په غزه کې یو فلسطینی خبریال د وسله‌والو په ډزو کې وژل شوی دی

سمیتا شرما چې یوه خپلواکه هندۍ خبریاله ده او د بهرني سیاست په برخه کې تمرکز لري، پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي چې بالاخره د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر اړ شو، چې د ښځینه خبریالانو له جدي پوښتنو سره مخ شي.

هغې همداراز زیاته کړه، چې د متقي خبرې د افغان ښځو له واقعي وضعیت سره هېڅ ورته والی نه لري.

له دې سره، د هندو ورځپاڼې مدیره سوهاسیني حیدر بیا ویلي چې هغې هېڅکله نه دي ليدلي چې د طالبانو له یوه چارواکي څخه په مطبوعاتي کنفرانس کې د ښځو د وضعیت په اړه دومره ډېرې پوښتني وشي.

هغې وویل، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر په دې غونډه کې د افغان ښځو په اړه له پوښتنو سره مخ شو، خو روښانه ځواب یې ورنه کړ.

نوموړې زیاته کړه، د متقي دا ادعا چې یو پر څلورمه برخه ښځې زده‌کړې ته لاسرسی لري او د ځینو ټولنیزو ازادیو خوندیتوب شته، له حقیقته ډېره لرې ده.

د هندو ورځپاڼې مدیرې وویل، چې هغه د خپلو دندو د یوې برخې په توګه د افغان ښځو پروړاندې د طالبانو پالیسي څاري. هغې ټینګار وکړ، هغه څه چې امیر خان متقي ادعا کوي په افغانستان کې نشته.

مېرمن سوهاسیني حیدر یادونه وکړه، طالبان باید پوه شي کله چې دوی د هند په خاوره کې وي، دوی باید د دغه هېواد قوانین ومني او د جنسیتي برابرۍ ته درناوی وکړي.

یوه بله خپلواکه هندي خبریاله نانیما باسو وویل، چې د هند حکومت طالبان په رسمیت نه دي پېژندلي؛ خو له دې ډلې سره ډیپلوماټیکې اړیکې د نوي ډیلي لپاره ځانګړي پيغامونه او پایلې لري. هغې ټینګار وکړ، چې هند ته د طالبانو د چارواکو بلنه افغان ښځو او نړۍ ته پیغام لېږي.

دې خبریالې ویلي، د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر ځوابونه د ښځو د زده ‌کړې په اړه «شوک ورکوونکي» وو.

هغې زیاته کړه: «طالبانو داسې ادعاوې وکړې لکه موږ چې د افغانستان له حاله ناخبره یو.»

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي دا مهال په یوه رسمي شپږ ورځني سفر هند ته تللی دی. د طالبانو چارواکو د جمعې په ورځ افغان سفارت کې ښځینه خبریالانو ته اجازه ور نه کړه چې د امیرخان متقي د خبري ناستې ګډونوالې شي.

د طالبانو دا کار د هند د سیاستوالو، مدني ټولنو او رسنیو سخت غبرګونونه راوپارول. د هند د بهرنیو چارو وزارت د کورنیو نیوکو له زیاتوالي وروسته له طالب پلاوي وغوښتل، چې یوه بله ناسته د ښځینه او نارینه خبریالانو د مساوي حضور سره جوړه کړي.

د طالبانو پلاوي بیا د یکشنبې په ورځ د افغان سفارت په ودانۍ کې دویمه خبري ناسته د ښځو په حضور کې ترسره کړه. امیرخان متقي په دې دویمه ناسته کې د افغان ښځو د زده‌کړې او ازادۍ د حق په اړه د ګڼو پوښتنو سره مخ شو.

ډونالډ ټرمپ اسراییل او مصر ته له سفر مخکې له خبریالانو سره په خبرو کې وویل، د سیمې هېوادونه په غزه کې سولې ته په تمه دي او همداراز ډېر ژر به د اسراییل او حماس تر منځ د برمته شویو کسانو د ازادولو بهیر پیل شي.

ټرمپ په «اندروز» هوايي ډګر کې سیمې ته خپل سفر «ډېر ځانګړی» وباله او زیاته یې کړه: «اسراییل، عربي او اسلامي هېوادونه په غزه کې سولې ته په تمه دي. ټول خوشحاله دي چې برمته شوي کسان به ازاد شي او جګړه هم پای ته رسېدلې ده.»

ټرمپ به په ځايي وخت سبا سهار (دوشنبه) اسراییل ته ورسېږي او د برمته شویو کسانو د کورنیو په ګډون له اسراییلي چارواکو سره تر کتنو وروسته د اسراییل پارلمان «کنېست» ته هم وینا وکړي.

له هغې وروسته به په ځايي وخت له غرمې وروسته د مصر شرم‌الشېخ ښار ته سفر وکړي او هلته به په غزه کې د سولې په غونډه کې ګډون وکړي او ښايي په رسمي توګه د اسراییل او حماس تر منځ د سولې هوکړه ډاګه‌ییزه شي.

له ټرمپ سره په دې سفر کې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر، د جګړې وزیر او د مرکزي اطلاعاتو سازمان (سي‌ای‌اې) مدیر مل دي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د یکشنبې په ورځ (د تلې ۲۰مه) پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي: «ایران د هغو هڅو هرکلی کوي، چې د غزې د نسل وژنې مخنیوی کوي او د اشغالګرو ځواکونو اېستل تضمین کړي.»

هغه ټينګار کړی، چې فلسطینان باید د خپل برخلیک ټاکلو حق تر لاسه کړي.

نوموړي ټول هېوادونه مکلف ګڼلي، چې د فلسطينانو له قانوني او مشروع مبارزې سره مرسته وکړي.

عراقچي زياته کړې، چې ایران د سیمې د سولې لپاره مهم ځواک پاته شوی؛ «ایران د اسراييل نسل وژونکي رژيم او ابدي جنګونو پلوی نه دی، بلکي دايمې سولې او همکارۍ ته ژمن دی.»

دغه بنسټ به د ټرمپ په مشرۍ وي او د برېتاینا پخوانی لومړی وزیر ټوني بلیر به پکې ګډون لري.

په دې ناسته کې به د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش هم برخه ولري.

د ټرمپ د غزې جګړې د پای ته رسولو پلان د محمود عباس په مشرۍ د فلسطین ادارېته د غزې کنټرول وړاندیزوي، خو دا به هله شونی وي، چې اړتیا وړ اصلاحات رامنځته شي.

د ټرمپ وړاندیز وایي، حماس باید خپل واک پای ته ورسوي او وړاندیز کوي چې د غزې اداره د فلسطین یوه تخنیکي کمیټه پر غاړه واخلي او د یوه نړیوال بنسټ تر څار لاندې واوسي.

دغه بنسټ به د ټرمپ په مشرۍ وي او بریتاینا پخوانی لومړی وزیر ټوني بلیر به پکې ګډون لري.

د فلسطین د ازادۍ سازمان مرستیال مشر حسین شیخ وویل چې هغه له بلیر سره وکتل څو د غزې له «بیا رغونې وروسته ورځو» او د ټرمپ د پلان په تړاو خبرې وکړي.

زېلېنسکي پر خپل ایکس لیکلي، « موږ د انرژۍ له سکتور سره تړلې ګڼې مسالې هم وڅېړلې. ولسمشر ټرمپ د ټولو روانو موضوعاتو په اړه ښه معلومات لري. موږ موافقه وکړه چې خپل بحثونه به غځوو او دواړه ټیمونه د راتلونکو خبرو لپاره چمتووالی نیسي».

بل‌خوا، کریملین د یکشنبې په ورځ وویل، مسکو د دې احتمال په اړه ژوره اندېښنه لري چې امریکا به اوکراین ته د توماهاک توغندیو د ورکولو پرېکړه وکړي.

کریملین خبرداری ورکړ چې جګړه اوس «ډراماتیک پړاو» ته رسېدلې او د ټولو لوریو له‌خوا د تاوتریخوالي د زیاتېدو نښې ښکاري.

ولسمشر ټرمپ د دوشنبې په ورځ وویل چې د توما‌هاک توغندیو له احتمالي ورکولو مخکې، غواړي پوه شي چې اوکراین به دغه وسلې څنګه کاروي، ځکه نه غواړي جګړه نوره هم پراخه شي.