سرچینې: ملاهبت الله امر کړی چې په ټول افغانستان کې نوري فایبر انټرنېټ قطع شي

د سویس بلېک ورځپاڼې رپوټ ور کړی، دغه څلور استازي، چې د سویس د کډوالۍ د فدرالي ادارې په کوربه توب تېره میاشت جېنوا ته تللي وو، په دوو شپو کې یې ۱۳ زره او ۲۰۰ دالره مصرف کړی، خو له ۱۳ تنو اېستل کېدونکو افغانانو یوازې دوه تنه په خپله خوښه افغانستان ته په تګ رضا دي او د ۱۳ نورو افغانانو په اړه لاهم له طالبانو سره په خبرو کې پرمختګ نه دی شوی.

بلېک وايي، طالبانو نوي اصول وضع کړي او دوی یوازې هغه اسناد مني چې خپله یې صادر کړي وي.

د افغان سفارت له لوري ورکړل شوي پاسپورتونه نور نه پېژندل کېږي او دغه وضعیت د سویس حکومت له سیاسي فشار سره مخ کړی، چې یا باید طالبان په عملي ډول د واکمنانو په توګه ومني، یا به مجرمان دلته پاتې وي.

بلېک وايي، طالب پلاوي د تابعیت د تثبیت لپاره د افغانانو خبرې او لهجې تثبیتولې. د سویس چارواکو د وضاحت له مخې، د سفر ټول لګښتونه دولت ورکړي دي، چې ټکټونه یې۹۷۰۰ فرانکه، او د استوګنې او ډوډۍ لګښتونه یې۲۲۰۰ فرانکه شوي او ټول ۱۳ زره او ۲۰۰ ډالره کیږي.

ورځپاڼه وايي، کلونه کلونه چارواکو ویل چې افغانستان ته اخراج د امنیتي او عملي ستونزو له امله ناشونی دی، خو د تېر کال په سپتمبر کې د عدلیې وزیر بیت یانس دریځ بدل کړ او ژمنه یې وکړه چې خطرناک مجرمان باید «ژر تر ژره» ستانه شي. د ورځپاڼې په وینا، له هغه وخت راهیسې یوازې پنځه کسان بېرته لېږل شوي دي.

د ورځپاڼې په باور، اروپایي ګاونډیان هم له ورته ستونزو سره مخ دي او جرمني یوازې هغه وخت وتوانېد ۸۱ کسان بېرته واستوي چې د طالبانو د کونسلګرۍ استازي یې په رسمیت وپېژندل.

په کابل کې سرچینو نن دوشنبه (د تلې ۷مه) وویل چې د طالبانو څو تنو وزیرانو او د طالبانو د مشر ملاهبت الله ځینو استازو د نظامي څارنوالۍ په زندان کې ددې ډلې د اوبو او برېښنا وزارت سلاکار فاروق اعظم سره کتلي دي.

یوې سرچینې چې په دې لیدنو کې یې حضور درلود، افغانستان انټرنشنل ته وویل:« ځینو طالب مشرانو فاروق اعظم ته ویلي، چې د طالبانو له مشر ملاهبت الله څخه بښنه وغواړي خو فاروق اعظم له بښنې انکار کوي او ټینکار کوي چې بښنه نه غواړي.»

دوی همدراز زیاتوي چې ځینو طالب وزیرانو فاروق اعظم ته ویلي، چې په نیول کېدو یې خوښ نه دي خو د ملاهبت الله له اجازې پرته نه شی کولی چې په ازادولو کې ورسره مرسته وکړي.

دغو وزیرانو زیاته کړې، « خپله هڅه به وکړو، چې په کندهار کې ملاهبت الله ته ووایو چې تاسې خوشې کړي».

د رارسېدلو معلوماتو له مخې، طالبانو د فاروق اعظم د کورنۍ درې غړو ته اجازه ورکړې، چې هره ورځ ورسره وګوري او درمل یا هم خوراک ورته ورسوي.

د طالبانو سرچینو د وږي پر۲۹مه، افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو ادارې د فاروق اعظم د خوشې کولو لپاره نوموړي ته یو لړ شرایط وړاندې کړي، چې یو پکې ددې ډلې له مشر ملا هبت الله نه رسمي بښنه غوښتل دي.

له فاروق اعظم سره د کابل په نظارت خونه کې د طالبانو یوه پلاوي لیدلي وو او ورته ویلي یې وو، چې د نجونو د زده کړو په تړاو د نوموړي وروستۍ څرګندونې د طالبانو له واک نه«بغاوت» او د ملا هبت الله پر وړاندې «سپکاوی» دی.

سرچینو وویل، « طالبانو فاروق اعظم ته ویلي، تاسې په رسمي اداره کې سلاکار یاست او د ملاهبت الله اطاعت پر تاسې واجب دی او تاسې د هغه سپکاوی کړی او باید بښنه وغواړئ».

سرچینې زیاتوي، چې طالبانو فاروق اعظم ته ویلي، « په خپلو ټولنیزو رسنیو کې ولیکئ، چې زه د نجونو د زده کړو په اړه پر خپلو څرګندونو پښېمانه یم او په دې برخه کې له ملاهبت الله بښنه غواړم».

د طالبانو د سرچینو په وینا، فاروق اعظم پلاوي ته ویلي، چې د ده عمر اوس له ۸۰ لوړ دی، د نجونو د تعلیم په خبره ټینګ ولاړ دی او زندان تېرولو ته چمتو دی، خو هیڅکله به نه پښېماني وښيي او نه به له ملا هبت الله نه بښنه وغواړي.

سرچینو د فاروق اعظم له قوله ویلی و:« زه چې افغانستان ته راغلی یم، زما هدف ولس ته کار کول و او په دې مرحله کې د نجونو د تعلیم د ملاتړ لپاره هرې قربانۍ ته تیار یم».

د طالبانو د اوبو او برېښنا وزارت سلاکار فاروق اعظم د وږي پر۲۴مه خپل زوی ته په لیک کې لیکلي و، چې طالبانو د ښځو زده کړو، عصري زده کړو او د امر بالمعروف د کمزوریو د په ګوته کولو له امله زندان ته اچولی دی.

نوموړې بر اېکس پاڼه کاږلي، چې په افغانستان کې اوسنی وضعیت په ځانګړې توګه د ښځو لپاره د زغم نه‌دی او افغانستان داسې مشرتابه ته اړتیا لري چې له خلکو یې سرچینه اخیستې وي.

اغلې کوفي په افغانستان کې د یوه داسې نظام په جوړېدو ټینګار کړی، چې د خلکو حقونه په‌کې خوندي وي او دوی په‌کې د پرېکړو حق ولري. فوزیه کوفي وايي، چې د یوه داسې نظام په رامنځته کېدو کې د پاکستان هڅې د پام وړ مهمې دي.

په اسلام‌اباد کې د افغان سیاسي جریانونو او فعالانو ناسته نن پیل شوه، دغه ناسته به دوه ورځې دوام وکړي.‎

د دغه ناستې موخه د افغانستان د سیاسي راتلونکې ارزونه او په راتلونکو تحولاتو کې د طالبانو د مخالفینو ونډه بلل شوې ده.

د تحلیګرانو شبکې په راپور کې راغلي، چې په ۲۰۱۸کال کې په افغانستان کې ۳زره روغتيايي مرکزونه فعال وو؛ خو په ۲۰۲۵ کال کې دغه شمېر ۸۱۷ ته راکم شو.

راپور زیاتوي، کله چې طالبانو د ۲۰۲۴کال په ډسمبر کې د قابلو او ښځینه روغتیاپالو پر زده‌کړو بندیز ولګاوه؛ د مېندو روغتیا یې نوره هم له ګواښ سره مخ کړه.

د افغانستان د تحلیلګرانو شبکه وايي، د ډاکټرانو، قابلو او کورنیو د غړو له‌خوا د راټولو شویو شمېرو له مخې د زېږون پرمهال د وینې بهېدل، لوړ فشار، انتانونه او روغتون ته د رسېدو ځنډ د مېندو د مړینې ځانګړي لاملونه بلل شوي دي.

دغه شبکه زیاتوي، افغانستان له پخوا راهیسې د هغو هېوادونو په نوملړ کې لسم ځای لاره چې د مېندو د مړینې کچه په کې خورا لوړه ده. دغه شبکه وايي، د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې ښځینه ډاکټرانو، قابلو او روغتیايي چارواکو ورته ویلي چې د مېندو مړینه مخ په ډېرېدو ده.

د دوی د راپور پر بنسټ؛ که څه هم په افغانستان کې د مېندو د مړینې لاملونه خورا ډېر دي؛ خو ځانګړی لامل یې په روغتیايي برخه کې د بهرنیو مرستو بندېدل دي.

د دیادې شبکې د معلوماتو پر بنسټ؛ د امريکا متحده ايالتونو سږکال پرېکړه وکړه، چې له افغانستان سره به خپلې مرستې په بشپړ ډول ودروي. د دغې پرېکړې سره سم په افغانستان کې سملاسي تر ۴۰۰ ډېر روغتیايي مرکزونه وتړل شول.

خو د دوو نورو امریکایي زندانیانو په اړه ډېر جزییات نه‌شته. طالبانو پرون د امیر امیري په نوم یو امریکایی وګړی له زندانه ازاد کړ.

طالبانو د امیري او د هغه د نیول کېدو علت په اړه څه نه‌دي ویلي او د امریکا حکومت هم تر پرونه پورې د امیري په اړه څه نه و ویلي.

امیري د زندانیانو په چارو کې د ټرمپ استازي ادم بولر د هلوځلو په پایله کې خوشې شو. ښاغلي بولر پرون په ناڅاپي ډول کابل ته سفر وکړ او د طالبانو د بهرنیو چارو له وزیر امیرخان متقي سره یې وکتل.

د طالبانو له‌خوا په خپاره شوي انځور کې د بولر ترڅنګ، د ترهګرۍ ضد چارو کې د ټرمپ سلاکار سبسټین ګورکا او یو لوړپوړی عرب چارواکی هم لیدل کېږي.

تر دې وړاندې د قطر په منځګړتوب د طالبانو له زندانه ځينې امریکایان خوشې شوي دي.

محمودشاه حبیبي درې کاله مخکې د القاعده شبکې د مشر اېمن الظواهري د وژل کېدو په تړاو ونیول شو؛ خو طالبان د هغه نیول نه مني او وايي، چې د هغه په اړه هیڅ معلومات نه‌لري.