شهباز شریف وايي نور په پاکستان کې د افغان کډوالو د استوګنې موده نه تمدیدوي

د روسیې د بهرنیو استخباراتو رییس سرګي ناریشکین په سمرقند کې د خپلواکو هېوادونو «CIS» د امنیتي او ځانګړو خدماتو د مشرانو د غونډې په څنډه کې خبریالانو ته ویلي، چې دمګړی له افغانستان سره د متقابلو ګټو مساوي همکارۍ لپاره تګلاره جوړوي.

ناریشکین وویل:«افغانستان تل د ډېرو نړیوالو لوبغاړو پام ځان ته اړولی دی. د روسیې دریځ دادی چې افغانستان باید په خپله خاوره کې د پوځي اډو پرته خپلواک دولت پاتې شي. دا هم د سیمې د هېوادونو او هم د افغانستان د خلکو په ګټه دي.»

دغه روسیې چارواکي ویلي، چې په افغانستان کې د ثبات لپاره دوو اړخیزو همکاریو ته ډېره اړتیا ده.

ددغه روسي چارواکي په وینا، روسیه له افغانستان سره د ښو اړیکو او ګټورو دوه اړخیزو همکاریو ته اړتیا لري.

هغه وویل، « د دوه اړخیزو او اقتصادي همکاریو تنظیم لپاره پلانونه جوړیږي او موږ له نورو هېوادونو څخه هم غوښتنه کوو چې ورته اقدام وکړي څو په افغانستان کې ریښتینې سوله ټینګه شي.»

د روسیې د بهرنیو استخباراتو رییس دغه څرګندونې پرداسې مهال کړې، چې په دې وروستیو کې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د بګرام اډې د بېرته ترلاسه کولو ګواښونه وکړل، خو طالبانو چاته د اډې ورکول رد کړي دي.

برتراند، چې په یوه شپږ ورځني سفر کابل ته تللی و، د تلې پر۲۴مه، د پنجشنبې په ورځ، په یوه خبري غونډه کې وویل، چې په دې سفر کې یې د طالبانو له یو شمېر چارواکو، د یوناما له استازو، ډیپلوماټانو او د ملګرو ملتونو له ادارو سره لیدنې او خبرې کړې دي.

هغه زیاته کړه چې د دې لیدنو پر مهال یې د ملګرو ملتونو پر هغه جامع چلند ټینګار کړی چې په۲۰۲۴ کال کې د ځانګړي همغږوال فریدون سنیري اوغلوپه راپور کې وړاندې شوی و. د دې طرحې هدف د هغو لومړنیو ګډو ګامونو پیژندل دي، چې د ټولو اړخونو ترمنځ پرې موافقه کېدای شي.

برتراند وویل، اروپايي ټولنه باور لري چې څو اړخیز بهیر د نړیوالې ټولنې د ګډو اندېښنو د حل یوازینۍ لاره ده.

د نوموړي په وینا، دا اندېښنې له طالبانو غواړي چې د خپلو نړیوالو ژمنو درناوی وکړي، د یو ټول‌شموله حکومت لور ته لاړ شي او د افغانانو ترمنځ د سولې دایمي خبرې پیل کړي.

د اروپايي ټولنې استازي وویل چې په خپلو لیدنو کې یې د هغو ترهګرو ډلو د دوامداره فعالیتونو په اړه اندېښنه څرګنده کړې چې د سیمې پر ثبات اغېز لري. هغه زیاته کړه چې اروپايي ټولنه د تریاکو کر د کمېدو او له داعش خراسان سره د طالبانو مبارزه په رسمیت پېژني.

برتراند وویل چې د طالبانو له چارواکو عبدالسلام حنفي، دین محمد حنیف ،عبدالکبیر، شیراحمد حقاني او محمد نعیم وردک سره یې لیدلي دي.

دا سفر په داسې مهال ترسره شو چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ کړکېچونه زیات شوي.

برتراند وویل، له دواړو خواوو یې غوښتنه کړې چې زغم، د یو بل د خاورې درناوی، د ملکي خلکو ساتنه او د امنیتي خبرو بیا پیل ته لاره پرانیزي.

نوموړي وویل چې د طالبانو له چارواکو سره یې د خپلو لیدنو پر مهال د بشري حقونو په اړه خبرې وکړې او د ښځو او نجونو پر وړاندې د محدودیتونو په تړاو یې له هغوی سره خپله «جدي اندېښنه» څرګنده کړې.

هغه د طالبانو وروستۍ پرېکړه، چې د ملګرو ملتونو په دفترونو کې د ښځو کار کول بندوي، یو «منفي پیغام» وباله چې نړیوالې ټولنې ته استول شوی.

نوموړي ټینګار وکړ چې اروپايي ټولنه د د بیان او رسنیو د ازادۍ ملاتړ ته ژمنه ده.

برتراند وویل چې اروپايي ټولنې له ۲۰۲۱ کال راپه دېخوا، له افغانستان سره تر اوسه ۱،۸ میلیارده یورو مرستې کړې دي.

برتراند همداراز د ۸۳میلیونه یورو نورو مرستواعلان وکړ، چې د اروپايي ټولنې د غړو هېوادونو له‌خوا تصویب شوې دي.

د نوموړي په وینا، له طالبانو سره د اروپايي ټولنې تعامل پر اصولو، عمل‌محورۍ او د افغان ولس پر ګټو ولاړ دی.

هغه زیاته کړه چې د اروپايي ټولنې هدف د ټولو افغانانو او هغو کسانو ملاتړ دی، چې د یو سوله‌يیز، ټول‌شموله او ځان‌بسیا افغانستان لپاره هڅې کوي.

د خیبر پښتونخوا نوي اعلی وزیر ویلي، چې د شهباز شریف په مشرۍ یې د مرکزي حکومت په غونډه کې ځکه ګډون نه دی کړی، چې نوموړي ته د تحریک انصاف ګوند مشر او د پاکستان له پخواني لومړي وزیر عمران خان سره په زندان کې د کتلو اجازه نه ده ورکړل شوې.

سهیل اپریدي ویلي، تر هغه چې له عمران خان سره ونه ګوري او له هغه نه د پالیسۍ په تړاو لارښوونې ترلاسه نه کړي، د مرکزي حکومت په ناستو کې به ګډون ونه کړي.

نوموړي ویلي، په دغه ډول غونډو کې ګډون د پښتونخوا د خلکو د رسمي او قانوني واک سپکاوی ګڼل کېږي.

سهیل اپریدي له مرکزي حکومت او د پاکستان له سترې محکمې غوښتنه کړې، چې ژر تر تر ژره دې د نوموړي او عمران خان د لېده کاته مساله حل کړي.

د خیبر پښتونخوا حکومت دغه راز ویلي، چې په دغه ایالت کې د افغان کډوالو د ۲۸ کمپونو د تخلیې امر هم د مرکزي حکومت له خوا ور کړل شوی او دوی پکې ښکیل نه دي.

د راپورونو له مخې، نن د جمعې په ورځ د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د دغه هېواد د څلورو ایالتونو اعلی وزیران د افغان کډوالو د اخراج او کرنې په تړاو ناستې ته وربللي دي.

یوناما په یوه اعلامیه کې ویلي، باور وړ راپورونه یې ترلاسه کړي چې دطالبانو او د پاکستاني پوځ ترمنځ د وسله والو نښتو له امله ګڼو ملکي وګړو ته، په ځانګړي ډول ښځو او ماشومانو ته، مرګ‌ژوبله اوښتې ده.

اعلامیه زیاتوي چې د اکتوبر له لسمې راهیسې د دواړو لورو ترمنځ په ډېورنډ کرښه د تاوتریخوالي کچه لوړه شوې او اوس مهال د ملکي تلفاتو تر ټولو زیات راپورونه د کندهار له سپین بولدک ولسوالۍ څخه ترلاسه شوي دي.

د یوناما د لومړنیو ارزونو له مخې، په سپین بولدک کې لږ تر لږه ۱۷ ملکي کسان وژل شوي او ۳۴۶ نور ټپیان دي، خو افغانستان انټرنشنل ته د میرویس روغتون سرچینو وویل، چې ۴۰ تنه ملکي کسان وژل شوي او ۱۷۱ تنه نور ټپیان دي.

د ملګرو ملتونو دغې ادارې ویلي چې د تلفاتو دقیق شمېر لا هم ارزول کېږي.

یوناما زیاته کړې چې په پکتیکا، پکتیا، کونړ او هلمند ولایتونو کې هم د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د نښتو له امله لږ تر لږه یو ملکي کس وژل شوی او ۱۵ نور ټپیان شوي دي.

په اعلامیه کې راغلي: «یوناما ټولو اړخونو ته یادونه کوي چې د نړیوالو قوانینو له مخې باید اصولو ته پابند پاتې شي، څو د ملکي تلفاتو مخه ونیول شي.»

یوناما د دواړو هېوادونو له چارواکو وغوښتل چې د تاوتریخوالي د دوام پر ځای د خبرو له لارې دایمي حل‌لارې ته ورسېږي او د اوربند ژمنه عملي کړي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ د ۴۸ ساعته اوربند موده نن پای ته رسیږي، خو تر اوسه د دواړو خواوو ترمنځ د اوربند غځولو په تړاو کومه هوکړه نه ده شوې.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې دواړې خواوې د قطر په منځګړتوب په دوحه کې خبرې اترې کوي، خو د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ وویل، چې په دې اړه معلومات نه لري.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند شفقت علي خان د خپل اونیز خبري کنفرانس پرمهال ویلي، چې له افغانستان سره له شخړو وروسته لا هم ډيپلوماټیکې اړیکې دوام لري، او د کمولو څه پلان یې نشته.

نوموړي په ټینګار سره له طالبانو غوښتنه کړې، چې د افغانستان خاوره د پاکستان پر ضد له کارولو را وګرځوي.

طالبانو د پاکستان دا ډول څرګندونې په مکرر ډول رد کړې دي.

نوموړي په قطر کې د طالبانو او پاکستان د پلاویو ترمنځ د خبرو اترو په تړاو وویل، چې په دې اړه معلومات نه لري.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت یوځل بیا د خپل وزارت د رسمي اعلامیې دا ټکي تکرار کړل، چې « پاکستان د یوې داسې ورځې په هیله دی، چې افغانستان ازاد شي او د یوه ریښتني استازي له خوا اداره شي».

طالبانو له دې وړاندې د پاکستان د اعلامیې په غبرګون کې په پاکستان کې د تحریک لبیک ډلې پر غړو د پاکستان د امنیتي ځواکونو برید غندلی و او ددغه هېواد له پوځ او حکومت نه یې غوښتي وو، چې د خپلو خلکو پر ضد له زور زیاتي لاس واخلي او ستونزه د خبرو له لارې اواره کړي.