د بشري حقونو فعالان: په افغانستان کې د سولې په نوم پټه جګړه روانه ده

څلور میاشتې وړاندې نواب‌الدین په پاکستان کې تر ۸ کلنې کډوالۍ وروسته د کونړ ولایت په نورګل ولسوالۍ کې خپل کلي وادیر ته ستون شو. د هغه کور زلزلې وران کړی او اوس په خپله زراعتي ځمکه کې په یوه خېمه کې ژوند تېروي.

۵۵ کلن نواب‌الدین وویل: «زموږ کورونه زاړه وو، ټول د غرونو تر کاڼو لاندې او ویجاړ شول، موږ اوس په خېمو کې ژوند کوو.» هغه وايي چې په پاکستان کې څه پیدا کړي او له ځانه سره وطن ته راوړي وو، ټول یې له لاسه ورکړل.

دې کلي ته نژدې په برابټ کلي کې ۵۸ کلن سعادت خان په کنډواله کې ژوند کوي. هغه هم له له پاکستان څخه راستون شوی او په کرايي کور کې اوسېده، خو زلزلې د هغه کرايي کور هم ویجاړ کړ.

هغه وویل: «موږ نه پوهېږو، چې راتلونکی وخت ډوډۍ به له کومه راشي او څوک به یې راکړي؟ ما له چارواکو وغوښتل، چې یوه خیمه راکړي، خو هغوی را نه کړه، بیا مې کاکا په خپلو کور کې یوه کوټه راکړه، اوس هلته اوسېږم.»

مرستندویه سازمانونو په زلزله‌ځپلو سیمو کې د خوارځواکۍ د ډېرېدو په اړه خبرداری ورکړی دی. د اسلامي ریلیف ادارې ساحوي روغتون ډاکټرې فریدې ساپۍ وویل: «ډېری زیانمن شوي خلک کافي خواړه نه لري.»

ساپۍ زیاته کړه: «موږ د ماشومانو د خوارځواکۍ ډېرې پېښې لیدلي دي، د ډېرو داسې ماشومانو درملنه مو کړې چې په خوارځواکۍ اخته وو.»

د کونړ لپاره د طالبانو والي مولوي قدرت‌الله وویل چې دوی په خاص کونړ ولسوالۍ کې خلکو ته د ۳۸۲ کورونو جوړولو ځمکو ورکولو پلان لري، خو دا لا څرګنده نه ده، چې دا ځمکې به کله ورکړل شي.

د دې ټولو سره سره د نواب‌الدین او نورو بې‌وزلو خلکو برخه لیک لا نه دی معلوم. هغه وویل: «زه نه پوهېږم چې حکومت [طالبان] به زموږ سره د کور جوړولو په برخه کې مرسته وکړي که نه.»

هغه زیاته کړه «زه وېره لرم چې موږ به تر ډېره وخته په همدې خېمو کې پاتې شو، ځکه چې کمزوري زلزلې مو اوس هم خیمې ښوروي.»

هغه خپلو محتسینو ته په خطاب کې زیاته کړې چې پر افغانستان د بندیزونو لګولو او په تور لیست کې د طالبانو راوستلو په اړه دې اندېښنه نه‌‌کوي، بلکې شکر دې وباسي چې «دښمن یادې ډلې ته د دښمن په سترګه ګوري.»

حنفي د خپلو خبرو په دوام کې وویل: «خدای ته دعا وکړئ چې له تور لیست څخه مو و نه‌باسي.» د خالد په وینا، د ده باور دا دی چې نن به وي سبا به نه وي.

خالد حنفي داسې مهال د نړیوالو بندیزونو او تور لیست په اړه شکر باسي چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر، ویاندویان، ډېپلوماټان او پلویان یې په پرله‌پسې ډول له نړۍوالو غواړي چې د هغوی مشران له تور لست څخه وباسي، لګېدلي بندیزونه ځنې لیري کړي او په رسمیت یې وپېژني.

په مالیزیا کې د طالبانو سفارت پرون (شنبه) په یوه بیان کې لیکلي چې د یادې ډلې سرپرست سفیر نقیب‌الله احمدي د مالیزیا د بهرنیو چارو وزیر ښاغلي داتو سري محمد حسن سره وکتل.

د مالیزیا د بهرنیو چارو وزیر د افغانستان د وروستیو زلزله‌ځپلو خلکو سره خواخوږي څرګنده کړه او زیاته یې کړه چې له هغوی سره مرستې به افغانستان ته په ډاډمنه توګه ورسېږي.

مالیزیا تر دې مخکې د افغانستان په ختیځ کې د زلزله‌ځپلو لپاره د ژغورنې یو ټیم استولی و.

د کوټې ښار کندهارۍ جامع مسجد امام مولوي نورالدین اغا په وروستیو کې د کابل په ګډون د افغانستان بېلابېلو ولایتونو ته تللی و. اوس یې تازه په یوه ویډیويي مرکه کې ویلي چې دی پخوا هم کابل ته تللی و، خو دومره بېوزلي یې نه وه لیدلې. دی وايي دومره بې‌وزلي لکه بېوزلۍ چې خپل ټول زور پر کابل ختم کړی وي.

نورالدین اغا په دې مرکه کې د کندهار د خلکو د مېلمه‌پالنې کورودانی وايي. کندهار ته د هغه د سفر پر مهال په پام کې وه، چې هلته په یوه جامع جومات کې خلکو ته وینا وکړي، خو طالبانو اجازه نه وه ورکړې.

نورالدین اغا له دې امله ډېر مشهور او ویناوي یې خلک خوښوي چې د منبر له لارې د افغانستان د ملي مشرانو لکه غازي امان الله خان ننګه کوي، په پاکستان کې پر پښتنو باندې د ظلم په اړه غبرګون ښيي او د منظور پښتین د مبارزو ننګه یې هم کړې ده. د هغه د مشهور کېدو یو لامل دا دی چې د پښتنو ورځنۍ ستونزې په ساده ژبه بیانوي.

مولوي نورالدین اغا څه موده مخکې په یوه مرکه کې ویلي و چې د جاوید امرخېل سندرې یې خوښېږي، خو په دې خبره نورو ملایانو غبرګون ښودلی و.

طالبانو ویلي چې تر دې مهاله پر دغه کمپ تر۷۰ میلیونه افغانیو ډېر لګښت راغلی دی. دغې ډلې زیاته کړې اوس مهال په اسلام‌کلا کې دوه کمپونه او څلور د سر سیوري شته، چې د ۱۶ زره کسانو د اوسېدو ظرفیت لري، دغه ډول درې تالارونه هم جوړ شوي، چې د ۱۱ زره کسانو د اوسېدو ځای ولري.

دغه ډول طالبانو ویلي، چې یو لوی پخلنځی به هم جوړ کړي. دا پخلنځی به هره ورځ د ۲۰ زره کسانو لپاره د خوړو چمتو کولو ظرفیت ولري.

طالبان ادعا کوي چې د افغان کډوالو د ایستلو له پيل څخه بیا تر اوسه یېمستحقو کډوالو ته تر یوه میلیارډ افغانیو ډېرې مرستې وېشلي او لږ تر لږه د ۱۵ زره کسانو لپاره یې د کار زمینه هم برابره کړې ده.

ملګري ملتونه د افغانستان او ایران پر ګډه پوله راستنېدونکو افغانانو ته نغدې پیسې ورکوي. دې سازمان تازه ویلي چې د طالبانو له خوا د ښځو پر کار د بندیز له امله یې د مرستو وېش درولی دی.

د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو اداې د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۳ میلادي کال د سپټمبر د میاشتې راهیسېله ایران او پاکستان څخه تر ۴ میلیونو ډېر افغانان افغانستان ته راستانه شوي دي. یوازې په ۲۰۲۵ کال کې له ایران څخه شاوخوا ۱.۵ میلیونه افغانان راستانه شوي دي.

تر دې وړاندې د ملګرو ملتونو امنیت شورا خبرداری ورکړی و، چې د ایراني چارواکو له خوا له افغان کډوالو سره ظالمانه، غیرانساني او سپک چنلد کېږي، ځورول کېږي، شکنجه کېږي او زنداني کېږي.