یوه افغانه نجلۍ د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۵ کال د ځوانو مشرانو په ډله کې شامله شوه

د فرانس پرېس خبري اژانس د راپور له مخې، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د شنبې په ورځ اسراییل او قطر ته د خپل سفر پر مهال وویل، چې واشنګټن د غزې تړانګې د دايمي وېش لپاره هېڅ پلان نه لري.

هغه ټینګار وکړ، که څه هم اسراییلي ځواکونه لا هم په هغو سیمو کې پاتې دي چې د بیارغونې پلان کې لومړیتوب لري، دا وضعیت لنډمهاله دی او د اوربند له پرمختګ سره به بدلون ومومي.

د امریکا په منځګړیتوب د اوربند له تړون سره سم اسراییلي ځواکونه تر «ژېړې کرښې» پورې شاتګ کړی، هغه کرښه چې د غزې شاوخوا نیمايي برخه رانغاړي. امریکا اعلان کړی، چې د بیارغونې مرستې به په لومړي پړاو کې پر هغو سیمو متمرکزې وي چې اوس د اسراییل تر واک لاندې دي.

روبیو وویل، وروستۍ موخه دا ده چې یو نړۍوال ځواک د فلسطین په ټولو برخو کې د امنیت د تامین لپاره ځای پر ځای شي او غزه په بشپړه توګه بې وسلې شي.

هغه دا هم وویل، چې حماس باید د غزې په راتلونکي کې هېڅ رول ونه لري زیاته یې کړه: «نړۍوال ثبات ساتونکی ځواک باید پړاو په پړاو مخکې ولاړ شي، څو ټوله غزه بې وسله شي. هر څومره چې غزه له تروریزمه پاکه شي، هومره به وضعیت ثبات ته نږدې شي. دا یو اوږدمهاله پلان دی او اسراییلیانو په ښکاره ویلي چې د غزې د اشغال نیت نه لري.»

طالبانو د شنبې په ورځ (د لړم ۳مه) د کابل پوهنتون په انګړ کې د دري ژبې شاعر او لیکوال خلیل‌الله خلیلي قبر ویجاړ کړ. په ملګرو ملتونو کې د افغانستان دایمي استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق د شنبې ورځې ناوخته (د لړم ۳مه) په خپله اېکس پاڼه کې د طالبانو دغه اقدام د افغانستان د قومي تنوع، تمدن، کلتور او هویت پر وړاندې د دغې ډلې د دوښمنۍ څرګندونه بللې ده.

نصیر احمد فایق د طالبانو دغه چاره تصادفي نه بولي او زیاتوي: «طالبانو د بامیان له بودا نیولې بیا د استاد خلیلي تر مقبرې، دا ثابته کړې چې د ملي ارزښتونو، کلتور او د افغانستان د تاریخي حافظې اصلي دوښمنان دي.»

د فایق په باور، د طالبانو دغه ډول کړنې د دې ښکارندويي کوي، چې «طالب» او «طالبانیزم» په افغانستان کې ملي او ولسي رېښې نه‌لري او دغه ډله پر افغانانو تپل شوې ده.

خلیل‌الله خلیلي یو له نومتو شاعرانو او لیکوالانو و، چې د ۱۳۶۶ کال په پسرلي کې د پاکستان په اسلام‌اباد کې وفات شو او ۱۳۹۱ کال کې یې جسد له پاکستان څخه کابل ته راولېږدول شو او د هغه وخت د وزیرانو شورا د پرېکړې له‌مخې، د کابل پوهنتون په انګړ کې د سید جمال الدین افغان مقبرې ته نږدې ښخ شو.

طالبانو لا تراوسه په دې اړه څه وضاحت نه دی ورکړی.

شاپور حسنزوی د شنبې په شپه (د لړم ۳مه) په خپلې فېسبوک پاڼې یوه ویډیو خپره کړې او ورسره یې لیکلي دي: «د تخنیکي او مسلکي عمومي مشر ساتونکو زما د کور مخې ته زما موټرچلوونکی په ناحقه وواهه او بهانه یې لټوله، تر څو زما بې‌عزتي وکړي او زه یې ناحقه بندي کړم.»

دا په داسې حال کې ده، چې په خپره شوې ویډیو کې ښکاري چې په شخصي جامو کې څو وسله‌وال کسان له موټر څخه ښکته کېږي، یو کس په زور موټر ته پورته کوي او وهي یې.

حسنزوی وايي، چې ستونزه یې د طالب مشرانو سره هم شریکه کړې؛ خو چا یې غږ نه دی اورېدلی او نه یې هم همکاري ورسره کړې.

هغه زیاتوي، چې په تېرو دوو ورځو کې د طالبانو له خوا ورته اخطارونه ورکړل شوي، تر څو غږ پورته نه کړي.

نوموړی ټينګار کوي، چې هېڅ زور به یې له حق ویلو منعه نه کړي.

طالبانو تر اوسه په دې اړه وضاحت نه دی ورکړی.

د یادولو ده، چې شاپور حسنزوی تر دې وړاندې هم څو ځله د طالبانو له خوا زنداني شوی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو اسراییل ته د سفر په جریان کې ټینګار وکړ، چې د اوربند تړون له مخې په غزه کې ځای پر ځای کېدونکی نړۍوال امنیتي ځواک باید له هغو هېوادونو څخه جوړ وي، چې اسراییل باور لري.

هغه وویل، چې د حماس له خوا د وسلو هر ډول بیا ترلاسه کول کولی شي د جګړې د بیا پیل لامل وګرځي.

روبیو زياته کړه، چې نړۍوال ځواکونه باید ژر تر ژره غزې ته واستول شي.

پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د پاکستان پلاوي د تحریک طالبان پاکستان له لوري د امنیتي ګواښونو په اړه خپله «روښانه او پرېکنده» دریځ وړاندې کړ.

په غونډه کې د امنیتي همغږۍ پیاوړتیا، پر ډیورنډ کرښه د همکارۍ ښه کول او په سیمه کې د سولې او ثبات د ودې لپاره د ګډې ستراتیژۍ جوړول د بحث نورې موضوعګانې وې.

اېکسپرېس ټریبیون د باخبره سرچینو په حواله راپور ورکړی، چې د خبرو اترو موخه د هغو میکانیزمونو په اړه موافقې ته رسېدل وو، چې کولی شي پر ډیورنډ کرښه امنیتي ننګونې حل او د ترهګریزو فعالیتونو مخه ونیسي.

دا خبرې د بندو دروازو تر شا او د رسنیو له حضور پرته ترسره شوې دي.

تر اوسه نه ترکیې او نه هم د دواړو خواوو استازو د خبرو د اجنډا جزییات خپاره کړي دي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د رحمت‌الله نجیب په مشرۍ او د سهیل شاهین او انس حقاني په ګډون د طالبانو شپږ کسیز پلاوي د استانبول په خبرو کې برخه اخیستې ده.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ د خبرو دویم پړاو د شنبې په ورځ (د لړم ۳مه) نېټه په استانبول کې په رسمي ډول پیل شو.

سرچینو له کابل څخه افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو په شپږ کسیز پلاوي کې د کورنیو چارو وزارت مرستیال رحمت‌الله نجیب، په قطر کې د طالبانو استازی سهیل شاهین، د طالبانو پېژندل شوی غړی انس حقاني، د بهرنیو چارو وزارت د سیاسي دفتر مشر نوراحمد نور، د دفاع وزارت د عملیاتو مشر نورالرحمان نصرت او د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي شامل دي.

اخوا، د پاکستان اووه کسیز پلاوی چې له ډیپلوماټانو او د دغه هېواد د استخباراتي ادارې له غړو څخه جوړ شوی، د استانبول په خبرو اترو کې برخه اخیستې ده.

د سرچینو په وینا، د دواړو لوریو خبرې د استانبول په کنراډ هوټل کې پيل شوي‌ دي.

د ترکیې پولیسو د غونډې په شاوخوا کې سخت امنیتي تدابیر نیولي دي.

تر اوسه د خبرو د اجنډا په اړه هېڅ جزییات نه دي خپاره شوي.

د استانبول دا خبرې د هغو ناستو دوام دی، چې د طالبانو او د پاکستان د دفاع وزیرانو ترمنځ په قطر کې ترسره شوې وې. د دغو ناستو پایله د اوربند یو توافق و، خو د دغه توافق د منځپانګې په اړه تر اوسه معلومات نه دي خپاره شوي.

پاکستان دا توافق محرمانه بولي؛ خو طالبان وایي چې دا محرمانه نه، بلکېلا هم وروستی شوی نه دی.