تېره ورځ له ایران او پاکستان نه څه باندې ۴زره افغان کډوال هېواد ته ستانه شوي

په یادو پوځي تمرینونو کې د بیلاروس، قزاقستان، قرغیزستان، روسیې او تاجکستان پوځیانو برخه اخیستې وه. د معلوماتو پر بنسټ ۱۵۰۰ سرتیرو برخه اخیستي وه او له ۲۰۰ ځانګړو پوځي وسایطو، شپږو چورلکو او له شلو زیاتو ډرون الوتکو نه استفاده شوې ده.

د ډله‌ییز امنیت د تړون سازمان د ګډو ځواکونو مشر اندري سردیکوف ویلي چې د دغه تمریناتو موخه په سیمه کې د امنیت ټینګښت دی. نوموړي وویل: «دا تمرین د منځنۍ اسیا د اوسنیو ګواښونو او ننګونو پر وړاندې د ګډې همغږۍ او بشپړ چمتووالي څرګندونه کوي».

نوموړي همدا شان په سیمه کې د بشپړ امنیت د ټینګښت په موخه د ورته پوځي تمرینونو ترسره کول مهم او ګټور وبلل.

د تایلنډ د ملکې مور له ۲۰۱۲ کال راهیسې د فلج له کبله په عامه توګه نه وه راڅرګنده شوې او په ۲۰۱۹ کال کې په روغتون کې بستر شوې وه. د یاد هېواد شاهي ماڼۍ ویلي چې نوموړې د روانې اکټوبر میاشتې په ۱۷مه د وينې انتان پيدا کړ او د جمعې په ماښام د اکټوبر ۲۴مه مړه شوه.

د تایلنډي رسنیو د راپورونو له مخې د ملکې د مور د مړینې له کبله د شاهي کورنۍ لپاره يو کلن ویر اعلان شوی دی. د دې هېواد لومړي وزیرانوتین چارنویرکول د هغې د مړينې له امله مالیزیا ته خپل سفر هم لغوه کړی دی.

ملکه سریکیت د پاچا بومیبول ادولیادېج مېرمن وه چې د ټايلند د تاریخ تر ټولو اوږدمهاله پاچا بلل کېږي. نوموړې د فقر ضد پروژو او د ښځو د رول د پیاوړتیا په برخه کې مهمه ونډه لرله.

ډیپلوماټ مجله لیکي، پاکستاني طالبان، بلوڅ بېلتونپال او داعش خراسان څانګه هغه درې وسله والې ډلې دي، چې د خپلو ځانګړو ایډیالوژیو، هدفونو او تاکتیکونو له لارې د پاکستان امنیت ته لوی ګواښ دی.

د دې مجلې په وینا، دا هغه ډلې دي، چې په ۲۰۲۵ کال کې یې بریدونه ډېر شوي او پاکستان ته یې لوی سرخوږی جوړ کړی دی.

ډیپلوماټ زیاتوي، پاکستان دا مهال له ترهګرۍ سره په ډېر خونړي پړاو کې دی. د دې ډلو بریدونه د ۲۰۲۴کال پرتله ۷۰ سلنه ډېر شوي او اوس هم دوام لري.

د دې تبصرې لیکوال لیکي: «دې دریو واړو ډلو خپلې شبکې او تګلاري پياوړي کړي او د پاکستان د امنیتي ادارو له کمزوريو څخه په استفادې سره خپل نظامي هدفونه په نښه کوي».

لیکوال زیاتوي، دپاکستاني طالبانو تحریک له ۶زرو څخه تر ۶۵۰۰ زرو پورې جنګیالي لري. په وروستیو کې یې په پښتونخوا، بلوچستان او پنجاب ایالتونو کې هم نظاميفعالیتونه پراخ کړي دي.

ډیپلوماټ وړاندې کاږي، د پاکستاني طالبانو ډله د ټولنیزو رسنیو له لارې تبلیغات کوي، د پښتنو له ملي احساساتو څخه استفاده کوي او په دې ډول هغوی خپلو جنګي لیکو ته وربولي.

په تبصره کې ویل شوي: «بلوڅ بیلتون‌پاله ډله اوس په یوه منظم غورځنګ اوښتې، چې د پاکستان پوځ او چین پروژې په نښه کوي. د بلوچستان ملي پوځ (BNA) په نوم نوي جوړې شوي جنګي ډلې په جوړېدو سره دا غورځنګ په ستر پاڅون اوښتی او خطرناکه بڼه یې غوره کړې ده».

په تبصره کې مخکې ویل شوي، د داعش خراسان ډله د سیمې او نړۍ لپاره ډېره خطرناکه ده. دا ډله په افغانستان کې دننه او پاکستان سره پر فرضي کرښه فعالیتونه لري او هڅه کوي، چې خپل بریدونه منځنۍ آسیا، ایران او روسیې ته هم وغځوي.

په تبصره کې د پاکستان هوايي بریدونو ته هم اشاره شوې او ویل شوي، چې اسلام اباد بیا پر ډیورنډ کرښه پوځي عملیات پیل کړي او د وسله‌والو ډلو د مشرانو پر ضد یې هوايي بریدونه پيل کړي، خو د مرکزي حکومت او ایالتونو ترمنځ سیاسي اختلافاتو او خلکو بې باورۍ دا مبارزه ټکنۍ کړې ده.

ډیپلوماټ مجله د کارپوهانو له خولې لیکي: «پاکستان باید د هرې ډلې لپاره جلا تګلاره جوړه کړي، سیاسي او ټولنیزو اصلاحاتو ته لومړیتوب ورکړي او د سیمې له هېوادونو سره ګډې امنیتي همکارۍ ته پاملرنه ډېره کړي».

ډیپلومات مجله زیاتوي، که پاکستان موثره او ځانګړې امنیتي تګلارې غوره نه کړي، دا درې واړه جنګي ډلې کولی شي، چې د پاکستان او سیمې د ثبات لپاره ستر ګواښ پېښ کړي.

ټرمپ ویلي چې د شمالي کوریا له مشر کیم جون اونګ سره ښې اړیکې لري او که فرصت و هرو مرو به ورسره وګوري.

ټاکل شوې چې ټرمپ راتلونکې اونۍ مالیزا ته په یوه غونډه کې د ګډون لپاره خپل اسیايي سفر پیل کړي او د دغه سفر پرمهال به د چین له ولسمشر سره هم وګوري.

د طالبانو او پاکستاني پوله ساتو ځواکونو ترمنځ له نښتو وروسته چې ولسي وګړو ته په‌کې درنه مرګ ژوبله واوښته د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې له پاکستان سره ټولې پنځه لارې د هر ډول تګ راتګ پر وړاندې وتړل شوې.

په سپین بولدک کې یوې سرچینې افغانستان انټرنشل – پښتو ته وویل چې نن به د چمن – سپین بولدک د لارې د خلاصېدو په اړه یوه غونډه وشي. که څه هم سرچینې په دې اړه د جزییاتو له ورکولو ډډه وکړه خو تمه یې وښوده چې د یادې لارې د خلاصېدو په اړه هڅې نتیجه ورکړي.

په ورته وخت کې په چمن کې د سلګونو افغان کورنیو د بند پاتې کېدو په اړه هم خبرونه ورکړل شوي دي. د پاکستان د بهرنیو چارو وزرات ویلي چې تر بلې خبرتیا به ټولې لارې تړلي وي.

په ورته وخت کې د لارو د تړل کېدو له کبله پر توکو بار زرګونه موټر د کرښې دواړو غاړو ته بند پاتي دي.د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې وړاندې ویلي چې د لارو د تړل کېدو له کبله هره ورځ دواړو خواته تر یوه مېلیون ډالرو پورې تاوان رسیږي.

د لارو تړل کېدو د توکو په بیو هم خورا منفي اغیز کړی او پاکستان کې د ځینو خوراکي توکو بیې څو برابره لوړې شوې دي.