د طالبانو یو وزیر له بندیزونو او تور لیست نه سر ټکوي او بل وزیر بیا پر دې حال شکر باسي

په مالیزیا کې د طالبانو سفارت پرون (شنبه) په یوه بیان کې لیکلي چې د یادې ډلې سرپرست سفیر نقیب‌الله احمدي د مالیزیا د بهرنیو چارو وزیر ښاغلي داتو سري محمد حسن سره وکتل.

د مالیزیا د بهرنیو چارو وزیر د افغانستان د وروستیو زلزله‌ځپلو خلکو سره خواخوږي څرګنده کړه او زیاته یې کړه چې له هغوی سره مرستې به افغانستان ته په ډاډمنه توګه ورسېږي.

مالیزیا تر دې مخکې د افغانستان په ختیځ کې د زلزله‌ځپلو لپاره د ژغورنې یو ټیم استولی و.

د کوټې ښار کندهارۍ جامع مسجد امام مولوي نورالدین اغا په وروستیو کې د کابل په ګډون د افغانستان بېلابېلو ولایتونو ته تللی و. اوس یې تازه په یوه ویډیويي مرکه کې ویلي چې دی پخوا هم کابل ته تللی و، خو دومره بېوزلي یې نه وه لیدلې. دی وايي دومره بې‌وزلي لکه بېوزلۍ چې خپل ټول زور پر کابل ختم کړی وي.

نورالدین اغا په دې مرکه کې د کندهار د خلکو د مېلمه‌پالنې کورودانی وايي. کندهار ته د هغه د سفر پر مهال په پام کې وه، چې هلته په یوه جامع جومات کې خلکو ته وینا وکړي، خو طالبانو اجازه نه وه ورکړې.

نورالدین اغا له دې امله ډېر مشهور او ویناوي یې خلک خوښوي چې د منبر له لارې د افغانستان د ملي مشرانو لکه غازي امان الله خان ننګه کوي، په پاکستان کې پر پښتنو باندې د ظلم په اړه غبرګون ښيي او د منظور پښتین د مبارزو ننګه یې هم کړې ده. د هغه د مشهور کېدو یو لامل دا دی چې د پښتنو ورځنۍ ستونزې په ساده ژبه بیانوي.

مولوي نورالدین اغا څه موده مخکې په یوه مرکه کې ویلي و چې د جاوید امرخېل سندرې یې خوښېږي، خو په دې خبره نورو ملایانو غبرګون ښودلی و.

طالبانو ویلي چې تر دې مهاله پر دغه کمپ تر۷۰ میلیونه افغانیو ډېر لګښت راغلی دی. دغې ډلې زیاته کړې اوس مهال په اسلام‌کلا کې دوه کمپونه او څلور د سر سیوري شته، چې د ۱۶ زره کسانو د اوسېدو ظرفیت لري، دغه ډول درې تالارونه هم جوړ شوي، چې د ۱۱ زره کسانو د اوسېدو ځای ولري.

دغه ډول طالبانو ویلي، چې یو لوی پخلنځی به هم جوړ کړي. دا پخلنځی به هره ورځ د ۲۰ زره کسانو لپاره د خوړو چمتو کولو ظرفیت ولري.

طالبان ادعا کوي چې د افغان کډوالو د ایستلو له پيل څخه بیا تر اوسه یېمستحقو کډوالو ته تر یوه میلیارډ افغانیو ډېرې مرستې وېشلي او لږ تر لږه د ۱۵ زره کسانو لپاره یې د کار زمینه هم برابره کړې ده.

ملګري ملتونه د افغانستان او ایران پر ګډه پوله راستنېدونکو افغانانو ته نغدې پیسې ورکوي. دې سازمان تازه ویلي چې د طالبانو له خوا د ښځو پر کار د بندیز له امله یې د مرستو وېش درولی دی.

د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو اداې د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۳ میلادي کال د سپټمبر د میاشتې راهیسېله ایران او پاکستان څخه تر ۴ میلیونو ډېر افغانان افغانستان ته راستانه شوي دي. یوازې په ۲۰۲۵ کال کې له ایران څخه شاوخوا ۱.۵ میلیونه افغانان راستانه شوي دي.

تر دې وړاندې د ملګرو ملتونو امنیت شورا خبرداری ورکړی و، چې د ایراني چارواکو له خوا له افغان کډوالو سره ظالمانه، غیرانساني او سپک چنلد کېږي، ځورول کېږي، شکنجه کېږي او زنداني کېږي.

سرچینې زیاته کړې چې دا نوې مرسته به د «یمن لپاره د سعودي د پرمختګ او بیارغونې پروګرام» له لارې ورکړل شي چې موخه یې د یاد هېواد د بودجې ملاتړ دی.

په عدن کې مېشت حکومت له ۲۰۱۴ کال وروستیو راهیسې له کمزورې کرنسۍ او د بیو له لوړې کچې سره لاس او ګرېوان دی.

دا وضعیت وروسته له هغې رامنځته شو چې د ایران ملاتړو حوثي یاغیانو د یمن پخوانی ولسمشر علي عبدالله صالح له پلازمېنې صنعا څخه راوایست او په دې سره د یوې لسیزې کورنۍ جګړه پیل کړه.

واشنګټن پوسټ دا مقاله د «بګرام ته د امریکا بېرته ستنېدل بده مفکوره نه ده» تر عنوان لاندې خپره کړې او پکې یې د بګرام هوايي اډې ستراتیژیک اهمیت چې چین ته نږدې موقعیت لري، پر طالبانو د فشار او د واشنګټن د نفوذ د زیاتېدو احتمالي رول ارزولی دی.

وروسته له هغه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د بګرام اډې ته د بېرته تګ بحث راپورته کړ، دې موضوع ژر غبرګونونه راوپارول. ټرمپ وروسته تایید کړه، چې امریکا له طالبانو سره د بګرام د اډې د بېرته اخیستو په اړه خبرې کوي.

واشنګټن پوسټ لیکلي، چې د بګرام هوايي اډه کې د امریکا نظامي حضور واشنګټن ته دا توان ورکوي چې په یوه کړکېچنه سیمه کې د داعش پر وړاندې عملیات وکړي. په راپور کې ټینګار شوی، چې داعش خپله فعاله ساحه تر اروپا پورې غځولې ده.

همداراز لیکل شوي، چې د امریکا د یوې کوچنۍ نظامي ډلې بېرته بګرام ته ستنېدل له هغه پراخ نظامي حضور سره د پرتله کولو وړ نه دی، چې امریکا پخوا په افغانستان کې درلود؛ خو دا بیا هم کولای شي چې امریکا ته په یوه ستراتیژیکه سیمه کې ځای او نفوذ ورکړي.

واشنګټن پوسټ همداراز لیکلي، چې بګرام د چین او د سین‌کیانګ د اټومي ازموینو ځای ته نږدې دی او دا نږدېوالی د چین سره د روان رقابت په شرایطو کې د دې اډې اهمیت لا ډېر ښکاره کوي.

دغه رسنۍ دا هم ویلي، چې طالبان له امریکا څخه ځینې غوښتنې لري لکه د دوی د حکومت رسميت پېژندنه، په ملګرو ملتونو کې د افغانستان څوکۍ طالبانو ته سپارل او د افغانستان د کنګل شویو ۷ میلیاردو ډالرو شتمنیو ته لاسرسی.

په لیکنه کې ټینګار شوی، چې طالبان نه غواړي امریکایي ځواکونه بېرته بګرام ته راستانه شي؛ خو ډونالډ ټرمپ لا هم د خبرو اترو یو شمېر مهم فشارونه په لاس کې لري.

واشنګټن پوسټ لیکلي: «په کابل کې د امریکا سفارت بېرته پرانیستل به د امریکا له ارزښتونو سره خیانت ونه‌ بلل شي.»

ورځپاڼې دا هم لیکلي:ر«په دې وخت کې د طالبانو د حکومت په رسمیت پېژندل یوه غلطي ده. د ښځو او نجونو سره د دوی وحشیانه چلند او د پخواني حکومت د چارواکو ځورونه او تعقیب ژر نه درېږي.»

واشنګټن پوسټ دا هم ویلي، چې د طالبانو له واکمنۍ څخه د څلورو کلونو په تېرېدو سره لا هم داسې ښکاري، چې د امریکا له خوا پر افغانستان لګول شوی ډیپلوماتیک بندیز تر دې دمه کوم واقعي فشار نه دی راوړی چې طالبان شاتګ ته اړ کړي.

په مقاله کې ټینګار شوی، چې نور نړۍوال لوبغاړو اوس د امریکا ځای نیولی او امریکا باید په کابل کې خپل نفوذ بیا زیات کړي.

د امریکا ولسمشر په تازه څرګندونو کې طالبانو ته خبرداری ورکړی دی، چې بګرام هوايي اډه دې امریکا ته وسپاري، کنه بدې پایلې به ولري.