ایران د یوه افغان په ګډون اته کسان اعدام کړل

د پنجشېر لپاره د طالبانو والي محمد اغا حکیم د یکشنبې په ورځ (د لړم ۴مه) په دغه ولایت کې د احصایې او معلوماتو له ملي ادارې د لیدنې پر مهال وویل، د طالبانو «حکومت» ځکه تر ټولو غوره دی چې بنسټ یې شریعت او نبوي سنت دی او په وینا یې هر کارکوونکی یې هم باید د اخلاقو الګو وي.

د محمد اغا حکیم دغه ادعا په داسې حال کې ده، چې ډېری پخواني سیاستوال په خپله خوښه تبعید کې دي او له روسیې پرته د اسلامي همکاریو سازمان د غړو او ګانډیو هېوادونو په ګډون هېڅ هېواد په رسمیت نه دی پېژندلی.

له دې سربېره د بشري حقونو نړۍوالو بنسټونو په وار وار ویلي، چې په افغانستان کې بشري او په ځانګړي توګه د ښځو حقونه نقض شوي او همداراز محاکم یې یوازې د ښځو د ځپنې لپاره کار کوي.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت ویاند زیاتوي، په دغې ۳ ورځنۍ غونډه کې به له طالب چارواکو سربېره د دولتي او خصوصي پوهنتونونو استادان او څېړونکي ګډون ولري.
د نوموړي په وینا: «په دې غونډه کې به په افغانستان کې په بشپړ ډول د نشه یي توکو د له‌منځه وړلو لارو چارو او د دې ناوړه ښکارندې پر بدیلو کښتونو بحثونه او څېړنې وشي.»

طالبانو په افغانستان کې له بیا حاکمیت وروسته په ټول هېواد کې د نشه يي توکو کرکېله او قاچاق منع اعلان کړ او اوس ادعا کوي، چې په افغانستان کې د نشه يي توکو کرکېله صفر ته رسېدلې، خو لا هم طالبان ډېری وخت په بېلابېلو ولایتونو کې د نشه يي توکو د کرکېلې له اړولو او همداراز د لابراتوارونو او کارخونو له ویجاړولو خبر ورکوي.

«له نشه یي توکو پاک افغانستان» غونډه به هم په داسې حال کې وي، چې لا هم ځینې هېوادونه پر افغانستان تور پورې کوي، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو را ورورسته هم د نشه يي توکو په قاچاق کې هېڅ کمښت نه دی راغلی.

جیونیوز د یکشنبې په ورځ د خپلو سرچینو له قوله په یوه خبر کې ویلي، چې د استانبول د خبرو پر مهال پاکستان افغان طالبانو ته خپل وروستی دريځ وړاندې کړی.

سرچینو زیاته کړې، چې پاکستاني پلاوي ټينګار کړی تر څو د ترهګرۍ د له منځه وړلو لپاره باید عملي او باوري ګامونه واخیستل شي.

دغو سرچینو د طالبانو د دلایلو په اړه زیاته کړې: «د طالبانو دلایل غېرمنطقي دي او له واقعي حالاتو سره ورته والی نه لري.»

په خبر کې ویل شوي، چې طالبان بې‌اجنډا عمل کوي چې دا د افغانستان، پاکستان او سیمې د ثبات او ګټو پر زیان تمامېږي.

دوی ویلي، چې د خبرو راتلونکی پرمختګ د طالبانو په مثبت چلند پورې تړلی دی.

د ا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف بیا تر دې وړاندې خبرداری ورکړی، چې که د اسلام‌اباد او طالبانو ترمنځ په ترکیه کې روانې خبرې ناکامې شي، نو پاکستان به مستقیمې جګړې ته داخل شي. هغه زیاته کړه: «هغه کسان چې موږ ورسره په دوحه کې خبرې وکړې ټول په پاکستان کې لوی شوي دي.»

طالبانو په وار وار د پاکستان دغه څرګندونې رد کړي او په دې هېواد کې ناامنې یې د هغه هېواد داخلي ستونزې ګڼلي دي.

د ۲۰۲۰ کال د فبرورۍ میاشتې په وروستۍ کې د طالبانو او امریکا تر منځ افغانستان ته د سولې راوستلو په نوم هوکړه په دوحه کې لاسلیک شوه او د ډېریو سیاستوالو په باور، دغه هوکړه ضمایم لري او تر اوسه نه دي خپاره شوي، خو طالبانو تل ویلي چې هېڅ ډول ضمایم نه‌لري.

د افغانستان د وروستي جمهوري نظام لوړپوړي چارواکي محمد عمر داوودزي د یکشنبې په ماښام (د لړم ۴مه) په یوه اېکس سپېس کې په ډاګه کړه، چې له یادې هوکړې سره پټ ضمایم شته او زیاتوي: «ضمایم و او ولسمشر غني او عبدالله عبدالله ته یوازې د لوستنې لپاره ورکړل شوي او له کاپي اخیستنې پرته بېرته ترې اخیستل شوي دي.»

د داوودزي په باور، اوس له طالبانو سره د تعامل کچه لوړه شوې او په وینا یې د روسیې له لوري تر رسمیت پېژندنې وروسته د طالبانو تمه دا وه، چې یو شمېر نور هېوادونه به یې هم په رسمیت وپېژني، خو داسې ونه‌شول.

هغه د افغانستان او پاکستان تر منځ وروستیو جګړو او شخړو ته په اشارې وویل: «که چېرې له پاکستان سره شخړه اوږده شي، نو ښايي هند یې هم په رسمیت وپېژني.»

محمد عمر داوودزي په همدې تړاو وویل، د روان کال په مې میاشت کې له هند سره په جګړه کې پاکستان د تبلیغاتو په برخه کې ګټه وکړه، خو له افغانستان سره په جګړه کې یې هغومره ګټه ونه‌کړه، ځکه افغان ولس ته د بهرني یرغل پر مهال دا چې په حاکمیت کې څوک دي، هېڅ مطرح نه دي او په دې برخه کې سره یو موټی دي.

د نوموړي په باور، که طالبان له دغه فرصته استفاده وکړي او په خپل حاکمیت کې د ټولګډوني حکومت د جوړېدو، د نجونو د زده کړو او کار مسایلو ته پام وکړي، نو ښايي ډېره ګټه وکړي.

هغه زیاتوي، له څلورو کلونو راهیسې په قطر او متحده عربي اماراتو کې د طالبانو او امریکاییانو تر منځ پټې خبرې روانې دي او په باور یې، د یوه کال په دننه کې به امریکاییان په شکل د اشکالو په کابل کې حضور ولري.

د طالبانو تر واک لاندې د برېښنا شرکت د یکشنبې په ورځ (د لړم ۴مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د دې مزو په ترمیم سره به د کابل په ګډون په ۱۱ ولایتونو کې د برېښنا د کمښت ستونزه حل شي.

طالبانو د دغه مزو د جوړېدو د ځنډ لامل سخت جغرافیايي موقعیت، د امو سیند پر سر د لین تېرېدل، د لینونو زړښت او د مزو زيات واټن یاد کړي.

طالبانو په خبرپاڼه کې ویلي: «د برېښنا شرکت د ګډو هڅو او زحمت پایله ده، چې دا لین بېرته وصل شو او د کابل په ګډون ۱۱ ولایتونو کې برېښنا بېرته فعاله شوه.»

د یادولو ده، چې افغانستان د کورني برېښنا د تولید د ټیټې کچې له امله پر ګاونډیو هېوادونو د برېښنا د تأمین لپاره ډېره تکیه لري. اوسمهال د افغانستان شاوخوا ۷۵ سلنه برېښنا وارداتي ده، چې ډېره برخه یې له ازبکستان او تاجکستان څخه راواردېږي.