو هم هوکړه کړې او د سند پولیسو مشر په دې برخه کې د بشپړې همکارۍ ژمنه کړې ده.
دا په داسې حال کې ده، چې په وروستیو کې له پاکستانه د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ چټکه شوې او د رسمي شمېرو له مخې یوازې تېره ورځ نږدې دوه نیم زره کسان له دغه هېواده بېرته افغانستان ته ستانه کړای شوي دي.