په جرمني کې دوه افغان کډوال د سیمه ییزو شوراګانو ټاکنو کې نوماند شول

د افغانستان د خبریالانو مرکز د جمعې په ورځ (د وږي په ۲۱مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، د بلخ ولایت لپاره د طالبانو والي یوسف وفا د تېرې سې شنبې په ورځ د وږي پر ۱۸مه په اداري غونډه کې چې د ملي راډيو- ټلویزیون د آمر په ګډون جوړه شوې وه ویلي، چې له دې وروسته دې د طالبانو ځايي مسوولین له رسنیو سره وېډیویي مرکې نه کوي.

د اعلامیې له مخې، د بلخ ولایت لپاره د طالبانو مسوولینو په دې وروستیو کې کندهار ته تللي وو او هلته ورته ویل شوي وو، چې باید د امر بالمعروف او نهې عن المنکر قانون د ۱۷ مادې پر بنسټ د ژوندیو موجوداتو د انځورونو له خپرېدو مخنيوی وکړي.

د بلخ تلویزیون وروستی ویډیويي راپور د دې رسنۍ په یوتیوب چینل کې د وږي پر ۱۹ خپور شوی او د پنج‌شنبې ورځی راپورونه یې په راډیویي بڼه خپاره شوي دي. دغه نوی محدودیت به په بلخ کې د نورو رسنیو پر فعالیت، په ځانګړي ډول د هغو راډیوګانو او تلویزیونونو چې په ټولنیزو شبکو کې فعالیت لري، پراخ اغېز ولري.

اوس مهال په بلخ کې د «ملي راډيو» ترڅنګ د ارزو راډیو او ټلویزیون، سفیر ټلویزیون، شهر ارا ټلویزیون، رابعه بلخي راډیو او پولیس راډیو په ګډون پنځه غږیزې او تصویري رسنۍ فعالیت لري.

د افغانستان د خبریالانو مرکز زیاتوي، «د ۱۴۰۳ کال د زمري په میاشت کې په رسنیو کې د ژوندیو موجوداتو د انځورونو پر خپرولو د بندیز لړۍ له پیل راهیسې، تر دې دمه له بلخ ولایت سربېره په ۲۰ نورو ولایتونو لکه کندهار، تخار، بادغیس، هلمند، ننګرهار، نورستان، فراه، نیمروز، بدخشان، بغلان، جوزجان، زابل، پروان، کندز، بامیان، دایکندي، فاریاب، پنجشیر، لغمان او سرپل کې هم یاد بنډيز په رسمي ډول اعلان شوی دی. ياد بندیز پر رسنیو کاري محدودیتونه سخت کړي او لسګونه ټلویزیوتي رسنۍ تړل شوي یا په رادیو بدلې شوې دي.»

دغه مرکز په بلخ ولایت کې د ژوندیو موجوداتو د انځورونو پر خپرولو بندیز، چې د یاد ولایت د ملي ټلویزیوند تړل کېدو لامل شوی، د بیان د ازادۍ او آزادو رسنیو له بنسټیزو اصولو سره په ټکر کې بولي او پر رسنیو، ازادو خبریالانو او خلکو ته د معلوماتو پر لاسرسي یې، چې له مخکې هم ډېر محدود شوی وو، د ناوړه پایلو په اړه خبرداری ورکوي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز له طالبانو غوښتي چې پر دې پرېکړه له سره غور وکړي او په لغوه کولو سره یې رسنیو لپاره د وېرې پرته د ازاد فعالیت فضا برابره کړي، څو خبریالان وکولای شي له خپلو بنسټیزو حقونو څخه برخمن شي.

د قطر چارواکو ويلي چې د اسراييل وروستی بريد به بې ځوابه پاتې نه شي او دوی به د خپلو وژل شويو وګړو د حق پوښتنه کوي.

محمد بن عبدالرحمن ال ثاني له «سي اېن اېن» سره په يوه مرکه کې څرګنده کړه چې دا بريد د اسراییلي برمته شويو د خلاصون لپاره ټولې هيلې له منځه يووړې: «ما د بريد په هماغه سهار د يوه برمته شوي د کورنۍ سره وليدل او هغوی په دې منځګړتوب ډېر حساب کاوه».

دغه څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د سيمې کړکېچ ورځ تر بلې پراخېږي او د قطر د لومړي وزير سفر د واشنګټن او دوحې ترمنځ د همغږۍ د پياوړتيا لپاره مهم ګڼل کېږي.

نوموړي ویلي، د دې شورا ټیمونه د زلزلې له لومړۍ ورځې وروسته په ځپل شویو سیمو کې حضور لري او د ژوندي پاتې کېدو لپاره یې بیړنۍ مرستې وړاندې کړي دي.

د ده په وینا، په دغو مرستو کې د پاکو اوبو برابرول، د حفظ‌الصحې کڅوړې، ژمنیو اړینو توکو وېش او څو اړخیزې نغدي مرستې شاملې دي.

دغه شورا زیاتوي چې هڅې روانې دي تر څو د اوبو شبکې بېرته فعاله کړي، زیانمن شوي تشنابونه ورغوي او د زرګونو کسانو ویجاړ شوي کورونه بېرته ورغوي.

د«این ار سي» په وینا، په کونړ ولایت کې یې د نورګل ولسوالۍ په یوه خوندي ځای کې یو مرکز هم جوړ کړی چې هلته د بیړنیو کمپونو د جوړولو او د مرستو د چټک رسولو زمینه برابره شوې ده.

یان اېګلند ټینګار کړی: «له ځایي مشرانو (طالبانو) سره نږدې همکاري کول خورا مهم دي، څو ډاډ ترلاسه شي چې مرستې تر ټولو زیان‌منونکو خلکو، په ځانګړي ډول ښځو ته رسېږي.»

هغه له نړیوالو مرسته کوونکو وغوښتل چې د عاجل او انعطاف‌ منونکې بودجې په برابرولو کې دې مرسته وکړي، څو د اړتیا وړ مرستې په سمه توګه اړو کسانو ته ورسېږي

د دغه هېواد پخواني پاچا چې په ۲۰۰۸ کال کې د سلطنتي نظام له لغوه کېدو وروسته له سیاسته ګوښه شوی، هم په یوې اعلامیې کې د معترضینو وژل کېدل او روان تاوتریخوالی غندلي دي.

په نیپال کې سختې سیاسي ناندرۍ روانې دي. په دغه هېواد کې د ځوانانو اعتراضونه چې په لومړي سر کې د ټولنیزو شبکو له استفادې د منعه کېدو او فساد پر وړاندې پیل شوي و، بالاخره له امنیتي ځواکونو سره پر خونړیو نښتو واوښتل.

په دغه هېواد کې د ناورین په پراخېدو سره، لومړي وزیر استعفا وکړه او د لنډ مهال لپاره د دغه هېواد پخوانۍ قاضي القضاته «سوشیلا کارکي» د هغه ځای ناستې شوه. په کټمانډو کې نا محدوده نظامي حکومت هم اعلان شوی دی.

په دې منځ کې د نیپال پخواني پاچا« ګیانندرا شاه» چې په ۲۰۰۸ کال کې د سلطنتي نظام له لغوه کېدو وروسته له سیاسته ګوښه شوی و، د یوې اعلامیې په خپرولو سره پر وژل شویو معترضینو یې خواشیني څرګنده کړې، تاوتریخوالي یې غندلی او د ارامښت غوښتنه یې کړې ده. د نوموړي په وینا، د ښې حکومتولۍ او اقتصادي انضباط لپاره د ځوان نسل غوښتنې مشروع دي او دغه دریځ هغه یو ځل بیا د نیپال په ټولنه کې مطرح کړ.

ځينو رسنیو دغه اعتراضونه په مارچ میاشت کې د سلطنت غوښتونکو له اعتراضونو سره ورته بولي او همداراز یو شمېر مدني ټولنې د دغه هېواد پوځ پر دې تورن دی چې واک ته د پخواني پاچا د رسېدو لپاره زمینه برابروي.

د سعودي عربستان بهرنیو چارو وزارت د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، د فلسطین د مسالې د سوله ییز حل او د حل لارې په توګه د دوو هېوادونو (فلسطین او اسراییل) په تړاو پرېکړه لیک د هغې اعلامیې پایله ده چې د سعودي او فرانسې په ګډې مشرۍ سره په نیویارک کې په یوه نړۍوال کنفرانس کې صادره شوې وه.

سعودي عربستان په ټينګار سره ویلي، دغه پرېکړه لیک او په ۱۴۲ غوڅ اکثریت سره یې تصویبېدل د ختیځ قُدس په پلازمینې سره د ۱۹۶۷ کال د جغرافیې له مخې د فلسطین هېواد د تاسیسېدو او د فلسطین ولس د مشروع حقونو د تحقق په تړاو د نړۍوالې اجماع ښکارندويي کوي.

د ملګرو ملتونو عمومي مجمعې یاد پرېکړه لیک له ۱۴۲ موافقو او ۱۰ مخالفو رایو سره تصویب کړ.

په یاد پرېکړه لیک کې په غزه کې پر ولسي وګړو او تاسیساتو د اسراییل پر بریدونو او همداراز د غزې پر کلابندۍ او پر اوسېدونکو یې د لوږې پر تحمیلولو اعتراض کړی او د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر پر ۷مه پر اسراییل د حماس بریدونه غندل شوي او په ډاګه یې ټينګار کړی چې د غزې جګړه نوره باید ودرول شي.

د یادونې وړ ده، چې د ملګرو ملتونو په عمومي اسمبلې کې د فلسطین هېواد د رسمیت پېژندنې مساله یوه له اصلي موضوعګانو ده او د هغو هېوادونو نوملړ به چې فلسطین په رسمیت پېژني د ملګرو ملتونو د عمومي مجمې په څنډه کې د سعودي او فرانسې په کنفرانس کې چې د لس ورځې وروسته جوړېږي وروستی شي.