د خېبرپښتونخوا د اطلاعاتو وزير محمد علي سیف د افغان کډوالو د اېستلو پر مهال د مرکزي حکومت چلند «غېر انساني او غېر اخلاقي» بللی دی. نوموړي دا څرګندونې د پنجشنبې په ورځ په کوهاټ کې د يوې خبري ناستې پر مهال وکړې.
محمد علي سیف وويل، چې افغان کډوال د دوی د مسلمانو وروڼو په څېر دي او له هغوی سره بايد د ورورولۍ، رحم او مهربانۍ چلند وشي.
د هغه په وينا، افغانانو د جګړو او ناامنۍ له امله خپل هېواد پرېښی او پاکستان ته کډوال شوي دي او د نوموړي په وینا چې اوسمهال په جبري ډول د افغانانو اېستل نه يوازې د اسلامي اصولو خلاف عمل دی، بلکې د انسانيت د ارزښتونو سره هم ټکر لري.
هغه زياته کړه: «که کوم افغان دلته په غېر قانوني ډول ژوند کوي، قانوني لاره موجوده ده چې له مخې يې اېستل کېدای شي، خو هغه افغانان چې قانوني ويزې يا د استوګنې اسناد لري، بايد تر هغې پورې د پاتې کېدو اجازه ورکړل شي څو پورې چې د دوی په هېواد کې حالات ښه شوي نه وي.»
محمد علي سیف ټینګار وکړ، چې د افغان کډوالو په اړه د مرکزي حکومت تګلاره د پاکستان له کلتور سره په ټکر کې ده او د ټولو انسانانو د عزت او بنسټیزو حقونو ساتل د دولت مسوولیت دی.
نوموړي له مرکزي حکومته وغوښتل، چې د افغان کډوالو موضوع د سياسي فشار پر ځای د بشري او اسلامي ارزښتونو پر بنسټ حل کړي او په ځانګړي ډول هغو کسانو ته چې د قانوني اسنادو له مخې په پاکستان کې دي، د امن ژوند کولو زمينه برابره کړي.
دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت همدا څو ورځې وړاندې وویل، چې په تېره یوه اوونۍ کې له ایران او پاکستانه ۱۰۷،۰۳۷ تنه افغان کډوال هېواد ته راستانه شوي دي. د یاد وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني زیاته کړه، چې د دغو کورنیو شمېر ۱۷ زره او ۴۲۹ ته رسېږي.
که څه هم په دې اړه کره شمېرې په لاس کې نشته، چې د طالبانو له بیا واکمنۍ وروسته څومره کسان له افغانستانه وتلي؛ خو د کډوالۍ نړۍوال سازمان بیا ویلي، چې د ۲۰۲۳کال تر وروستیو څه باندې اته مېلیونه افغانانو د بېلابېلو لاملونو له کبله افغانستان پرېښی دی.
یاد سازمان ویلي، چې ډېری کسان د افغانستان دوو ګاونډیو هېوادونو پاکستان او ایران ته تللي دي.
د طالبانو حکومت د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت بیا ویلي، چې له ایران، پاکستان او ترکیې یوازې په تېرو درېیو میاشتو کې څه باندې دوه مېلیونه افغان کډوال افغانستان ستانه شوي او دغه لړۍ لاهم روانه ده.
له بل پلوه له تېرو نږدې دوو میاشتو راهیسې بیا د پاکستان حکومت د ویزو د تمدیدېدو لړۍ هم درولې ده، چې له امله یې ګڼ شمېر افغانان ویزې نهلري او هره ورځ ځینې یې د جبري اېستل کېدو له ګواښ سره مخ کېږي.
په پاکستان کې مېشت ګڼ افغانان بهرنیو هېوادونو ته د تګ په تمه دي، چې افغانستان ته د دوی بېرته ستنېدل به د دوی «د مرګ په معنا» وي.
سراج دا څرګندونې د پنجشنبې په ورځ د «افغانستان د نظام د سقوط د اغېزو ارزونه» تر سرلیک لاندې په علمي-څېړنیزې غونډه کې وکړې، چې د برونل پوهنتون په کوربهتوب ترسره شوه.
هغه ټینګار وکړ، چې د وخت په تېرېدو سره به نړۍواله ټولنه هم د دې ګواښونو درنه بیه ورکړي.
نوموړي د ۲۰۲۱کال د فبرورۍ یوې غونډې ته په اشارې سره وویل، چې ده هغه مهال خبرداری ورکړی و، چې که د نړۍوال اېتلاف ملاتړ پای ته ورسېږي، د افغانستان امنیتي ځواکونه به د ترهګرو پر وړاندې له جدي ستونزو سره مخ شي.
هغه د سیمې له هېوادونو غوښتنه کړې وه، چې د افغان ځواکونو ملاتړ وکړي ځکه هغوی د سیمې په استازیتوب له نړۍوال تروریزم سره جګړه کوي، خو د ده په خبره هېڅ عملي مرسته ونه شوه.
سراج یادونه وکړه، چې د افغانستان امنیتي ځواکونه ډېر ستړي شوي او بې شمېره قربانۍ یې ورکړي دي. ده وویل، د ترهګرو شتون په لنډمهال کې د افغانانو لپاره ناورین دی، خو په اوږد مهال کې به سیمه د هغې بیه پرې کوي.
دغه پخواني امنیتي چارواکي په خپلو خبرو کې د جمهوریت د دورې ننګونې هم یادې کړې او ویې ویل، چې په تېرو کلونو کې د دوښمن د پېژندنې او خپل وضعیت په درک کې نیمګړتیاوې موجودې وې.
په دغه کنفرانس کې نورو ویناوالو هم د افغانستان د نظام د نسکورېدو او د طالبانو د بیا راتګ اغېزې وڅېړلې. دوی ټینګار وکړ، چې د طالبانو حاکمیت یوازې د افغانستان لپاره نه، بلکې د پاکستان، هند، منځنۍ اسیا او ان د لوېدیځو هېوادونو لپاره هم یو جدي ګواښ دی.
د هغوی په خبره، د بنسټپالنې زیاتوالی، د بشري حقونو پراخې سرغړونې، د ډېموکراسۍ کمزوري کېدل او د نړۍوالو ترهګریزو شبکو پراخېدل هغه ګواښونه دي، چې که نړۍواله ټولنه پر وخت او په اغېزمن ډول همکاري ونه کړي، ټولې سیمې او لوېدیځ به هم اغېزمن شي.