ټرمپ: که طالبان بګرام اډه امریکا ته و نه سپاري، نو یوه بده پېښه به رامنځته شي

د جمعیت اسلامي مشر او د برهان الدین رباني زوی صلاح الدین رباني د ګوند د مشرانو ترمنځ اختلافات تایید کړي.

صلاح الدین رباني ټینګار وکړ، چې دا اختلافات اوس مهال «د جمعیت اسلامي اصلي تمرکز له خپل بنسټیز او ګډ هدف څخه لرې کوي.»

په دې وروستیو کې د جمعیت اسلامي ګوند ځینو لوړپوړو څېرو اعلان کړی، چې دا ګوند نور یو مشر نه لري او پر ځای به یې «د پرېکړو عالي شورا» د دې سیاسي حرکت نظامي، سیاسي او مدني مبارزې رهبري کوي.

دې ډلې چې عطا محمد نور، محمد اسماعیل خان، احمد مسعود، حضرت علي او محمد یونس قانوني پکې شامل وو اعلان وکړ، چې د طالبانو پر وړاندې د مبارزې د دوام لپاره یې «داخلي یووالي» ترلاسه کړی دی.

صلاح‌الدین رباني د ګوند د وېش په اړه مستقیم څه ونه ویل، خو زیاته یې کړه: «زموږ لیدلوری د جمعیت اسلامي د یووالي او انسجام په اړه له ځینو درنو شخصیتونو سره توپیر لري. موږ په جمعیت اسلامي باور لرو چې تر څو د ګوند اصول مراعات نه شي، موجود جلا جوړښتونه یو نه شي او د خلکو او ګوند ګټې په پام کې و نه نیول شي، نه به ستونزې حل شي او نه به د خلکو تمې پوره شي.»

صلاح‌الدین رباني ټینګار وکړ، چې که د جمعیت د ځینو شخصیتونو موخه یوازې اېتلاف جوړول وي، نو ټول د جمعیت غړي له مخکې نه یو لوی اېتلاف دي او نوي اېتلاف ته اړتیا نشته. هغه زیاته کړه: «خو که هدف واقعي یووالی او د جمعیت اسلامي بیا رغونه وي، نو سیاسي صداقت او د سختو او زړورو پرېکړو کول ضروري دي.»

دا په داسې حال کې ده، چې د نورو سیاسي ګوندونو ځینو مشرانو بیا لکه مارشال عبدالرشید دوستم، محمد محقق، عبدالهادي ارغندیوال او احمد ضیاء مسعود د برهان‌الدین رباني په یاد غونډه کې ګډون کړی و.

خو احمد مسعود، عطا محمد نور او د جمعیت نورې څېرې د رباني د ترور د ۱۴م تلین په مناسبت جلا اعلامیې خپرې کړې دي.

صلاح‌الدین رباني چې د جمعیت اسلامي رهبر دی، د افغانستان اوسنی وضعیت یې تیاره او له ناورینونو ډک وباله او ویې‌ ویل: «دا پړاو ښايي د هېواد د معاصر تاریخ له هېڅ بل پړاو سره د پرتله کولو وړ نه وي.»

هغه خبرداری ورکړ، چې: «هېڅ سیاسي، ټولنیز یا قومي ګوند د طالبانو له سیاستونو ملاتړ نه کوي.»

د یادولو ده، چې برهان‌الدین رباني د افغانستان پخوانی ولسمشر و.

رباني د حامد کرزي د ولسمشرۍ پر مهال د سولې د عالي شورا مشر شو او نوموړی په خپل کور کې د یوه ځانمرګي برید په ترڅ کې په داسې حال کې ووژل شو، چې بریدګر ځان د طالبانو د سولې د پیغام رسوونکي په توګه معرفي کړی و.

د امریکا ولسمشر د تېرې پنجشنبې په ورځ (د وږي ۲۷مه) وویل، امریکا غواړي چې د کابل په شمال کې د بګرام هوايي اډه بېرته ونیسي او په سبا یې د عبدالرشید دوستم په مشرۍ د جنبش ګوند یوه لوړپوړي غړي بشیر احمد ته‌ینج پر خپلې فېسبوک پاڼې ولیکل، چې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ دغه هیله یوازې له عبدالرشید دوستم سره د همکارۍ له لارې پوره کېږي.

بشیر احمد ته‌ینج (د تېرې جمعې په ورځ د وږي په ۲۸مه) په خپلې فېسبوک پاڼې له مجاهدینو سره د دوستم د اتحاد په ترڅ کې د نجیب د حکومت رانسکورېدو ته په اشارې سره وویل: «د شمال د پنځو ولایتونو سقوط، تازه تاریخ دی.»

د بشیر احمد ته‌ینج دغې فېسبوکي لنډې لیکنې ته ګڼو خلکو غبرګون وښود او هغه یې «خیال» او د «ناکامو تجربو تکرار» وباله.

خو د جمعیت د انشعابي برخې مشر او د بلخ پخواني والي عطا محمد نور بیا په خپله اېکس پاڼه لیکلي، افغانستان په نړۍ کې د اشغالګرو پر وړاندې د درېدو له امله نوم لري، خو «په خواشینۍ سره په دې ورځو کې ځینې کسان غواړي د خاورې د خرڅونې له لارې له یو بل څخه مخکې شي. زما په باور، ښاغلي ټرمپ یا بل هر چا ته، د خاورې وړاندې کول که هغه بګرام وي، که کابل او یا کندهار، له بې تفاوتۍ او پر ناموس له معاملې پرته بل څه نه دي.»

عطامحمد نور پرته له دې چې د چا نوم واخلي وايي، هېواد یا هغه کسانو چې افغان ملت له دغې ورځې سره مخ کړی، هېڅکله هم د دې وړ نه دي، چې د افغانستان د ازادولو هیله ترې وشي. هغه زیاته کړې: «طالبان له ټولو بدیو، نیمګړتیاوو او انساني ضد کړنو سره، لږ تر لږه د خاورې پلورنکي نه دي.»

نوموړي همداراز په ډاګه ویلي: «که امریکا په افغانستان کې له خپلو لاسپوڅو او په لاس کېنول شویو حاکمانو مایوسه شوي وي، ځکه نه دي توانېدلي او یا نه یې دي غوښتي چې سیمه ییزې پروژې یې عملي کړي، باید پوه شي چې زموږ هېواد د [هغوی] حضور او اشغال ته اړتیا نه لري. د خنډونو لرې کول او د طالبانو ضد له حوزې سره د وسلو مرسته، د افغانستان راتلونکې لپاره کافي ده.»

طالبانو هم ویلي، چې هېڅکله به هم بګرام هوايي اډه ټرمپ ته ورنه کړي او د امریکا ولسمشر دغه اډه ځکه غواړي چې په وینا یې د سیمې له کنټرول سربېره د چین هغې سیمې ته چې پکې اټومي وسلې دي او یا هم جوړېږي شاوخوا یو ساعت واټن لري.

طالبان: موږ به هېڅکله هم د بګرام هوايي اډه ټرمپ ته ورنکړو | افغانستان انټرنشنل پښتو

د بګرام هوايي اډه د کابل شمال ته شاوخوا ۶۵ کیلومترۍ کې د افغانستان یو له تر ټولو لویه اډه ده. دغه اډه د سپټمبر د ۱۱مې له پېښې وروسته له ۲۰۰۱ کال راهیسې د طالبانو د لومړۍ دورې د رانسکورولو په موخه د امریکايي ځواکونو له لوري ونیول شوه او د دوو لسیزو لپاره د امریکا په مشرۍ د بهرنیو ځواکونو تر ټولو لویه هوايي او نظامي اډه وه.

د پاکستان د کډوالو ادارو د معلوماتو له مخې، د اګسټ له لومړۍ نېټې د سپټمبر تر ۲۰مې له پاکستان څخه ۱۱۷ زره او ۱۷۲ پي، او، ار کارټ لرونکي افغانان او همداراز ۵۰ زره او ۹۴۴ افغان سټیزن (اې، سي، سي) کارټ لرونکي افغانان بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي.

د سرچینو په وینا، دغه بهیر همداراز دوام لري او د خېبر پښتونخوا د کورنیو او قبایلي چارو د محکمې په وینا، یوازې د شنبې په ورځ (د وږي ۲۹مه) یعنې په یوه ورځ کې له پاکستان څخه څه باندې ۳۵۰۰ کسان یوازې د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

سرچینې زیاتوی، یوازې د شنبې په ورځ ۲ زره او ۲۵۱ پي، او، ار کارټ لرونکي افغانان، ۳۰۴ اې، سي، سي کارڼ لرونکي افغانان او همداراز ۹۵۸ ناقانونه افغانان بېرته خپل هېواد ته شړل شوي دي.

د یادونې وړ ده، چې د پاکستان حکومت د سپټمبر په لومړۍ له دغه هېواد څخه د ټولو پي، او، ار کارټ لرونکو افغانانو د اېستنې بهیر پیل کړی او د سرچینو په وینا، په راتلونکو ورځو کې به دغه بهیر لاپسې پراخ شي.

د ملګرو ملتونو اړوندو بنسټونو او همداراز د بشري حقونو نړۍوالو سازمانونو له پاکستان او ایران څخه غوښتي، چې له خپلو هېوادونو په زوره د افغانانو د اېستنې بهیر ودروي، خو په ظاهره دغو دواړو هېوادونو د یادو بنسټونو او سازمانونو غوښتنو ته پام نه دی کړی.

له دې سره سم، له دغو دوو هېوادونو ډېری اېستل کېدونکي افغانان خپلې راتلونکې ته سخت اندېښمن دي او وايي، له لسګونو کلونو راهیسې په یادو هېوادونو کې اوسېدلي او هلته یې کاروبارونه دي، خو په افغانستان کې ان د ناستې ځان هم نه لري.

دوی له دې سربېره د خپلو ماشومانو او په ځانګړې توګه د خپلو لوڼو د زده کړو نیمګړي پاتې کېدو ته هم اندېښمن دي، ځکه په افغانستان کې طالبانو له شپږم ټولګي پورته د نجونو د زده کړو د دوام مخه نیولې ده.

د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت د شنبه په ورځ (د وږي ۲۹مه) د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت د نن ورځي په راپور کې ویلي، چې له پاکستان او ایران څخه د ستنو شویو افغان کډوالو سره یې مرستې او همکارۍ کړي دي.

دغه افغان کډوالو د هرات د اسلام کلا، د نیمروز د ورېښو، د کندهار د سپين بولدک، د ننګرهار د تورخم او د هلمند د بهرامچې له لارې افغانستان ته راغلي دي.

که څه هم طالبان له ستنو شویو افغان کډوالو سره د مرستې خبره کوي، خو دغه کورنۍ وایي، چې د سرپناه ترڅنګ د خوړو، روغتيا، کار او د ماشومانو د زده کړو په برخه کې لا هم پراخې ستونزې لري او دغه ډله ورته پاملرنه نه کوي.

د کډوالو په برخه کې نړۍوالو بنسټونو هم افغانستان ته د ستنو شویو کورنیو وضعیت د اندېښنې وړ ګڼلی او په وار-وار یې د مرستو او لاسنیوي ټينګار کړی دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان د کډوالو ادارو د شمېرو له مخې بیا د روان کال د اګسټ له لومړۍ نېټې راهیسې له پاکستان څخه ۱۶۸ زره او ۱۱۶ کسان بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي. دغو ادارو په دې اړه چې ایا دغه کسان په خپله خوښه تللي او که په زوره اېستل شوي څه نه دي ویلي.

د بګرام هوايي اډه د کابل شمال ته شاوخوا ۶۵ کیلومترۍ کې د افغانستان یو له تر ټولو لویه اډه ده. دغه اډه د سپټمبر د ۱۱مې له پېښې وروسته له ۲۰۰۱ کال راهیسې د طالبانو د لومړۍ دورې د رانسکورولو په موخه د امریکايي ځواکونو له لوري ونیول شوه او د دوو لسیزو لپاره د امریکا په مشرۍ د بهرنیو ځواکونو تر ټولو لویه هوايي او نظامي اډه وه.

ټرمپ دوه ورځې مخکې د برېتانیا له لومړي وزیر سره په ګډه خبري غونډه کې په ډاګه وویل، غواړي دغه هوايي اډه په دې موخه چې چین ته نږدې ده، بېرته ونیسي. هغه وویل: «یو لامل چې موږ دا اډه غواړو دا دی، لکه څنګه چې تاسو پوهېږئ، دا د چین له اټومي وسلو جوړولو څخه یو ساعت لرې دی.»

له دې سره سم، د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع ټېلګراف ورځپاڼې ته ویلي: «د بګرام د هوايي اډې په تړاو د ټرمپ څرګندونې،«له حقایقو څخه لرې او له کرکې ډکې وې.»

قانع زیاته کړې: «موږ دا په کلکه غندو او ردوو یې. کله چې یو هېواد د نړۍ په استازیتوب خبرې کوي، نو باید د حقایقو پر بنسټ خبرې وکړي.»

هغه امریکا ته د بګرام د هوايي اډې د ورکړې مساله رد کړه او ویې ویل: «موږ به هېڅکله د بګرام کنټرول هېچا ته ونه سپارو. دغه ډول څرګندونې بې بنسټه او عجیبې دي.»

عبدالمتین قانع زیاته کړه: «زموږ بهرنۍ پالیسي له لوېدیځ، ختیځ او سیمه ییزو هېوادونو سره د متوازن تعامل پر بنسټ جوړه شوې ده، موږ له هېچا سره شخړه نه غواړو.»

د کابل په شمال کې بګرام هوايي اډه له ۲۰۰۱ تر ۲۰۲۱ کاله د امریکا په مشرۍ د بهرنیو ځواکونو تر ټولو لویه نظامي او هوايي اډه ګڼل کېده او د لسګونه زره سرتېرو د ظرفیت په لرلو او له تاسیساتو سربېره پکې رستورانټونه او سوداګریز مرکزونه هم جوړ شوي و.

په دغه هوايي ډګر کې جنګي جېټ الوتکې، ډرون او بار وړونکې الوتکې د خپلو دوه ګونو رن وې په اوږدو کې فعالیت کاوه. په دغې اډې کې خپلو هېوادونو ته له لېږد مخکې د وژل شویو بهرنیو او په ځانګړې توګه د امریکايي سرتېرو جسدونو ته د درناوي مراسم هم جوړېدل.

په دغه اډه کې د امریکا ځانګړي ځواکونه هم ځای پر ځای و او موخه یې د افغانستان په غرنیو سیمو کې د القاعدې، داعش، طالبانو او نورو وسله والو ډلو پر وړاندې د عملیاتو ترسره کول و.

خو د بشري حقونو د څېړنو او ارزونو له مخې، یو شمېر مهم اسیران بګرام ته لېږدول کېدل او هلته بیا د امریکايي ځواکونو او په ځانګړې توګه د سي، ای، اې کارکوونکو له لوري له پوښتنو او ګروېږنو وروسته سخت شکنجه کېدل.

د یادونې وړ ده، چې امریکا د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته دغه اډه پرېښوده. د امریکا ولسمشر د شواهدو او اسنادو له وړاندې کولو پرته یو ځلي ویلي و چې پر یادې اډې اوس چینایان ولکه لري، خو طالبانو بیا د هغه دغه ادعا رد کړې وه.