طالبان وايي د ښاري ودې لپاره یې ۵۸۷ ښاري پلانونه جوړ کړي دي

د ډونالډ ټرمپ له خوا، د کډوالو د بیا مېشتونې پروګرام له ځنډولو وروسته زرګونه هغه افغانان بې برخلیکه پاتې شوي، چې په امریکا کې د بیا مشتېدو لپاره منل شوي وو.

پاکستان د افغان کډوالو د شړلو په نوي بهیر کې زرګونه کسان افغانستان ته ستانه کړي دي او په دې ډله کې یو شمېر هغه افغان کډوال هم شامل دي، چې د اروپايي هېوادونو ترڅنګ امریکا ته د تګ په تمه وو.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت یوې سرچینې واشنګټن پوسټ ته منلي، چې امریکا ته د تګ په تمه یو شمېر افغان کډوال د پولیسو د ځینو تېروتنو په لړ کې بېرته افغانستان ته استول شوي، خو د یادو کسانو شمېر ډېر نه و.

۲۸ کلنه مرسل له خپلې کورنۍ سره د طالبانو له واکمنېدو وروسته امریکا ته د تګ په موخه پاکستان ته لاړه، خو د روان کال په جولای میاشت کې په داسې حال کې چې په امریکا کې یې د بیا مېشتېدو قضیه روانه وه، بېرته افغانستان ته شړل شوې ده.

نوموړې اوس په افغانستان کې له طالبانو او خپلو خپلوانو څخه په پټه ژوند کوي.

نوموړې واشنګټن پوسټ ته ویلي:«ټول پوهیږي چې موږ له امریکایانو سره کار کړی دی، موږ اوس ویریږو چې که څوک د طالبانو استخباراتو ته زموږ په اړه معلومات ورکړي، نو له موږ سره به څه وشي.»

په ورته وخت کې د تیمور په نوم یو بل پخواني قراردادي، چې د امریکا له پوځ سره یې کار کړی، واشنګټن پوسټ ته ویلي:«دا ګډوډي ټرمپ رامنځته کړه. موږ له طالبانو تېښتې ته اړ شوو، خو اوس بېرته د هغوی لاس ته ولوېدو.»

بل خوا د افغان اېواک مشر شاون وان ډایفر واشنګټن پوسټ ته ویلي:«موږ د امریکا له حکومت څخه اوس څه نه دي اورېدلي. په حقیقت سره هغوی ته دا موضوع اوس هېڅ مهمه نه ښکاري.»

که څه هم طالبان ادعا کوي چې د عمومي بښنې په چوکاټ کې هېڅوک له ګواښ سره مخ نه دي، خو ملګرو ملتونو په خپل راپور کې ویلي، هغه افغانان چې له ګاونډیو هېوادونه بېرته افغانستان ته ستانه شوي«د ربړونې، ناسم چلند، بې دلیله نېونو په ګډون له سختو بشري سرغړونو سره مخ دي».

د امریکا بهرنیو چارو وزارت او سپینې ماڼې د یادو نیونو په اړه تبصره نه ده کړې.

په کندهار کې د طالبانو یو شمېر سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په دې غونډه کې د اداري مسایلو تر څنګ په افغانستان کې د امریکا د محدود استخباراتي حضور په تړاو د طالبانو د منځپوړو او ټیټې کچې د مشرانو نظریات هم اورېدل کیږي.

د طالبانو د مشرتابه لپاره د هغوی د ټیټې کچې جنګي قوماندانانو دریځ، چې ډېری یې د والیانو او ولسوالانو په کچه دندې ترسره کوي، پر خپلو لیکو د کنټرول ساتلو لپاره مهم ګڼل کیږي.

ظاهرا طالبانو د بګرام په تړاو د ټرمپ د څرګندونو په اړه مقاومت ښودلی، خو سرچینې وايي، د ددې ډلې په منځ کې د دوحې تړون د پټو ضمایمو پر اساس ددوی تر شرایطو لاندې د امریکا د محدود استخباراتي حضور د امکاناتو په اړه سلا مشورې روانې دي.

سرچینې وايي، طالبان ویریږي، چې د ۲۰۰۱ کال په څېر وضعیت سره مخ نه شي.

د طالبانو رسمي سرچینو د امریکا د محدود استخباراتي حضور د بحثونو په تړاو تر اوسه رسمي څرګندونې نه دي کړې.

امریکايي چارواکو وړمه ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، د دوی ځواکونه په افغانستان کې حضور نه لري او هغه اوازې یې رد کړې، چې ګني امریکايي سرتېري بګرام ته ځي.

سرچینې همد راز وايي، له دې غونډې د ملاهبت الله بل هدف دا دی، چې د نافرمانه طالب مسوولینو د لرې کولو په اړه لارښوونې وکړي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد نن یکشنبه د (تلې ۱۳مه) وویل، چې په کندهار کې ددې ډلې د ټولو والیانو او ولسوالانو لپاره ۳ ورځنی سیمینار پیل شوی دی.

مجاهد وايي په دغه سیمینار کې به والیانو او ولسوالانو ته د هغوي د کاري استقامتونو، قوانینو په ښه ډول پلي کولو او له خلکو سره د ښه چلند په تړاو معلومات ورکول کېږي او ویناوې به کېږي.

په کندهار کې سرچینو نن افغانستان انټرنشنل ته وویل چې دا غونډه په قول اردو کې ادامه لري.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د امریکايي استخباراتي ځواکونو د حضور منلو یا بګرام اډې په تړاو بحث ته اشاره نه کړې.

د جمهوري نظام له پرځېدو او له افغانستان څخه د امریکايي پوځيانو له وتلو وروسته طالبانو دغه اډه تر خپل واک لاندې راوستله.

د ټرمپ له څرګندونو وروسته د طالبانو په لیکو کې هم د بګرام په اړه بحثونه تاوده شوي دي.

تېره ورځ د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت یوه ویډیویي ترانه خپره کړې چې د نوي مقاومت او احتمالي ځانمرګو بریدونو لپاره د ځوانانو د چمتووالي یادونه پکې شوې.

اروپايي ټولنې په یوې خبرپاڼه کې لیکلي، چې ښوونه او روزنه د پياوړي افغانستان جوړولو لپاره یوازینۍ لاره ده.

اروپايي ټولنه داسې مهال د ښوونکي د ورځې یادونه کوي، چې پرون د هرات ولایت د طالبانو د پوهنې ریاست په یوه مکتوب کې په ښوونځیو کې د ښوونکي د ورځې نمانځل منعه کړي دي.

تر دې مخکې زرګونه ښځينه ښوونکي پر کورونو کېنول شوي او د نورو حقونو ترڅنګ دا ویاړ هم ځنې اخیستل شوی دی.

د ملګرو ملتونو د استوګنې ادارې (UN-Habitat) ویلي، چې له ایران او پاکستان څخه شړل شوي ډېری کډوال ښارونو ته ځي.

په اعلامیه کې راغلي، چې ښارونو ته په ناڅاپي ډول د دومره ډېرو خلکو د ورتګ له امله ښاري نفوس او ودانۍ په چټکۍ سره ډېرېږي او د خدمتونو رسولو بهیر یې ټکنی کړی دی.

دې سازمان له نړوالو څخه غوښتي چې په افغانستان کې د بنسټیزو خدماتي پروژو او کارونو په برخه کې مرستې وکړي.

تر دې مخکې هم دې سازمان ویلي و، چې د افغانستان ښارونه په چټکۍ سره پراخېږي او ډېری سیمې غیر پلاني یا غیر نقشه شوي دي، چې خلک یې له ښاري خدماتو څخه بې برخې دي، لکه د څښلو پاکې اوبه، پخې کوڅې، د چټلو اوبو ایستلو سیسټم او داسې نور اساسي اړتیاوي په کې شاملې دي.

د راپورونو له مخې وچکالي، په کلیو کې د زراعتي سکټور کمزوری کېدل، د نفوسو ډېروالی، بې‌کاري او د کډوالو اېستل هغه ستونزې دي، چې خلک یې په ښارونو کې استوګنې ته مجبور کړي.

په اعلامیه کې راغلي، چې په دې مرستو کې خوراکي توکي، د ماشومانو لپاره د ژمي جامې او نور بېلابېلو ډوله توکي شامل دي. همدا راز ویل شوي چې دا مرستي نن د حیرتان بندر له لارې افغانستان ته رسېدلي دي.

که څه هم د افغانستان په کونړ ولایت کې له زلزله ځپلو سره کورنیو خیریه بنسټونو، شتمنو خلکو، نړۍوالو سازمانونو او بهرنیو حکومتونو ډېرې مرستې وکړې، خو بیا هم اغېزمن کسان او کورنۍ په بد وضعیت کې ژوند کوي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو اداره وايي، چې زلزله ځپلي په خیمو کې ژوند کوي، خو د ژمي په رارسېدو سره یوازې خیمې خلک له سختې یخنۍ څخه نه‌شي ساتلای.